$ DOLAR → Alış: 5,40 / Satış: 5,42
€ EURO → Alış: 6,16 / Satış: 6,18

Binlerce yıllık ‘Çayönü’ açık hava müzesine dönüştürülüyor

Diyarbakır’ın Ergani ilçesinde dünyada tarım yapılan ilk yerler arasında bulunan Çayönü, açık hava müzesine dönüştürülüyor.

Binlerce yıllık ‘Çayönü’ açık hava müzesine dönüştürülüyor
  • 09.09.2018
  • 310 kez okundu

Diyarbakır’ın Ergani ilçesinde dünyada tarım yapılan ilk yerler arasında bulunan Çayönü, göçebelikten yerleşik köy yaşantısına, avcılık ve toplayıcılıktan besin üretimine geçilen ”Neolitik Devrim” olarak da bilinen teknolojik yaşam biçimi, beslenme ekonomisi ve insan doğal çevre ilişkilerinin tümüyle değiştiği kültür tarihiyle ilgili buluşlarda birçok ilki de içeren canlı ve ilginç bir yerleşme alanı.

Merkezden yaklaşık 70 kilometre uzaklıkta bulunan Çayönü’nde 1964 yılında başlatılan ancak 1991 yılında güvenlik nedeniyle ara verilen ve 24 yıl sonra 2015 yılında yeniden başlanılan kazılar çevre köylerde yaşayanların da desteğiyle sürüyor.

Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi Arkeoloji Bölüm Başkanı Doç. Dr. Aslı Erim Özdoğan başkanlığında devam eden kazılar ve yapılan düzenlemelerle Çayönü’nün açık hava müzesine dönüştürülmesi hedefleniyor.

“Açık hava müzesine ait çalışmalara başladık”

Doç. Dr. Özdoğan, yaptığı açıklamada, Çayönü’nde 1991 yılında güvenlik gerekçesiyle ara verilen kazı çalışmalarının Kültür ve Turizm Bakanlığınca sağlanan kaynakla 3 yıldır devam ettiğini söyledi.

Geçen ay 17 kişilik ekiple Çayönü’nde kazı çalışmalarına başladıklarını ifade eden Özdoğan, bu ayın sonuna kadar çalışmaları tamamlamayı planladıklarını belirtti.

Özdoğan, tarihin gün yüzüne çıkarılması için büyük bir titizlikle çalıştıklarını dile getirerek “1992-1993 döneminde yapmayı planladığım ama yapamadığımız, açık hava müzesine ait çalışmalara başladık.” dedi. 2015-2016 yıllarında yürüttükleri çalışmalarda biriken işleri tamamladıklarını anlatan Özdoğan, şöyle konuştu:

“Geçen sene kazı alanında bir parça batıya ve kuzeye doğru yayılmaya başladık. Amaçlarımızdan biri de bu sene kazmaya başladığımız höyüğün doğu kesimini ortaya çıkarmak. Burası 1964 yılındaki kazıdan sonra hiç araştırılmamış bir bölgeydi. Açık hava müzesi olarak düzenlediğimiz yerde çok güzel, büyük binalar, daha çok kamusal olarak ayrılan kısımlarda daha önemli kişilerin oturduğu konutlar, daha batıdaki kazısını bitiremediğimiz kesimde de daha çok konutlar ve işlik yerleri yer alıyor.”

Çalışmalarda şu ana kadar hiç bakılmamış olan Çayönü’nün doğu kesimini ele aldıklarına işaret eden Özdoğan, “Buradaki alanı o zamanki halkın nasıl değerlendirdiğini ve nasıl kullandığını anlamaya yönelik bir çalışmamız var. Üst tabakalarda daha önce tam tabakasını bulamadığımız çanak çömlek ve onun altında da çanak çömleksiz bazı yapılar ortaya çıkmaya başladı.” diye konuştu.

“Madencilik tarihi dünyada Çayönü ile başlıyor”

Özdoğan, eğimli kısımlarda şu andaki mimariye göre ızgara şeklinde planlı yapılar, onun biraz üstünde ise birtakım kalıntılar göründüğünü anlatarak daha kuzeydeki bölümde ulaştıkları çanak çömleklerin 1989-1991’de gün ışığına çıkarılan çanak çömlekli tabakadan daha eski bir tabaka olduğunu vurguladı.

Bu durumun Çayönü’nde çanak çömlekli dönemin tahmin ettiklerinden daha uzun sürdüğünü gösterdiğine dikkati çeken Özdoğan, bunun da Çayönü’nün önemini artırdığını aktardı.

“Bu kadar uzun süreli aynı yerde kesintisiz tabakaları veren Kuzey Mezopotamya’da hemen hemen hiç yerleşme yok. Yaklaşık 3 bin metrekare açıldı. Neolitik yerleşme için oldukça geniş bir alan. Dolayısıyla burada elde etiğimiz sadece mimari değil, diğer buluntulardaki istatistiki bilgiler, sağlam bilgilere dayanır.” ifadelerini kullanan Özdoğan, sözlerini şöyle sürdürdü:

“Bazalt çakmak taşı gibi çeşitli aletlerin üretildiği, hammadde kaynaklarının ve akarsuların bulunduğu bölgenin av hayvanı açısından da çok zengin olduğu görülüyor. Buğday, hayvan yemi ve çok kullanılan arpa çevrede doğal olarak yetişmiş ve insanların karnını doyurma kaygısı yokmuş. Bölge bakır rezervi açısından önemli. Bakırı da zaman içinde geliştiriyorlar. Bakırın ısıtılıp dövüldükten sonra biçim verildiğini ve çok daha kolay biçimlendiğini keşfediyorlar. Burada çok ciddi bir bakır işçiliği gelişiyor ve madencilik tarihi dünyada Çayönü ile başlıyor.”

“Çalışmalara katılan köylüler mutlu”

Kazı çalışmalarına çevre köylerden gelerek katılanlardan Abbas Yılmaz (57), yılda bir ay kazı alanında çalıştığını söyledi.

“Yakın köylerde yaşayan vatandaşlar gelip, burada çalışıyor, ekmek paralarını kazanıyorlar. Çalışmalara katılan gençler, köylüler mutlular.” diyen Yılmaz, huzurlu bir ortam olduğu sürece bu çalışmalara devam edeceğini dile getirdi.

Çayönü’nün tarihteki yeri

Diyarbakır’ın kuzeyinde, Ergani Ovası’nda Dicle Nehri’nin kenarında bulunan Çayönü, 1963 yılında keşfedildi. İlk kazılar Dr. Halet Çambel ve Prof. Dr. Robert J. Braidwood tarafından başlatıldı.

Sesverenpınar (Hilar) yakınlarında bulunan eski adı Kotaberçem (Çayboyu) olan tarih öncesinden kalma höyüğün çevresinde resimli resimsiz mağaralar, mağara duvarları kullanılarak yapılmış evlerin izleri bulunuyor. Höyük, arkeolojinin ilk veri tabanında tarıma ilk başlanılan yerler arasında gösterilmiş olması açısından önemli. Çayönü kazılarında taş temelli kerpiç binaların ilk örneklerine rastlanıldı. Tahıl ve evcilleştirmeye dayalı köy hayatının en eski örneklerinden olan Çayönü, “bereketli hilal” olarak adlandırılan ve Mısır’dan başlayarak tüm Mezopotamya bölgesini kapsayan bölgedeki insan yerleşimlerinin önemli bir merkezi olarak kabul ediliyor.


Etiketler: / / /

Menbiç’te patlama: 5 ölü, 20 yaralı
Suriye'nin terör örgütü PKK/PYD denetimindeki Menbiç'te bir lokanta yakınlarında bomba yüklü araç patladı. Olayda en az 5 kişinin öldüğü, 20...
Bakan Pakdemirli: “3,8 milyar lira hibe desteği sağladık”
Tarım ve Orman Bakanı Bekir Pakdemirli, Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu'nun (TKDK) 16 farklı sektörde yatırımları desteklemeye devam ettiğini...
“Cumhuriyet tarihinin rekorunu kırdık”
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Fatih Dönmez, 2018 yılında 101,5 milyon ton yerli kömür üretimiyle Cumhuriyet tarihinin rekorunun kırıldığını açıkladı.
İçişleri Bakanlığı’ndan ‘adres bildirimi’ uyarısı
İçişleri Bakanlığı yapılan bilgilendirme sonrasında 40 bin 804 kişinin güncel adres bildiriminde bulunduğunu açıkladı.
Merkez Bankası faiz kararını açıkladı
Merkez Bankası Para Politikası Kurulu (Kurul), beklendiği gibi, politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 24...
CHP’de Kocaoğlu sürprizi
CHP'nin İzmir Büyükşehir Belediye başkan adayı ile ilçe belediye başkan adaylarının belirlenmesi beklenen Merkez Yönetim Kurulu ve Parti Meclisi toplantısı...
Rusya’dan Suriye açıklaması
Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov, Suriye’de özellikle İdlib çatışmasızlık alanında terörle mücadelede sonuna kadar gidilmesi gerektiğini belirterek; teröristlerin Hmeymim hava...
Kahramanmaraş-Kayseri yolu ulaşıma kapandı
Kahramanmaraş'ta etkili olan kar yağışı nedeniyle Kahramanmaraş-Kayseri Karayolu ulaşıma kapandı, bazı ilçelerde okullar tatil edildi.
Bakan Albayrak açıkladı: Hedefi tutturduk
Hazine ve Maliye Bakanı Berat Albayrak, 'Yeni Ekonomik Program'da (YEP) belirlenen 'bütçe açığının milli gelire oranı' hedefinin tutturulduğunu açıkladı.
Akşener: Trump’ın açıklaması büyük hadsizliktir, terbiyesizliktir
İYİ Parti Genel Başkanı Meral Akşener, ABD Başkanı Donald Trump'un, "Kürtlere saldırırlarsa Türkiye'yi ekonomik olarak mahvedeceğiz" açıklamasına tepki gösterdi. Akşener,...
Bahçeli: Fırat’ın doğusuna girmek vatan borcumuzdur
MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli, ABD Başkanı Donald Trump'ın Türkiye açıklamasına, "Elinden geleni ardına koyma, ne biliyorsan onu yap. Senin...
Yerlikaya uyuşturucu ile mücadele rakamlarını açıkladı
İstanbul Valisi Ali Yerlikaya, başkanlığında İstanbul muhtarlarının katıldığı “Uyuşturucu ile mücadele toplantısı düzenlendi. Haliç Kongre Merkezi'nde düzenlenen toplantıya Vali Yerlikaya...
-5 Derecede elektrikte rekor tüketim
BEDAŞ’ın 2018 Yılının En’leri çalışmasına göre, İstanbul Avrupa Yakası’nda Ramazan Bayramı’nın son günü olan 17 Haziran Pazar günü elektrik tüketimi...
İmamoğlu’ndan Galatasaray Kulübü’ne ziyaret
CHP'nin İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı adayı Ekrem İmamoğlu, Galatasaray Kulübü Başkanı Mustafa Cengiz ile görüştü. Galatasaray Türk Telekom Stadı'nda bir...
BM’den İdlib’e 33 TIR insani yardım
Birleşmiş Milletler (BM) tarafından Suriye'nin İdlib kenti ve kırsalına 33 TIR'dan oluşan insani yardım malzemesi gönderildi.
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

YORUM YAZ

Düşüncenizi Paylaşın

Önceki yazıyı okuyun:
Takvimle Kur’an ve tecvid öğretiyorlar

"4. Uluslararası İstanbul Arapça Kitap Fuarı"nda Arapça ve Kur'an okumayı öğrenmek ve son 2 cüzü ezberlemek isteyenler için özel olarak...

Kapat