Şirketten yapılan açıklamaya göre, Türkiye'nin 'Milli Teknoloji Hamlesi' çalışmalarını sürdüren Türk Telekom, yenilikçi teknolojileri hayata geçirmenin yanı sıra geliştirdiği yerli ve milli çözümlerle geleceğin dijital dünyasını şekillendiriyor.

Yapay zeka, 6G, kuantum teknolojileri ve akıllı altyapılar gibi alanlara odaklanan şirket, Türkiye'nin teknoloji üretme kapasitesine değer katıyor.

AR-GE'yi kurum kültürünün temel yapı taşlarından biri olarak konumlandıran şirket, son iki yıldır milli patent başvurularındaki liderliğini sürdürürken, AR-GE projeleri, akademik yayınlar ve uluslararası standartlara sunduğu katkılarla Türkiye'nin küresel teknoloji ekosistemindeki konumunu güçlendirdi.

Geçen yıl patent başvurularını yüzde 20'nin üzerinde artırarak toplam 921 başvuruya ulaşan şirket, üst üste ikinci kez Türkiye'de en çok patent başvurusu yapan kuruluş oldu.

Geliştirdiği çözümlerin fikri mülkiyet hakkını alan şirketin patent portföyü, yapay zeka destekli ağ yönetimi, 5G ve ötesi teknolojiler ile 6G haberleşme teknolojileri, kuantum güvenli iletişim, Wi-Fi algılama teknolojileri, veri merkezi çözümleri ve akıllı altyapılar gibi geleceğin teknoloji alanlarını kapsıyor.

Türkiye'nin küresel teknoloji ekosistemindeki etkinliği ise şirketin uluslararası standart geliştirme çalışmalarına yaptığı katkıyla daha da güçlendi.

Birleşmiş Milletler'in telekomünikasyon sektöründeki standartları belirleyen 'Uluslararası Telekomünikasyon Birliği' (ITU), küresel Wi-Fi standartlarını belirleyen 'Kablosuz Genişbant Birliği' (WBA) ve dünya genelinde açık kaynak yazılım teknolojilerini yürüten 'Linux Foundation' bünyesindeki 'LF Broadband' gibi oluşumlarda yönetsel roller üstlenen şirket, uluslararası standartlara sunduğu katkı sayısını geçen yıl yüzde 237 artırdı.

Şirket, 6G ağ mimarileri, yapay zeka tabanlı servisler, 'Entegre Algılama ve Haberleşme' (Integrated Sensing and Communication-ISAC), IoT cihazlarının kablosuz enerji transferi, zaman senkronizasyonu, kuantum teknolojileri ve otonom ağ yönetimi gibi geleceğin teknolojilerini kapsayan stratejik alanlardaki çalışmalarıyla dijital geleceğin şekillenmesine öncülük eden küresel oyuncular arasında yer almayı sürdürdü.

Geleceğin teknolojilerine yönelik üniversitelerle işbirlikleri yürüten ve bilimsel üretimi AR-GE'nin temel taşlarından biri olarak konumlandıran şirket, 2025'te akademik yayın sayısını 131'e çıkararak yapay zeka, yeni nesil haberleşme teknolojileri, kuantum teknolojileri ve geleceğin dijital altyapılarına yönelik çalışmalarıyla uluslararası bilimsel literatüre katkı sunmaya devam etti.

- 'Yalnızca teknolojiyi kullanan değil, üreten bir Türkiye hedefi için kararlılıkla çalışıyoruz'

Açıklamada görüşlerine yer verilen Türk Telekom CEO'su Ebubekir Şahin, yalnızca teknolojiyi kullanan değil, üreten, geliştiren ve ihraç eden bir Türkiye hedefi için kararlılıkla çalıştıklarını aktararak, milli mühendislik gücüyle geliştirdikleri yenilikçi teknolojiler, patentler, akademik çalışmalar ve uluslararası standartların oluşmasına sundukları katkıların, söz konusu vizyonun en somut göstergeleri olduğunu belirtti.

Son 5 yıldır sektörün yatırım lideri olarak Türkiye'yi geleceğin teknolojilerine hazırladıklarına dikkati çeken Şahin, 'AR-GE'yi yalnızca yeni teknolojiler geliştiren bir faaliyet olarak değil, Türkiye'nin küresel rekabet gücünü artıran stratejik bir alan olarak değerlendiriyoruz.' ifadesini kullandı.

Şahin, yapay zekadan yeni nesil haberleşme teknolojilerine, kuantum güvenliğinden dijital altyapılara kadar uzanan alanlarda geliştirdikleri çözümlerle yarının ihtiyaçlarını bugünden şekillendirdiklerini vurgulayarak, şunları kaydetti:

'Uluslararası kuruluşlarda üstlendiğimiz aktif rolle geleceğin iletişim teknolojilerinin kurallarının belirlendiği platformlarda ülkemizin bilgi birikimini ve mühendislik yetkinliğini temsil ediyoruz. Milli Teknoloji Hamlesi vizyonu doğrultusunda yaptığımız her çalışma, yalnızca Türk Telekom için değil, ülkemizin teknoloji üretme kapasitesi için de stratejik bir değer oluşturuyor. Türk Telekom olarak yerli bilgi birikimini yüksek katma değerli teknolojilere dönüştürmek, Türkiye'nin teknoloji üretme kapasitesini daha da ileri taşımak için çalışmalarımızı sürdüreceğiz.'

AA muhabirinin rehberden derlediği bilgiye göre, NATO'nun mal ve hizmet alım kriterlerinden idari gerekliliklere kadar Türk firmalarının izlemesi gereken stratejik adımlar detaylı bir şekilde ortaya konuluyor.

NATO, komuta ve kontrol ekipmanları, siber güvenlik, yazılım ve inşaat işleri gibi ihtiyaçlarını 'ortak fon' üzerinden karşılıyor.

Uçak ve gemi gibi büyük platformlar ise ortak fonla doğrudan satın alınmıyor, üye ülkelerce tedarik edilerek NATO kullanımına sunuluyor. Yeni dönemde ortak fon bütçesinin siber güvenlik, ağ yenileme, hava ve füze savunma sistemleri, kripto ve uydu iletişimi gibi kritik alanlara odaklanacağı belirtiliyor.

Zirvede ilan edilen 'Front Door' mekanizması, büyük savunma firmalarından teknoloji girişimlerine kadar her ölçekteki işletmenin NATO kurumlarıyla doğrudan, hızlı ve verimli bağ kurmasını amaçlıyor. Bu adımla, NATO'nun doğu kanadındaki askeri tahkimatları ve Çok Yüksek Hazırlık Seviyeli Müşterek Görev Gücü'nü (VJTF) destekleyecek lojistik tedarik ağının genişletilmesi öngörülüyor.

Tedarik süreçlerinde, komuta kontrol ve istihbarat kabiliyetleri alanında NATO Haberleşme ve Bilgi Ajansı (NCIA), sivil işler ve lojistikte ise NATO Destek ve Tedarik Ajansı (NSPA) öne çıkıyor.

1 milyon 600 bin avronun altındaki alımlarda 'Teknik Olarak Uygun En Düşük Fiyat' kuralı uygulanırken, karmaşık projelerde 'En İyi Değer' metodolojisi kullanılıyor. İnovasyon Fonu ve Kuzey Atlantik Savunma İnovasyon Hızlandırıcısı Programı (DIANA) da yeni nesil teknoloji alımlarını şekillendiriyor.

Rehberde Türk firmalarının ihalelerde başarı sağlaması için yedi temel adım sıralanıyor. Bu kapsamda şirketlerin, geçerli bir NATO Tesis Güvenlik Belgesi ile Milli Savunma Bakanlığına (MSB) kayıt yaptırması, fırsatları yakından izlemesi ve ihalelere katılım için her projeye özgü 'Uygunluk Beyanı' talep etmesi gerekiyor. Tekliflerin, yapay zeka içerikleri doğrudan kullanılmadan, asgari askeri gereksinimi tam karşılayacak şekilde ve katı zaman çizelgelerine uygun olarak sunulması büyük önem taşıyor.

İhalelere katılım için MSB denetimleriyle verilen ve 5 yıl geçerli olan Tesis Güvenlik Belgesi'nin alınması şart koşuluyor. Projelerde görev alacak personel için de Kişi Güvenlik Belgesi talep ediliyor.

NATO Karargahı'na yapılacak ziyaretler için ise planlanan tarihten en az 15 gün önce Dışişleri Bakanlığına başvurulması gerekiyor. İttifak'ın yatırım projelerindeki yaşam döngüsü ise ihtiyacın belirlenmesi, teknik onaylar, ihale, sözleşme, üretim, teslimat ve nihai mali kabul denetimlerinden oluşuyor.

Muhabir: Ali Atar

60'ın üzerinde ülkeden tedarik makamlarını Türk KOBİ'leriyle bir araya getirmeyi hedefleyen etkinliğe ilişkin sunum yapan SEDEC Organizasyon Komite Başkanı Hilal Ünal Türkan, organizasyonun hedefleri ve sektöre katkıları hakkında AA muhabirine açıklamalarda bulundu.

Türkan, SEDEC'in klasik bir savunma sanayisi fuarı olmadığını vurgulayarak, organizasyonun anayurt güvenliği, sınır güvenliği ve iç güvenlik sistemlerine odaklandığını ifade etti.

Sektöre daha fazla KOBİ kazandırmayı ve yerlileşme oranını artırmayı amaçladıklarını dile getiren Türkan, anayurt güvenliği teknolojilerinin İçişleri Bakanlığına bağlı Emniyet Genel Müdürlüğü, Jandarma Genel Komutanlığı ve diğer kolluk kuvvetlerinin işlerini kolaylaştıran ürünleri kapsadığını belirtti.

Türkan, savunma sanayisi ile anayurt güvenliği sektörleri arasında yaklaşık yüzde 10'luk bir kesişme bulunurken, geriye kalan yüzde 90'lık kısmın tamamen farklı bir alanı temsil ettiğini vurguladı.

Yurt dışında bu iki alanın farklı tedarik zincirleri ve gelişme hızları nedeniyle ayrı etkinliklerde değerlendirildiğini belirten Türkan, anayurt güvenliği sektörünün büyük platformlardan ziyade çok daha teknoloji odaklı ve güvenliği en üst düzeye çıkaran spesifik ürünlerden oluştuğuna dikkati çekti.

2017 yılında ortaya çıkan SEDEC fikrinin, firmalara sektörü tanıtmak ve geliştirmek için hızlandırıcı bir etken olarak hayata geçirildiğini söyleyen Türkan, bugün gelinen noktada yerlilik oranında önemli artış yaşandığını kaydetti.

Türkan, sektöre ilişkin şunları kaydetti:

'Gerçekten bu sektörde de inanılmaz derecede yerlilik oranı artmaya başladı. Eskiden sadece 3-5 firmaydı, şimdi çok daha fazla firma var. Bu alanı biliyor ve takip ediyorlar. Savunma sanayisinin tedarik zincirinde yer alan birinci ve ikinci derece tedarikçiler aslında bu alana çok çabuk evrilebilecek firmalar olduğu için savunma sanayisinin tedarik zinciri de SEDEC'te bulunuyor. Çünkü savunma sanayisine mal ve hizmet sağlayan firmaların bu kabiliyeti var. Bu kabiliyeti, hem savunma sektöründe kullanabilirsiniz hem de anayurt güvenliği sektöründe kullanabilirsiniz. Yani SEDEC'in aslında yapmaya çalıştığı şey bu.'

Organizasyon kapsamındaki ikili iş görüşmelerine (B2B/B2G) değinen Türkan, 2018'de 35 ülkenin tedarik makamlarıyla başlayan katılımcı sayısının 2024'te 54 ülkeye ulaştığını hatırlattı.

Türkan, ihracat potansiyeli yüksek, Türkiye'ye fayda sağlayacak ülkeleri analiz eden bir ekipleri olduğunu belirterek, SEDEC 2026 için 84 ülkeye davet gönderdiklerini ve bu yıl 60'ın üzerinde ülkeden heyetleri, Ankara'da sanayicilerle buluşturmayı hedeflediklerini bildirdi.

Avrupa pazarına yönelik özel çalışmalara da dikkati çeken Türkan, 'Bu yıl özellikle Avrupa'yı biraz daha fazla çalışacağız. Avrupa'da SAFE (Security Action for Europe) programı var. Bu programda ciddi bir miktar var. Avrupa'nın ihtiyacının da Türk üreticiler tarafından karşılanması söz konusu. Bu güzel bir fırsat. Bu durumu hem Avrupa hem de Türkiye için güzel bir fırsat olarak değerlendiriyoruz.' şeklinde konuştu.

Ankara'da gerçekleştirilen son NATO toplantısının sektöre yansımalarını değerlendiren Türkan, organizasyonun ardından oldukça pozitif geri dönüşler aldıklarını ve Türkiye'nin halihazırda NATO için çok ciddi bir tedarikçi olma potansiyeli taşıdığını ifade etti.

Türkan, Türkiye'nin sınır güvenliği ve çatışma bölgelerine yönelik konsept çözümler sunma konusunda artık hazır olduğunu belirterek, şunları kaydetti:

'2018 yılında hazır değildik ama şu an hazırız. Bununla ilgili firmalarımız var. Birçok ürün yerlileşti. Aynı şekilde yine Avrupa'nın ihtiyaçlarını karşılayacak olan firmalar da bu kapsamda yer alacaklar. Dünyada önemli hedef bölgelerimiz var. Mesela Asya Pasifik, Orta Doğu her zaman olduğu gibi. Bu bölgelerle de özel çalışmalar yürütüyoruz. Güney Amerika, diğer hedeflerimiz arasında.'

Güvenlik kavramının sadece fiziki ekipmanlarla sınırlı olmadığını, yapay zeka, siber güvenlik, şehir güvenliği, kritik altyapıların korunması ve uzaydaki algılama merkezlerini de kapsadığını vurgulayan Türkan, sözlerini şöyle tamamladı:

'İnsanımızı güvende tutabilmek ulaşacağımız en iyi noktalardan biridir. SEDEC'i yapmamızdaki ve üzerinde defalarca ısrar etmemizin sebebi güvenliktir. Yani güvenlik dediğimiz zaman savunma sanayisinde güvenliğe hizmet etmek. Ama güvenlik çok daha geniş bir kapsamda ele alınması gereken bir sektör. Teknoloji çok hızlı gelişiyor. Yani yüz tanımlama sistemleri, dinleme sistemleri: Bunun birçok alt sektörü var. Türkiye'de inanılmaz güzel ürünlerimiz var. Çok daha hızlı gelişmesini istiyoruz. O yüzden SEDEC'i farkındalık olsun diye yapıyoruz.'

Muhabir: Ali Atar

İstanbul'da Dijitalpark Teknokent bünyesinde faaliyet gösteren şirketinde, savunma ve güvenlik alanında kritik haberleşme donanımları, savaş gemisi antenleri, sinyal tespit sistemleri ve elektronik harp çözümleri geliştiren Yurdaer, AA muhabirine yaptığı açıklamada, çetin deniz koşullarında kullanılan haberleşme antenlerinde nem, tuzlu su ve çevresel etkenler nedeniyle bakım ihtiyacı doğduğunu, yurt dışından temin edilen sistemler için bu tür durumlarda yüklü masraflarla karşı karşıya kalınabildiğini söyledi.

Kullanım dışı kalan antenleri tamir ederek yeniden kullanılabilir hale getirdiğini paylaşan Yurdaer, bu süreçte edindiği deneyimin Türkiye'de yerli haberleşme donanımları geliştirme fikrinin temelini oluşturduğunu dile getirerek, şöyle konuştu:

'Deniz Kuvvetleri'nde çalıştığım 15 yıl boyunca birçok farklı savaş platformuna ait muhabere sistemlerinin bakım ve onarım faaliyetlerini gerçekleştirdim. Bakım ve onarım faaliyeti gerçekleştirilen bu sistemlerdeki dışa bağımlılık ve kısıtlı müdahale şartları, özgün tasarımların ülkemizde gerçekleştirilmesi gerektiği inancını bende oluşturdu ve bu inançla yola çıkarak ülkemizde HF (Yüksek frekans uzun mesafe haberleşme) ve diğer bantlarda anten üretilmesi gerektiğini düşündüm. Bu sebeple Ocak 2025 yılında görevimden istifa ederek Mart 2025'te Dijitalpark Teknokent içerisinde Global RF Technology firmasını kurdum. Firmamız kurulmasının dördüncü ayında IDEF 2025 Uluslararası Savunma Sanayii Fuarı'na katıldı ve fuarda 8 çeşit ürünle boy gösterdi. Yaptığımız ürünlerle Türk savunma sanayisinin dışa bağımlılığını azaltma misyonumuza devam ediyoruz.'

Şirket olarak Türkiye'de daha önce ithal edilen HF antenleri yerli ve milli imkanlarla geliştirdiklerini belirten Yurdaer, ürünlerde geçmişte tespit ettikleri kronik sorunları gidermeye odaklandıklarını söyledi.

Özellikle nem ve güneşin ultraviyole ışınlarından kaynaklanan izolasyon problemlerine yönelik önemli iyileştirmeler yaptıklarını ifade eden Yurdaer, çalışmaların çıkış noktasını şu sözlerle anlattı:

'En çok kronik sorunlarla karşılaştığımız ürünlerden bir tanesi olan HF antenler, esasında bizi bu yolda çalışmaya itti. Biz çalışmalarımız esnasında kronik sorunları tespit edip, iyileştirip Türkiye'de yerli ve milli bir ürün ürettik. Yaptığımız bu üründe nem problemini aştık. Ultraviyole ışık dayanımını artırdık. Ve saatte 150 kilometrelik rüzgar kuvvetine dayanıklı yerli ve milli bir anten ürettik.'

Kullanıcı ihtiyaçları doğrultusunda hem mekanik hem de elektronik iyileştirmelerle ürünleri daha işlevsel hale getirdiklerini belirten Yurdaer, geliştirdikleri sistemlerin saha testlerinden başarıyla geçtiğini, aktif olarak kullanıldığını ve ihraç edildiğini söyledi.

Yurdaer, şirketin ürün yelpazesini sürekli genişlettiğini belirterek, yerli ve milli olarak geliştirdikleri yön bulucu (Direction Finding-DF) antenlerin 360 derece kapsama alanında sinyal, telsiz haberleşmesi ve farklı yayın kaynaklarının yönünü ve konumunu tespit edebildiğini söyledi.

Söz konusu ürünün ihracatının da gerçekleştirildiğini aktaran Yurdaer, şirketin ürün çeşitliliği hakkında, 'Yine elektronik harpte kullanılan antenler ile sivil kullanıma yönelik VHF antenler de üretiyoruz. Ürettiğimiz bu ürünlerin hepsi zorlu saha koşulları testlerinden geçtikten sonra seri üretime geçmektedir.' diye konuştu.

Geliştirmekte oldukları yeni projelere ilişkin de bilgi veren Yurdaer, Rusya-Ukrayna savaşının dron tehditlerinin ulaştığı boyutu gözler önüne serdiğini dile getirerek, bu alanda sundukları çözüme ilişkin şu bilgileri paylaştı:

'Alınan tedbirlere karşı dronlar da farklı bir tedbir alıyor. Ve şu an dronlara karşı elektronik harp yetersiz kalmaktadır. Çünkü fiberoptik kablolar kullanılarak dronlar uzak mesafelerden kontrol edilmekte. Bizim tasarladığımız, geliştirmekte olduğumuz yeni sistemle hem kamera hem ultrasonik ses sensörleri ile dronun geldiği yönü tespit ediyoruz. Sistemimizde dahili olarak bulunan yapay zeka ile kontrol edilebilen dronlar, yönünü tespit ettiği düşman drona karşı havalanıp havada çarparak hedefi imha ediyor. Bu bizim en büyük projemiz.'

Yurdaer, geliştirmeye devam ettikleri mevcut projelerine ilişkinse şu bilgileri verdi:

'Yine Direction Fund antenlerimizde şu an yaptığımız ürünler, 1 GHz ve 3 GHz'lik ürünler var. Onları 6 GHz'e kadar yükseltip yine 6 GHz bandında birçok çeşit dronların, GSM bandının ve telsiz frekanslarının yönünü tespit etmek üzere bir anten tasarımımız var. Bunlar sadece anten tasarımı olarak değil, komple sistem tasarımı olarak gerçekleştirilmekte. Yani anten tasarımının alt kısmının aslında görünmeyen bir yapı var. Burada birçok sayısal işlemci, bilgisayar ve yazılım çalışmakta. Yine çalışmakta olduğumuz ayrı bir ürün ise insansız savaş araçları için kullanılan haberleşme antenleri, IFF antenleri, VHF antenler, OHF antenler bu alanda da çalışmalar yapmaktayız.'

Yurdaer, bir hayalle başlayan şirketin bugün 10 kişilik bir ekibe dönüştüğünü belirterek, ilk olarak geliştirdikleri HF antenin ardından ürün portföylerini 11 farklı anten grubuna çıkardıklarını ve ürünlerinin üç farklı ülkede kullanıldığını söyledi.

Sundukları çözüm ve ürünler ile savunma sanayisi ve sivil sektörden birçok kurumun ilgisini çektiklerini aktaran Yurdaer, misyon ve hedeflerine ilişkin şunları kaydetti:

'Elektronik ekipmanların entegrasyonunu ve sergileme birimi olan yazılım kısmını da kendi bünyemizde gerçekleştirmekteyiz. Aslında yaptığımız ürünleri vidasından boyasına kadar yerli üretimle gerçekleştirmekteyiz. Yeni bir firma olmamıza rağmen savunma sanayisinde ve sivil sektörde birçok kurumun ilgisini çektik ve birçok kuruma sunumlar gerçekleştirdik. Ürettiğimiz ürünler yanında müşteri taleplerine karşı özel üretimler de gerçekleştirebiliyoruz. Teknoloji alanında ülkemize güçlü bir katkı sağlamayı hedefliyoruz.'

Muhabir: Fahri Aksüt

İstanbul'da gerçekleştirilen etkinliğe, Yandex Arama ve Yapay Zeka Genel Müdürü Sedat Öztürk, Yandex Türkiye İş Geliştirme Direktörü Ali İhsan Eren, Yandex AI Ürün Direktörü Kirill Demochkin ile basın mensupları ve davetliler katıldı.

Yeni güncellemeyle Yandex AI'ın uygulama içi gezinme deneyimi yeniden tasarlanırken, kullanıcıların internet deneyimini kesintiye uğratmadan doğrudan adres çubuğu üzerinden bağlama dayalı sorular yöneltebilmesine imkan sağlandı.

Favori internet siteleri, gezinme geçmişi, çeviriler ve yapay zeka tarafından oluşturulan özetler de tek bir arayüz altında bir araya getirildi.

Uygulama içi sohbet sayısı geçen ay yaklaşık yüzde 40 artarken, günlük kullanıcıların yarısından fazlası sohbet özelliğini kullanmaya başladı.

Yandex AI'ın kullanıma sunulmasından bu yana kullanıcıların sohbet, içerik akışı ve uygulamanın diğer bölümlerinde geçirdiği toplam süre 540 yıla ulaştı.

Uygulama, yemek planlaması, seyahat ve kişisel finans gibi alanlarda kullanıcıların günlük kararlarına destek olacak özelliklerle de geliştirildi.

Kalori ve ilerleme takibi yapılabilen kişiselleştirilmiş beslenme planları sunan uygulama, Seyahat Asistanı, uçuş, otel, etkinlik ve bütçe tahminlerini kapsayan seyahat planları oluşturabiliyor. Finans Asistanı ise küresel eğilimleri değerlendirerek teknik analizler hazırlıyor.

- Yerli girişimlerle işbirlikleri yapılacak

Yandex AI, beslenme planlaması sırasında kullanıcılar ve aile üyeleri hakkında paylaşılan bilgileri sonraki konuşmalarda hatırlayabiliyor. Böylece kullanıcıların aynı bilgileri yeniden girmesine gerek kalmadan planlama sürecini sürdürebiliyor.

Yandex Türkiye, uygulamada kullanılan yapay zeka özelliklerini yerel kurum ve işletmelerle yapılacak işbirlikleri aracılığıyla iş ortaklarının kullanımına da sunmayı hedefliyor.

Bu kapsamda geliştirilen 'Telekom için AI' çözümüyle telekomünikasyon operatörlerinin kendi kullanıcılarına yapay zeka destekli ürün ve hizmetler sunabilmesi amaçlanıyor. Söz konusu hizmetler bağımsız çözümler olarak kullanılabildiği gibi mevcut ekosistemlere entegre edilebiliyor veya doğrudan Yandex AI'a dahil edilebiliyor.

Şirket ayrıca yerel dil modellerinin Yandex AI'a entegre edilmesine yönelik çalışmaları kapsamında, yerli girişimlerle görüşmeler başlatmaya hazırlanıyor.

- Kullanıcıların yapay zeka becerileri geliştiriliyor

Yapay zeka eğitimi alanındaki çalışmalarını da sürdüren Yandex Türkiye, Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) ile Yapay Zeka Yüksek Lisans Programı'nı ve Anadolu Hackathon'u hayata geçirdi.

Yeni güncellemeyle doğrudan Yandex AI içinde oyunlaştırılmış bir öğrenme deneyimi de kullanıma sunuldu. Kullanıcılar, yapay zeka tarafından oluşturulan kurslarla akademik yazım, dil öğrenimi, zaman yönetimi ve tükenmişliğin önlenmesi gibi alanlarda becerilerini geliştirebiliyor.

Uygulamada yer alan öğrenme yolculuğu kapsamında kullanıcılar, farklı görevleri tamamlayarak yıldız ve sertifika kazanırken, yapay zeka araçlarının kullanım alanlarını da aşamalı olarak keşfedebiliyor. Şirket bu çalışmaları Türkiye'nin Yapay Zeka Vizyonu ve Eylem Planı ile paralel şekilde yürütüyor.

Etkinlikte konuşan Yandex Arama ve Yapay Zeka Genel Müdürü Sedat Öztürk, 'Yandex AI'ı, kullanıcıların günlük işlerinin büyük bir bölümünü gerçekleştirmelerine yardımcı olan kapsamlı bir yapay zeka süper uygulamasına 6 aydan kısa bir sürede dönüştürdük. Bundan sonraki aşamanın, bu uzmanlığımızı ülkemizdeki kurum ve işletmelerle paylaşmak olduğuna inanıyoruz.' dedi.

Öztürk, yerel iş ortaklarıyla Türkiye'nin yapay zeka ekosistemini, kullanıcıların günlük deneyimini ve yapay zekanın sunduğu olanakları daha da ileriye taşıyabileceklerine inandıklarını belirtti.

İki gün süren etkinlikte gençler, teknoloji meraklıları ve ziyaretçiler, FPV dron teknolojilerini eğitim, deneyim, rekabet ve eğlence odaklı etkinliklerle yakından tanıma fırsatı buldu.

Etkinlik kapsamında FPV dron simülasyonu, dron deneyimi, FPV dron futbolu, test uçuşları, gösteri uçuşları ve NSosyal bilgi yarışmaları düzenlendi.

Etkinliğin yarışma programı 19 Temmuz'da gerçekleştirildi. Yarışmaya, T3 FPV Akademi Eğitici Eğitimi Programı'nı başarıyla tamamlayan eğitmenler katıldı.

Yarışmacılar, eğitim sürecinde kazandıkları dron montajı, hız, kontrol ve pilotaj becerilerini yarışma parkurunda uygulamalı olarak sergiledi.

Mücadelelerin ardından 'Semruk' takımı yarışmayı birinci sırada tamamlarken, 'Alkar' ikinci, 'Dede Korkut' üçüncü ve 'Börü' takımı dördüncü oldu.

Şampiyon 'Semruk' takımı 100 bin, ikinci sıradaki 'Alkar' takımı ise 50 bin lira ödül kazandı. Dereceye giren diğer takımlara da çeşitli ödül ve hediyeler takdim edildi.

FPV dron teknolojileri alanında nitelikli pilot ve eğitmenlerin yetiştirilmesini amaçlayan T3 FPV Akademi'de katılımcılara teorik ve uygulamalı eğitimler veriliyor.

Akademi programında dron sistemleri ve bileşenleri, montaj ve entegrasyon, uçuş simülasyonu, fiziki uçuş, temel pilotaj, güvenli uçuş ve ekipman kullanımı gibi başlıklar yer alıyor.

Projeyle FPV teknolojilerine ilgi duyan gençlerin sistemli ve güvenli bir eğitim sürecinden geçirilmesi, Türkiye genelinde düzenlenecek eğitimlerde görev alabilecek nitelikli bir eğitmen havuzunun oluşturulması hedefleniyor.

T3 FPV Akademi FPV Dron Yarışması, FPV teknolojilerinin yarışmanın yanı sıra eğitim, yetenek gelişimi, takım çalışması ve teknoloji deneyimi alanlarında sunduğu imkanları da katılımcılarla buluşturdu.
 

Muhabir: Firdevs Bulut Kartal

Söz konusu taşıtların yüzde 51,7'sini otomobil, yüzde 21,5'ini motosiklet, yüzde 14,4'ünü kamyonet, yüzde 6,8'ini traktör, yüzde 3,1'ini kamyon, yüzde 1,6'sını minibüs, yüzde 0,6'sını otobüs ve yüzde 0,3'ünü özel amaçlı taşıtlar oluşturdu.

Bu yılın haziran ayında trafiğe kaydı yapılan 194 bin 740 taşıt içinde motosiklet yüzde 49,4 ile ilk sırada, otomobil yüzde 37,8 ile ikinci sırada yer aldı.

Otomobiller içinde benzinli araçların oranı 2020 itibarıyla yüzde 24,4 olarak kaydedildi. Söz konusu oran bu yılın haziran ayı sonunda yüzde 31'e ulaştı.

Benzinli otomobillerin sayısı 2020'de 3 milyon 201 bin 894 iken Haziran 2026 sonunda 5 milyon 546 bin 513'e çıktı.

Dizel otomobillerin sayısı söz konusu dönemde 5 milyon 14 bin 356'dan 5 milyon 738 bin 826'ya yükselirken toplam otomobiller içindeki payı yüzde 38,3'ten yüzde 32,1'e geriledi. LPG'li otomobillerin sayısı da söz konusu dönemler itibarıyla 4 milyon 810 bin 18'den 5 milyon 254 bin 245'e çıktı ancak bu araçların toplam otomobiller içindeki payı yüzde 36,7'den yüzde 29,4'e geriledi.

Hibrit otomobillerin sayısı 2020'de 33 bin 690'dı. Bu sayı Haziran 2026 sonunda 846 bin 813'e, toplam otomobiller içindeki payı ise yüzde 0,3'ten yüzde 4,7'ye çıktı.

Türkiye'de elektrikli otomobillerin kitlesel olarak trafiğe çıkışı ve yaygın kullanım verilerinin kayıtlara girmesi 2011 yılında başladı. O yıl ülkede yalnızca 24 elektrikli aracın kaydı bulunuyordu.

Söz konusu rakam 2020'de 2 bin 797 iken haziran sonunda 445 bin 939'a yükseldi. Toplam otomobiller içinde elektrikli araçların payı ise 2022'de yüzde 0,1'den bu yılın haziran sonunda yüzde 2,5'e çıktı.

Trafiğe kaydı yapılan otomobillerin yakıtlarına göre dağılımı şöyle:

Muhabir: Arife Yıldız Ünal

Araştırmacılar, Güneş'teki gümüş miktarını anlayabilmek için ışınlarında bu elementin bıraktığı özel izleri inceledi.

Eski çalışmalardan daha fazla faktörü hesaba katan ve Güneş'in atmosferini daha gerçekçi modelleyen bir metot geliştiren araştırmacılar, Güneş'teki gümüşün, önceki tahminlere kıyasla yüzde 55 daha fazla olduğunu tespit etti.

Bu bulgunun, 4,6 milyar yıl önce Güneş ile aynı gaz ve toz bulutundan meydana gelen meteorlardaki açıklanamayan fazladan gümüş oranıyla daha uyumlu olduğuna işaret edildi.

Çalışmanın sonuçları, 'Astronomy & Astrophysics' dergisinde yayımlandı.
 

Muhabir: Emirhan Demir

Alınan bilgiye göre, HAVELSAN'nın geliştirdiği 4 yetenek, NATO'nun her yıl Polonya'da düzenlediği Coalition Warrior Interoperability Exploration, Experimentation, Examination Exercise (CWIX Tatbikatı) kapsamında NATO sertifikasyon sürecine dahil oldu.

DOOB-HQ, KAPI, Embedded NONC2 ATA DLP ve LYNX yetenekleri, NATO sertifikasyonu kapsamında gerçekleştirilen Assurance Verification and Validation (AV&V) testlerini başarıyla tamamladı.

Yetenekler, NATO Federe Görev Ağı (Federated Mission Networking-FMN) uyumluluğunun resmi olarak onaylanmasını sağlayan özel testlerden geçti.

Ülkelerin komuta kontrol bilgi sistemlerinin hem NATO hem de diğer ülkelerin sistemleriyle karşılıklı çalışabilirliğinin test edildiği CWIX Tatbikatı'nda FMN Spiral 4 sertifikasyonlarının alınması, 2025-2027 yıllarında icra edilecek NATO görevlerine katılım açısından önemli ön şartlar arasında yer alıyor.

HAVELSAN'ın yeni yeteneklerinin sertifikasyon sürecine dahil olması, şirket ürünlerinin NATO standartlarıyla uyum ve karşılıklı çalışabilirlik alanında ulaştığı yetkinliği ortaya koydu.

HAVELSAN böylelikle daha önce bu alanda NATO standartlarını yakalayan ürünlerini komuta kontrol, sistem entegrasyonu, güvenli veri paylaşımı ve taktik haberleşme alanlarındaki 4 kritik yazılım yeteneğiyle genişletmiş oldu.

HAVELSAN, geliştirdiği yeteneklerle 2012'den bu yana CWIX Tatbikatı'na aktif katılım sağlıyor.

Şirket, 2019'da DOOB ve KAŞİF, 2023'te ADVENT CMS ve ADVENT MARTI, 2024'te KARTAL ve NONC2 ATA DLP, 2025'te ise DOOB-HQ, DOOB-TACTICAL, KAŞİF, OCTOPUS, NONC2 ATA DLP ve TDLYM ürünleriyle AV&V sertifikasyonu almaya hak kazandı.

Bu yıl 6-26 Haziran 2026 tarihlerinde gerçekleştirilen CWIX Tatbikatı'na NATO ve Avrupa Birliği dahil 46 ülkeden, 20 farklı ilgi alanında 780 sistem ve 3 binden fazla personel katıldı.

HAVELSAN ise tatbikatta 43 personel ve 16 sistemle faaliyet gösterdi.

Şirket, MIP, TDL, MDC2, DM, COMMS, GEOMETOC, CBRN, FMNCS, AIR, MARITIME, M&S ve CYBER odak alanlarında ADVENT KALYON, ADVENT UFUK, TALAY/REI, DOOB-HEADQUARTER, DOOB-MOBILE, KAŞİF, KBRN, OCTOPUS, KAPI, NONC2 ATA DLP, Embedded NONC2 ATA DLP, LYNX, I-SMART, FIVE, RTaaS ve ICS SENTINEL sistemleriyle görev yaptı.

HAVELSAN ayrıca bu yıl Hava Odak Alanı'na LYNX ve Embedded NONC2 ATA DLP, GEOMETOC Odak Alanı'na ADVENT TALAY/REI, FMN Ana Yetenekler Odak Alanı'na KAPI, Siber Odak Alanı'na ICS SENTINEL, Modelleme ve Simülasyon Odak Alanı'na ise FIVE yetenekleriyle ilk kez katıldı.

HAVELSAN Genel Müdürü Mehmet Akif Nacar, konuya ilişkin değerlendirmesinde, CWIX Tatbikatı'nda 4 yeni yeteneğin NATO sertifikasyon sürecine dahil olmasının, milli yazılımların uluslararası alanda kabul gördüğünün ve en yüksek birlikte çalışabilirlik standartlarını karşıladığının somut bir göstergesi olduğunu söyledi. Nacar, şunları kaydetti:

'Uzun zamandır sahip olduğumuz NATO standartlarında sistem oluşturma ve uyuşum tecrübesini aldığımız sertifikalar ile daha da pekiştirdik. Müşterek Harekat, Siber ve Modelleme Simülasyon Odak Alanları ile artırdığımız katılımın ivmesini önümüzdeki dönemde Yapay Zeka Destekli Komuta Kontrol yetenekleri ile sürdüreceğiz. Proaktif bir yaklaşımla Türk Silahlı Kuvvetlerinin modern muharebenin gereği olan ihtiyaçlarını karşılayacak yetenekler geliştirmeye ve uluslararası alanda rekabetçi çözümler üretmeye devam etmekteyiz.'

Muhabir: Firdevs Bulut Kartal

Atomik saatlerin, atomların ve elektronların enerji seviyeleri arasındaki sabit titreşim frekanslarını (rezonans) referans alarak, zamanı son derece yüksek hassasiyette ölçtüğünü belirten Kacır, rubidyum atomunun 1 saniyede farklı enerji seviyeleri arasında 6 milyar 834 milyon 682 bin 610 kez titreştiğini aktardı.

Kacır, Türkiye'nin yerli atomik saatinin uzaya fırlatıldığına dikkati çekerek, 'Milli Uzay Programı'mızın stratejik hedefleri arasında yer alan bölgesel konumlama ve zamanlama sistemi için kritik öneme sahip Rubidyum Atomik Saati, SpaceX Transporter-17 görevi kapsamında başarıyla uzaya fırlatıldı. Uzay aracından ilk sinyal de başarıyla alındı.' ifadesini kullandı.

Gelecekteki çalışmalar için kilometre taşı olan Rubidyum Atomik Saat'in, Türkiye Uzay Ajansı (TUA) öncülüğünde, TÜBİTAK Ulusal Metroloji Enstütisü (UME) ana yükleniciliğinde, TÜBİTAK Uzay ve İTÜNOVA işbirliğiyle yerli olarak geliştirildiğine değinen Kacır, saatin haberleşmeden navigasyona, bilimsel araştırmalardan uydu sistemlerine kadar birçok kritik teknolojiye katkı sağlayacağına işaret etti.

Kacır, küp uydu üzerinde uzay ortamında doğrulanacak olan Rubidyum Atomik Saat'in, Türkiye'nin uzay tabanlı zamanlama ve frekans teknolojilerindeki yerli ve milli yetkinliklerinin geliştirilmesi açısından önemli bir basamak niteliği taşıdığının altını çizerek, şu değerlendirmelerde bulundu:

'Elde edilecek verilerle, gelecekte uydu sistemleri, haberleşme altyapıları, navigasyon uygulamaları ve bilimsel uzay görevlerinde kullanılabilecek yüksek hassasiyetli atomik saat teknolojilerine yönelik değerli kazanımlar sağlanacak. Uzay ekosisteminde yerli ve milli teknolojiler geliştirme vizyonumuzun önemli bir göstergesi olan bu projede emeği geçen tüm çalışma arkadaşlarımızı tebrik ediyorum. SpaceX Transporter-17 görevinin başarıyla tamamlanmasıyla, Türkiye uzayda doğrulanmış atomik saat teknolojisine sahip ülkeler arasına katılacak. Böylece, bugüne kadar yurt dışından temin edilen bu kritik teknoloji milli imkanlarla geliştirilecek, uydu üreticileri için maliyet ve tedarik avantajı sağlanırken dışa bağımlılık azalacak. Proje kapsamında kazanılan mühendislik, test ve operasyon deneyimi ise Türkiye'nin gelecek nesil uydu sistemleri ve uzay teknolojileri geliştirme kapasitesini güçlendirecek.'

Muhabir: Mertkan Oruç

SpaceX'e ait Starship roketinin 13. test uçuşunun motorlardan bazılarının çalışmaması sebebiyle iptal edildiğini duyuran Musk, 'Bir sonraki fırlatma denemesi birkaç gün içinde mümkün olacak.' ifadesini kullandı.

Musk, bir sonraki deneme uçuşunun sorunsuz geçmesi için 2 Raptor motorunun çıkarılacağını ve yerine yenisinin takılacağını belirtti.

Starship, 16 Ocak 2025'te yapılan 7'nci, 7 Mart 2025'te yapılan 8'inci ve 28 Mayıs 2025'teki 9'uncu test uçuşlarında parçalanmıştı. Starship roketinin 10'uncu test uçuşu, Texas'taki bulutlu hava nedeniyle ertelenmiş, ardından başarıyla tamamlanmış, 11'inci test uçuşu da 13 Ekim 2025'te başarıyla yapılmıştı.

En sonuncu test uçuşu olan 12. uçuşta ise roket başarıyla fırlatılmış, ancak seyir sırasında bazı motor arızaları yaşadığı için iniş noktası olan Hint Okyanusu'na düşerek 'beklenmedik' şekilde alev almıştı.

Muhabir: Yasin Yorgancı

Kacır, Türkiye'nin dört bir yanında düzenlenen etkinliklerde öğrencilerin öğretmenleri ve köy halkıyla birlikte bilimsel çalışmalara doğrudan katıldığını belirtti.

Öğrencilerin merak eden, keşfeden ve üreten bireyler olarak yetişmesine katkı sunduklarını vurgulayan Kacır, şunları kaydetti:

'Bu yıl ilk kez hayata geçirdiğimiz TÜBİTAK Köy Okullarına Yönelik Destek Programı ile köy okullarımızdaki öğrencilerimizi bilimle, teknolojiyle ve keşfetmenin heyecanıyla buluşturuyoruz. Fırsat eşitliğini güçlendiren, bilim kültürünü ülkemizin her köşesine taşıyan çalışmalarımızı sürdürecek, geleceğimizi inşa edecek evlatlarımızı Milli Teknoloji Hamlesi yolculuğumuzla kazanmaya devam edeceğiz.'

Muhabir: Arife Yıldız Ünal

Rapora göre, 2026'nın ilk çeyreğinde dünya genelinde 5G abone sayısı 162 milyon artarak 3 milyar eşiğini geçti. Dünya genelindeki 5G abone sayısının 2031 yılı sonuna kadar iki kattan fazla artarak 6,4 milyara çıkacağı öngörülüyor.

Bugüne kadar yaklaşık 390 servis sağlayıcı ticari 5G hizmetini devreye alırken, bunların 90'dan fazlası bağımsız 5G mimarisinde (5G SA) hizmeti vermeye başladı.

Batı Avrupa, Kuzey Amerika, Kuzeydoğu Asya ve Körfez İş Birliği Konseyi ülkelerinde 5G mobil abonelik oranının 2031 yılı sonunda yüzde 90'ın üzerine çıkması bekleniyor.

Bağımsız 5G ağ dilimlemeye dayalı ticari bağlantı hizmetlerini hızla yaygınlaştıran servis sağlayıcıları, bu sayede ağ dilimlerini güvence altına alarak farklı kullanım senaryoları için garantili hizmet kalitesi sunabiliyor.

Kasım 2025 Mobilite Raporu'nda 65 olan farklılaştırılmış bağlantıya dayalı ticari hizmet sayısı, Haziran 2026 raporunda tüm bölgelerde 84'e yükselerek bu hizmetlerin erken benimsenme aşamasından ana akım ticarileşme sürecine geçtiğine işaret ediyor.

Rapora ilişkin değerlendirmelerine yer verilen Ericsson CTO'su ve raporun yayıncısı Erik Ekudden, fiziksel yapay zekaya geçişle birlikte trafik örüntülerinin köklü biçimde değişeceğini belirtti.

Ekudden, 'Veri merkezlerindeki merkezi modellerden cihazlarımıza, araçlarımıza ve şehirlerimize gömülü, genellikle 5G ile birbirine bağlı dağıtık ve otonom yapay zeka ajanlarına geçiyoruz. Mobil ağlar artık çeşitli uygulama ihtiyaçlarını karşılayan kritik ve akıllı altyapılar haline geliyor.' ifadelerini kullandı.

Mobil ağların artık yalnızca elden gelenin en iyisini sunan bağlantı sağlayıcılığı olmaktan çıktığını ifade eden Ekudden, 'Mobil ağlar çeşitli uygulama ihtiyaçlarını karşılayan kritik ve akıllı altyapılar haline geliyor. Bu dönüşümün bir kısmını yansıtan unsur, 5G bağımsız ağ dilimlemesine dayalı yeni ticari hizmet tekliflerindeki ve 5G SA'yı devreye alan iletişim servis sağlayıcılarının sayısındaki sürekli artıştır.' değerlendirmesinde bulundu.

Rapora göre, sabit kablosuz erişim (FWA) için hız bazlı tarife planları da farklı pazar segmentlerini hedefleyen yapılandırılmış bir gelir yaratma stratejisi olarak servis sağlayıcıların ilgisini çekmeye devam ediyor.

Hizmetlerini 5G üzerinden sunan servis sağlayıcıları yüzde 71'e ulaşırken, Haziran 2025'te yüzde 57 olan bu oran son dört yılın en güçlü yıllık artışını kaydetti.

Hız bazlı tarife planı sunan sabit kablosuz erişim hizmeti sağlayıcılarının oranı, bir yıl önceki yüzde 51 seviyesinden yüzde 57'ye yükseldi.

5G FWA (sabit kablosuz erişim) bağlantılarının benimsenmesi en güçlü biçimde Kuzey Amerika, Kuzey ülkeler, Körfez İş Birliği Konseyi ülkeleri ve Asya'nın bazı bölgelerinde görülüyor.

Sabit kablosuz erişim (5G FWA) bağlantılarının en yaygın kullanıldığı bölgeler arasında Kuzey Amerika, Kuzey ülkeleri, Körfez İş Birliği Konseyi ülkeleri ve Asya'nın bazı bölgeleri öne çıkarken, bu kullanım hem hanelerin yüzde 95'ten fazlasının fibere bağlı olduğu gelişmiş pazarlarda hem de Hindistan gibi kullanıcı başına ortalama gelirin düşük olduğu pazarlarda yaygınlaşıyor. Ancak Latin Amerika, Afrika ve Güneydoğu Asya'nın bazı bölgelerinde büyüme, uzun vadeli potansiyele rağmen sınırlı kalıyor.

Değişen kullanıcı davranışları ağ trafiği istatistiklerine de yansırken, çoğu servis sağlayıcıda yükleme yönlü mobil veri trafiği indirme yönlü trafikten daha hızlı büyüyor ve bazı ülkelerde bu fark giderek belirginleşiyor.

Bu değişimde, canlı görüntülü görüşmeler gibi akıllı telefon üzerinden yürütülen iletişimin artması, işbirliği platformlarının yaygınlaşması, kullanıcıların daha fazla içerik paylaşması ve verilerini bulutta depolaması etkili oluyor.

Ericsson'un ağ trafiği ölçümlerine göre, incelenen 55 servis sağlayıcının 43'ünde yükleme yönlü mobil veri trafiğinin büyüme oranı indirme yönlü trafiği aşarken, 17'sinde ise yükleme yönlü trafik büyüme oranı indirme yönlü trafiğin 1,5 katından fazla gerçekleşti.

Ericsson'un senaryo modellemesi, yapay zekanın 2031'deki yükleme yönlü mobil trafiğinin 2025'e kıyasla üç kat veya daha fazla artırabileceğini gösteriyor.

Ağ veri trafiği (hem mobil hem de sabit kablosuz erişim için), 2026'nın ilk çeyreğinde 2025'in aynı dönemine kıyasla yıllık yüzde 22 büyüyerek beklentileri aştı. Bu artışın başlıca kaynağı Hindistan ve Kuzey Amerika'da devam eden güçlü büyüme oldu.

Rapor, standardizasyon çalışmaları sürerken sektörün 6G'ye giderek daha fazla odaklandığını da gösteriyor. İlk beklentiler, 6G'nin entegre algılama ve iletişimi (ISAC) tam olarak desteklemesi, kapsama boşluklarını azaltmak için karasal ağlar ile uydu ağlarını kesintisiz biçimde bir araya getirmesi, enerji verimliliğini ise tasarımın merkezine alması yönünde bulunuyor. Bu dönüşümün temelinde, yapay zeka ile birlikte çalışacak şekilde tasarlanan 6G mimarisi yer alıyor.

İlk uygulanabilir 6G spesifikasyonlarının 2028 sonu veya 2029 başında kesinleşmesi bekleniyor. İlk ticari 6G hizmetlerinin 2030 civarında devreye girmesi, ardından benimseme hızının bölgeler ve ülkeler arasında farklılaşacağı öngörülüyor. 5G lansmanlarında olduğu gibi ABD, Çin, Japonya, Güney Kore ve Körfez ülkelerinin erken benimseyenler arasında yer alması bekleniyor.

Ericsson Türkiye Genel Müdürü Mehmet Oğul da Türkiye'de artan veri trafiği ve yeni nesil iletişim teknolojilerine yönelik ağ ihtiyaçlarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Türkiye'nin 5G tanıtımının, ülkeyi yapay zeka çağının gerektirdiği ağ ihtiyaçlarını karşılamaya hazır hale getirdiğini ifade eden Oğul, şunları kaydetti:

'Bu sayede, yapay zeka destekli servislerin ihtiyaç duyduğu uplink (yükleme kapasitesinin), düşük gecikme süresinin ve güvenilirliğin etken olduğu, ihtiyaçlar arttıkça ölçeklenebilecek esnekliğe sahip bir altyapı oluşturuldu. Bu gelişimi, kurumlar ve tüketiciler için somut ve gerçek uygulamalara dönüştürmek üzere ekosistem içerisinde müşterilerimiz ve iş ortaklarımızla yakın iş birliği içinde çalışıyoruz. Ericsson'un AR-GE ve yerel yeteneklere yatırım yapma kararı da Türkiye'nin öncü rolünü daha da güçlendiriyor. Bu yatırım, telekom, sanayi ve toplum genelinde yeni olanakların önünü açacak yapay zeka yerleşik bir teknoloji olan 6G'nin geliştirilmesine katkı sağlıyor.'

Muhabir: Fahri Aksüt

Halihazırda yüklü durumdaki hizmetlerin herhangi bir kısıtlama olmadan çalışmayı sürdürdüğü belirtilen açıklamada, VK ve MAX uygulamalarının RuStore, Huawei AppGallery, Samsung Galaxy Store, Xiaomi GetApps ve diğer Android uygulama mağazalarından indirilebildiği bilgisi verildi.

Apple da daha önce VK ve şirkete ait bazı uygulamaları App Store'dan kaldırmış, Rusya ise ülkede Facebook, Instagram, YouTube ve X gibi platformlara erişime yönelik çeşitli kısıtlamalar uygulamıştı.

Rusya'da güvenlik ve dolandırıcılıkla mücadele amacıyla WhatsApp ve Telegram tümüyle engellenirken, geçen sene VK'nin desteğiyle piyasaya sürülen yerli MAX uygulaması başta kamu kuruluşları olmak üzere hızla yayılmıştı.

Muhabir: Emre Gürkan Abay

Ericsson'un 2025-2031 dönemini kapsayan Haziran 2026 Mobilite Raporu, mobil haberleşmede yaşanan gelişmeleri ortaya koydu.

Rapora göre, 2026'nın ilk çeyreğinde dünya genelinde 5G abone sayısı 162 milyon artarak 3 milyar eşiğini geçti. Dünya genelindeki 5G abone sayısının 2031 yılı sonuna kadar iki kattan fazla artarak 6,4 milyara çıkacağı öngörülüyor.

Bugüne kadar yaklaşık 390 servis sağlayıcı ticari 5G hizmetini devreye alırken, bunların 90'dan fazlası bağımsız 5G mimarisinde (5G SA) hizmeti vermeye başladı.

Batı Avrupa, Kuzey Amerika, Kuzeydoğu Asya ve Körfez İş Birliği Konseyi ülkelerinde 5G mobil abonelik oranının 2031 yılı sonunda yüzde 90'ın üzerine çıkması bekleniyor.

Bağımsız 5G ağ dilimlemeye dayalı ticari bağlantı hizmetlerini hızla yaygınlaştıran servis sağlayıcıları, bu sayede ağ dilimlerini güvence altına alarak farklı kullanım senaryoları için garantili hizmet kalitesi sunabiliyor.

Kasım 2025 Mobilite Raporu'nda 65 olan farklılaştırılmış bağlantıya dayalı ticari hizmet sayısı, Haziran 2026 raporunda tüm bölgelerde 84'e yükselerek bu hizmetlerin erken benimsenme aşamasından ana akım ticarileşme sürecine geçtiğine işaret ediyor.

- '5G ile birbirine bağlı dağıtık ve otonom yapay zeka ajanlarına geçiyoruz'

Rapora ilişkin değerlendirmelerine yer verilen Ericsson CTO'su ve raporun yayıncısı Erik Ekudden, fiziksel yapay zekaya geçişle birlikte trafik örüntülerinin köklü biçimde değişeceğini belirtti.

Ekudden, 'Veri merkezlerindeki merkezi modellerden cihazlarımıza, araçlarımıza ve şehirlerimize gömülü, genellikle 5G ile birbirine bağlı dağıtık ve otonom yapay zeka ajanlarına geçiyoruz. Mobil ağlar artık çeşitli uygulama ihtiyaçlarını karşılayan kritik ve akıllı altyapılar haline geliyor.' ifadelerini kullandı.

Mobil ağların artık yalnızca elden gelenin en iyisini sunan bağlantı sağlayıcılığı olmaktan çıktığını ifade eden Ekudden, 'Mobil ağlar çeşitli uygulama ihtiyaçlarını karşılayan kritik ve akıllı altyapılar haline geliyor. Bu dönüşümün bir kısmını yansıtan unsur, 5G bağımsız ağ dilimlemesine dayalı yeni ticari hizmet tekliflerindeki ve 5G SA'yı devreye alan iletişim servis sağlayıcılarının sayısındaki sürekli artıştır.' değerlendirmesinde bulundu.

- Hizmetlerini 5G üzerinden sunan servis sağlayıcıları yüzde 71'e ulaştı

Rapora göre, sabit kablosuz erişim (FWA) için hız bazlı tarife planları da farklı pazar segmentlerini hedefleyen yapılandırılmış bir gelir yaratma stratejisi olarak servis sağlayıcıların ilgisini çekmeye devam ediyor.

Hizmetlerini 5G üzerinden sunan servis sağlayıcıları yüzde 71'e ulaşırken, Haziran 2025'te yüzde 57 olan bu oran son dört yılın en güçlü yıllık artışını kaydetti.

Hız bazlı tarife planı sunan sabit kablosuz erişim hizmeti sağlayıcılarının oranı, bir yıl önceki yüzde 51 seviyesinden yüzde 57'ye yükseldi.

5G FWA (sabit kablosuz erişim) bağlantılarının benimsenmesi en güçlü biçimde Kuzey Amerika, Kuzey ülkeler, Körfez İş Birliği Konseyi ülkeleri ve Asya'nın bazı bölgelerinde görülüyor.

Sabit kablosuz erişim (5G FWA) bağlantılarının en yaygın kullanıldığı bölgeler arasında Kuzey Amerika, Kuzey ülkeleri, Körfez İş Birliği Konseyi ülkeleri ve Asya'nın bazı bölgeleri öne çıkarken, bu kullanım hem hanelerin yüzde 95'ten fazlasının fibere bağlı olduğu gelişmiş pazarlarda hem de Hindistan gibi kullanıcı başına ortalama gelirin düşük olduğu pazarlarda yaygınlaşıyor. Ancak Latin Amerika, Afrika ve Güneydoğu Asya'nın bazı bölgelerinde büyüme, uzun vadeli potansiyele rağmen sınırlı kalıyor.

- Yükleme trafiği daha hızlı büyüyor

Değişen kullanıcı davranışları ağ trafiği istatistiklerine de yansırken, çoğu servis sağlayıcıda yükleme yönlü mobil veri trafiği indirme yönlü trafikten daha hızlı büyüyor ve bazı ülkelerde bu fark giderek belirginleşiyor.

Bu değişimde, canlı görüntülü görüşmeler gibi akıllı telefon üzerinden yürütülen iletişimin artması, işbirliği platformlarının yaygınlaşması, kullanıcıların daha fazla içerik paylaşması ve verilerini bulutta depolaması etkili oluyor.

Ericsson'un ağ trafiği ölçümlerine göre, incelenen 55 servis sağlayıcının 43'ünde yükleme yönlü mobil veri trafiğinin büyüme oranı indirme yönlü trafiği aşarken, 17'sinde ise yükleme yönlü trafik büyüme oranı indirme yönlü trafiğin 1,5 katından fazla gerçekleşti.

Ericsson'un senaryo modellemesi, yapay zekanın 2031'deki yükleme yönlü mobil trafiğinin 2025'e kıyasla üç kat veya daha fazla artırabileceğini gösteriyor.

- Odakta 6G var

Ağ veri trafiği (hem mobil hem de sabit kablosuz erişim için), 2026'nın ilk çeyreğinde 2025'in aynı dönemine kıyasla yıllık yüzde 22 büyüyerek beklentileri aştı. Bu artışın başlıca kaynağı Hindistan ve Kuzey Amerika'da devam eden güçlü büyüme oldu.

Rapor, standardizasyon çalışmaları sürerken sektörün 6G'ye giderek daha fazla odaklandığını da gösteriyor. İlk beklentiler, 6G'nin entegre algılama ve iletişimi (ISAC) tam olarak desteklemesi, kapsama boşluklarını azaltmak için karasal ağlar ile uydu ağlarını kesintisiz biçimde bir araya getirmesi, enerji verimliliğini ise tasarımın merkezine alması yönünde bulunuyor. Bu dönüşümün temelinde, yapay zeka ile birlikte çalışacak şekilde tasarlanan 6G mimarisi yer alıyor.

İlk uygulanabilir 6G spesifikasyonlarının 2028 sonu veya 2029 başında kesinleşmesi bekleniyor. İlk ticari 6G hizmetlerinin 2030 civarında devreye girmesi, ardından benimseme hızının bölgeler ve ülkeler arasında farklılaşacağı öngörülüyor. 5G lansmanlarında olduğu gibi ABD, Çin, Japonya, Güney Kore ve Körfez ülkelerinin erken benimseyenler arasında yer alması bekleniyor.

- Türkiye 5G'de ağ ihtiyaçlarını karşılamaya hazır

Ericsson Türkiye Genel Müdürü Mehmet Oğul da Türkiye'de artan veri trafiği ve yeni nesil iletişim teknolojilerine yönelik ağ ihtiyaçlarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

Türkiye'nin 5G tanıtımının, ülkeyi yapay zeka çağının gerektirdiği ağ ihtiyaçlarını karşılamaya hazır hale getirdiğini ifade eden Oğul, şunları kaydetti:

'Bu sayede, yapay zeka destekli servislerin ihtiyaç duyduğu uplink (yükleme kapasitesinin), düşük gecikme süresinin ve güvenilirliğin etken olduğu, ihtiyaçlar arttıkça ölçeklenebilecek esnekliğe sahip bir altyapı oluşturuldu. Bu gelişimi, kurumlar ve tüketiciler için somut ve gerçek uygulamalara dönüştürmek üzere ekosistem içerisinde müşterilerimiz ve iş ortaklarımızla yakın iş birliği içinde çalışıyoruz. Ericsson'un AR-GE ve yerel yeteneklere yatırım yapma kararı da Türkiye'nin öncü rolünü daha da güçlendiriyor. Bu yatırım, telekom, sanayi ve toplum genelinde yeni olanakların önünü açacak yapay zeka yerleşik bir teknoloji olan 6G'nin geliştirilmesine katkı sağlıyor.'

Silah üzerinde bulunan RAMJET namlu ve AFTERBURNER kompansatör sistemi sayesinde geri tepme önemli ölçüde azaltılırken, namlu şahlanması da minimum seviyeye indiriliyor. Bu donanım, kullanıcıya daha hızlı hedefe dönüş, daha kısa takip süreleri ve daha yüksek isabet oranı sağlıyor.

Radian tarafından geliştirilen arka kabza (Backstrap) ve şarjör hunisi (Magwell) ile silahın ergonomisi artırılarak daha güvenli kavrama ve kontrollü atış deneyimi sunuluyor. Günlük gizli taşıma için uygun boyutlara sahip olan PRIME RADIAN, müsabaka tabancalarının atış karakterini mikro-kompakt bir yapıda barındırıyor.

CANiK PRIME RADIAN, 90 derece kırılma açısına sahip düz tetiği, geliştirilmiş kabza yapısı ve optik uyumlu sürgüsü ile Radian'ın donanımlarını tek bir platformda buluşturuyor.

Silah üzerinde standart olarak yer alan Night Fision trityum gez-arpacık sistemi, gündüz ve gece koşullarında güvenilir hedef edinimi sağlarken, optik uyumlu yapısı sayesinde platforma farklı kırmızı nokta nişangah sistemleri de entegre edilebiliyor. Ürün, kutu içeriğinde yer alan aksesuarlarla kişiselleştirmeye ve göreve hazır bir çözüm sunuyor.

Mikro-kompakt boyutları, geri tepme kontrolü, isabet kabiliyeti ve ergonomisiyle günlük taşıma sınıfında dikkati çeken CANiK PRIME RADIAN, Ankara ve İstanbul'daki Makine ve Kimya Endüstrisi şubelerinde satışa sunuldu.

Ürünü yakından incelemek ve detaylı bilgi almak isteyen kullanıcılar, İstanbul, Ankara ve Samsun'daki CANiK STORE mağazalarını ziyaret edebilir.

Muhabir: Ali Atar

Araştırmacılar yapılan detaylı incelemeler sonucu maymunun, daha önce bilim dünyasında tanımlanmamış bir türe ait olduğunu tespit etti.

Bilim insanları, ülkenin biyolojik çeşitliliğine atıfla 'Colobus congoensis' adını verdikleri maymunun, son 75 yılda Afrika kıtasında keşfedilen beşinci maymun türü olduğunu vurguladı.

Yaklaşık 7 kilogram ağırlığındaki maymunun, siyah kürke, pembeye çalan turuncu renkte dudaklara ve göz çevresinde gri renkte bir bölgeye sahip olduğunu aktaran araştırmacılar, kolobus maymunları grubuna ait bu türün, aynı gruptaki diğer maymunlardan farklı olarak kükremeyi andıran sesler çıkardığını ve bu seslerin türü ayırt eden özelliklerden biri olduğunu kaydetti.

Muhabir: Zeynep Katre Oran

Türkiye'nin raylı sistem işletmelerinin kullanmış oldukları araçların tamamına yakınında ASPİLSAN'ın raylı sistem batarya ürünlerinin bulunduğuna dikkati çeken Özdemir, özellikle Metro İstanbul projesindeki yerlilik hedeflerinin karşılanmasında şirket çözümlerinin kritik rol üstlendiğini dile getirdi.

Özdemir, mevcut ekosistemin ürettiği temel bileşenlerle karşılanamayan yerlilik hedeflerinin ASPİLSAN çözümleriyle aşıldığını belirterek, 'Biz, yerlilik oranına maddi anlamda büyük yüzdeyle destek sağlayan ve bu platformların önemli bir masraf kalemini oluşturan batarya konusunu yerlileştirdik. Şu anda ASPİLSAN Enerji, Türkiye'nin en büyük batarya üreticisi.' ifadesini kullandı.

Nikel-kadmiyum kimyasında sektörün tüm ihtiyaçlarını karşılayan farklı ürün çeşitleri bulunduğunu dile getiren Özdemir, sinterlenmiş nikel-kadmiyum bataryaların genellikle daha yüksek kalite gerektiren havacılık sektöründe kullanıldığını, bunun dışında paket tipi ve fiber tipi iki farklı çözümlerinin olduğunu belirtti.

Özdemir, fiber tipi ürünlerin hem kalitesi yüksek hem de fiyat açısından rekabetçi olduğunu ifade ederek, 'Fiber tipi ürünleri de genellikle raylı sistem taşımacılığında kullanıyoruz. Bunlarla birlikte yerlilik oranını büyük oranda artıran ve platformlardaki enerji bağımlılığını azaltan, onu ortadan kaldıran çözümleri fabrikamızda üretiyoruz. Bu ürün, Türkiye'de raylı sistem ağı geliştikçe daha fazla ihtiyaç duyulan bir masraf kalemi haline geldi.' diye konuştu.

Batarya ekosisteminin geliştiğini söyleyen Özdemir, yerlilik oranını artırarak demir yolu ekosisteminin gelişmesine katkıda bulunan Türkiye Raylı Sistem Araçları Sanayii AŞ (TÜRASAŞ), Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) ve belediyelere teşekkür etti.

Özdemir, raylı sistemlerdeki bataryalarının yüksek ve düşük sıcaklıklarda, raylardaki yüksek titreşimler altında, tozdan, nemden ve sudan etkilenmeden çalışabilen son derece dayanıklı bir ürün portföyü olduğunu dile getirerek, 'Bugün büyük platformlarda ihtiyaç duyulan 1,5 tona kadar nikel-kadmiyum batarya çözümlerini üretiyoruz.' dedi.

Kara, deniz, hava ve raylı sistem platformları için çeşitli çözümler geliştirdiklerini söyleyen Özdemir, uzay pilleri üzerine yapılan AR-GE çalışmalarının yanı sıra raylı sistemlerde kullanılmak üzere daha yüksek enerji yoğunluklu ürünlerin sertifikalandırılması için de ayrı bir araştırma süreci yürüttüklerini bildirdi.

Elektrikli araç (EV) ve otobüs/minibüs gibi sivil projelere yönelik kapasitelerine ilişkin de bilgi veren Özdemir, halihazırda 65 kilovatsaatlik bir minibüs üzerinde çalışan batarya paketlerinin bulunduğunu belirtti.

İstenilen değer ve kimyada elektrikli araç bataryası prototip tasarımı ve üretimi yapabildiklerini dile getiren Özdemir, 'Yüksek miktarlarda seri üretim, elektrik bataryalarına, araç bataryalarına farklı yatırımları gerektiriyor. Ama ASPİLSAN Enerji için herhangi bir müşterimizin yüksek performans, bütçe, güvenlik kriterlerinde ihtiyaç duyduğu elektrikli araç bataryası tasarımı ve prototipini bütün test ve sertifikasyonuyla birlikte yapabilen bir şirketiz. Tasarımdan pilot ölçekte paket prototipinin geliştirilmesi, üretimi ve sertifika edilmesine kadar bütün süreci burada yapabiliyoruz.' diye konuştu.

ASPİLSAN Enerji'nin bir 'design house' (tasarım merkezi) olarak görev yaptığını belirten Özdemir, insanlı ve insansız kara araçları ile diğer askeri platformların ihtiyaç duyduğu özel çözümleri tasarladıklarını ve orduların gelecekteki gereksinimlerine göre özel üretimler yaptıklarını ifade etti.

Ahmet Turan Özdemir, askeri tarafta da elektrikli araç çözümlerinin arttığına dikkati çekerek, orduların 'yeşil dönüşüm' ihtiyacının altını çizdi.

Askeri uygulamalarda karbon ayak izini küçültmenin stratejik bir zorunluluk haline geldiğini ifade eden Özdemir, şu bilgileri verdi:

'Şu anda yüzde 2 olan karbon ayak izi, eğer önlem alınmazsa yakın zamanda yüzde 20'lere tırmanacak. Çünkü her yerde askeri uygulamalar için büyük yatırımların yapıldığı bir döneme girdik. Ülkeler harcamalarını çok büyük ölçekte artırdılar. Burada da en önemli bileşenlerden biri sahada daha fazla ayrık, daha fazla mobil, daha fazla sürü halinde çalışan cihazlar ve robotlar şekline dönüştü. Bunların önemli bir bileşeni de elektrikli araçlar. Çoğu zaman dinlenme modunda olan araçların içerideki iç şebekeyi beslemesi ve desteklemesi için içten yanmalı motoru çalıştırmayacak şekilde hibrit depolama çözümlerimiz mevcut. Ama yakın zamanda bunların hepsi elektrikli olacak.'

Gelişen teknolojiyle birlikte askeri elektrikli araçlarda sessizlik, güç, şarj sürelerinin kısalması ve ömür uzatımı gibi engellerin aşıldığını belirten Özdemir, sözlerini şöyle tamamladı:

'Ciddi bütçeler ayrılan projeler için bütçe, maliyet, performans hepsini karşılaştırıp koyduğumuz zaman biz müşterinin ihtiyacı olan ürünü, istediği şekilde sunabiliyoruz. Gelişen teknolojiyle birlikte biz ileride daha fazla elektrikli aracı havada, karada, denizde askeri ortamlarda da görmeye başlayacağız. Bu yönde de gerçekten büyük bir dönüşüm var. Biz de bu dönüşümün ihtiyaçlarını karşılamak üzere burada hizmet ve yetkinliklerimizi geliştirdik.'

Muhabir: Ali Atar

Apple, Discord, Google, Meta, Microsoft, Snapchat ve WhatsApp'tan 2025'in son 6 ayında alınan geri bildirimlerin ele alındığı raporda, en sık kullanılan çevrim içi platformların çocuklara yönelik istismarla mücadele yöntemlerinde 'ciddi eksiklikler' olduğu ortaya koyuldu.

Özellikle, internet kullanıcılarının, belirli talepleri yerine getirmediğinde kendilerine ilişkin materyallerin yayımlanacağıyla tehdit edilmesine odaklanılan raporda, bu istismar biçimine ilişkin ihbar sayısının artmayı sürdürdüğü belirtildi.

Raporda, bu şekilde şantajla hedef alınanlar arasında daha küçük yaştaki kullanıcıların sayısının arttığına dikkati çekildi.

Şirketlerin, mücadelede mevcut teknolojileri yeterince kullanmadığı kaydedilen raporda, WhatsApp, iMessage, Discord ve Google Mesajlar gibi platformlarda da bu suçun bildirilebileceği araçlardaki eksikliklere işaret edildi.

Açıklamada ifadelerine yer verilen eSafety Komiseri Julie Inman Grant, rapordaki bulguların, zorluğun boyutunu ve şirketlerin acilen harekete geçmesinin gerekliliğini gösterdiğini vurguladı.

Grant, 'Bu rapor, platformların bu zararları önlemek için çok daha fazlasını yapabileceğini ve yapması gerektiğini, kullanıcıları korumak için bugün atabilecekleri basit adımların mevcut olduğunu gösteriyor.' ifadelerini kullandı.

Muhabir: Emirhan Demir

Uzaydaki moleküllerin hareketleri sırasında yaydığı frekans kalıplarını laboratuvar ortamındaki moleküler verilerle karşılaştıran araştırmacılar, elde edilen sinyallerin 'eritriloz' (erythrulose) adlı şeker molekülüyle tam olarak eşleştiğini saptadı.

Dört karbon, sekiz hidrojen ve dört oksijen atomundan oluşan eritriloz, Dünya'da doğal olarak ahudududa bulunan bir şeker türü.

Daha önceki araştırmalarda Dünya'ya düşen meteoritlerde ve asteroitlerde glikoz ile riboz gibi bazı şeker türleri tespit edilmiş ancak bu moleküllerin uzayda tam olarak nerede ve hangi aşamada oluştuğu belirlenememişti.

Son laboratuvar analizleri ve teleskop verileri, şeker moleküllerinin yıldızlar arası ortamdaki buzullarda meydana gelen kimyasal reaksiyonlar sonucunda, henüz yıldızlar ve gezegenler dahi oluşmadan, yaşamdan bağımsız şekilde sentezlenebildiğini kanıtladı.

Uzmanlar, bu bulgunun hücresel bilgi taşıyıcısı olan RNA ve DNA'nın yapı taşlarının oluşumu için kritik ilk adımı teşkil ettiğini belirtti.

Araştırma ekibinin hesaplamalarına göre, Dünya'nın oluşumunun erken evrelerinde, asteroit ve kuyruklu yıldız çarpmaları sonucu uzaydan yeryüzüne 0,5 ila 50 milyon ton bu şeker molekülünden taşınmış olabileceği tahmin ediliyor.

Muhabir: Nuri Aydın