Bu kapsamda araştırmacılar, 5 binin üzerinde İtalyan öğrencinin sosyal medya alışkanlıklarına ilişkin anketleri ve bu öğrencilerin matematik, İtalyanca ve İngilizce sınavlarındaki sonuçlarını analiz etti.

Buna göre, sınav sonuçları analiz edilen 13 ve 14 yaşındaki çocuklar arasında, ilk sosyal medya hesabını 11 ila 12 yaşında açanlar, en az 14 yaşına kadar bekleyenlere kıyasla sınavlarda daha düşük performans gösterdi.

Öte yandan araştırmada, matematik ve İtalyanca derslerinde performans farkı belirgin olmasına rağmen öğrencilerin, yabancı dil olarak öğrendikleri İngilizce üzerinde bir etki görülmediği kaydedildi. Bunun sebebinin ise sosyal medyada metinlerin veya diyalogların büyük kısmının İngilizce olması ve bu durumun, öğrencilere pratik sağlaması olabileceğine işaret edildi.

Araştırmanın yazarlarından Dr. Marco Gui, söz konusu durumun oldukça karmaşık olduğunu belirterek 'Araştırmamız, en azından ergenlik öncesi dönemde sosyal medya (kullanımının) sorunlu olduğunu gösteriyor.' diye konuştu.

Çalışmanın sonuçları 'Nature Human Behaviour' dergisinde yayımlandı.

Muhabir: Ayşe İrem Çakır

Parmak İzinden Yapay Zekâ Destekli Potansiyel Analizi

Türk mühendislerin geliştirdiği yerli sistem PAPBİL, eğitimden spora birçok alanda yeni bir değerlendirme modeli sunuyor

Yapay zekâ teknolojileri, yalnızca üretim ve otomasyon süreçlerinde değil; eğitimden insan kaynaklarına, spordan bireysel gelişime kadar pek çok alanda karar destek sistemlerini dönüştürmeye devam ediyor. Son yıllarda biyometrik verilerin yapay zekâ ile analiz edilmesine yönelik geliştirilen teknolojiler ise bireylerin potansiyelini daha objektif ve çok yönlü değerlendirmeyi amaçlayan yeni nesil uygulamalar arasında gösteriliyor.

Bu alanda Türkiye'de geliştirilen yerli ve millî PAPBİL (Parmak İzi Analiz Programı), Sivas Cumhuriyet Üniversitesi bünyesindeki Cumhuriyet Teknokent'te Türk akademisyenler ve uzmanlardan oluşan bir ekip tarafından geliştirildi. Sistemin geliştirme ekibinin başında ise buluş sahibi Öğretim Görevlisi Hacı İsmail ÇINGI bulunuyor.

Lisans ve yüksek lisans eğitimini eğitim bilimleri alanında tamamlayan ÇINGI'nın, parmak izi inceleme teknikleri konusunda çeşitli sertifikalara sahip olduğu ve emniyet teşkilatının kriminal birimlerinde yaklaşık 15 yıl görev yaptığı belirtiliyor. 2016 yılından bu yana biyometrik analiz ve yapay zekâ alanında çalışmalarını sürdüren ÇINGI ve ekibi, geliştirdikleri yazılımları Teknofest başta olmak üzere çok sayıda teknoloji yarışması, bilimsel kongre ve akademik platformda tanıttı. Projenin uluslararası ilgi gördüğü ve yurt dışından iş birliği teklifleri aldığı, ancak ekibin çalışmalarını Türkiye'de sürdürmeyi tercih ettiği ifade ediliyor.

Sorular Yerine Biyometrik Veriler Analiz Ediliyor

PAPBİL'in en dikkat çeken özelliği ise klasik kişilik ve yetenek testlerinden farklı bir yöntem kullanması.

Günümüzde yaygın olarak uygulanan değerlendirme sistemleri büyük ölçüde bireylerin verdikleri cevaplara dayanırken, PAPBİL'de kullanıcıya herhangi bir soru yöneltilmiyor. Analiz süreci, parmak izinden elde edilen biyometrik verilerin yapay zekâ algoritmaları tarafından yüzlerce farklı parametre üzerinden değerlendirilmesiyle gerçekleştiriliyor.

Yaklaşık beş dakika süren analiz sonunda hazırlanan rapor, PDF formatında kullanıcının e-posta adresine otomatik olarak gönderiliyor.

Raporda;

• öğrenme eğilimleri,
• iletişim biçimi,
• motivasyon özellikleri,
• davranış eğilimleri,
• güçlü yönler,
• gelişime açık alanlar,
• mizaç yapısı,
• spor performansına ilişkin değerlendirmeler

tek bir analiz altında bütüncül şekilde sunuluyor.

Hedef, Potansiyeli Erken Dönemde Ortaya Çıkarmak

Geliştiricilere göre sistemin temel amacı, bireylerin eğitim hayatının henüz başlangıç döneminde potansiyellerini belirleyerek onlara uygun eğitim modellerinin oluşturulmasına katkı sağlamak.

Bu sayede öğrencilerin yeteneklerine uygun eğitim programlarının planlanması, doğru branşlara yönlendirilmesi ve kariyer planlamalarının daha sağlıklı yapılmasının hedeflendiği belirtiliyor.

Bilimsel Karşılaştırmalarda Yüzde 94,6 Tutarlılık

PAPBİL ekibi, sistemin geçerlilik ve güvenirlik çalışmalarını paralel test yöntemiyle yürüttüklerini açıkladı.

Bu kapsamda sistemden elde edilen sonuçların, Hacettepe Kişilik Envanteri, Kuder Kişilik Testi ve Çoklu Zekâ Envanteri gibi yaygın kullanılan değerlendirme araçlarının sonuçlarıyla karşılaştırıldığı belirtildi.

Şirket tarafından paylaşılan verilere göre yapılan analizlerde yüzde 94,6 oranında tutarlılık elde edildi.

Ekibin ayrıca sistemi bilimsel kongrelerde, festivallerde ve saha çalışmalarında test etmeyi sürdürdüğü ifade edildi.

Teknofest'te Önemli Başarılar

PAPBİL'in bugüne kadar çeşitli teknoloji yarışmalarında toplam sekiz ödül aldığı belirtildi.

Proje;

• 2022 Teknofest Eğitim Teknolojileri kategorisinde üçüncülük,
• 2023 Teknofest üçüncülüğü,
• 2024 Teknofest İnsanlık Yararına Teknoloji kategorisinde ise Türkiye birinciliği

elde ederek dikkat çekti.

KVKK'ya Uygun Çalışıyor

Şirket yetkilileri, sistemin ilk günden itibaren 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) esas alınarak geliştirildiğini ifade etti.

Açıklamaya göre analiz sırasında alınan parmak izi görüntüleri kayıt altına alınmıyor, depolanmıyor ve arşivlenmiyor. Parmak izi verileri bilgisayar ortamında anonim sayısal kodlara dönüştürülerek yapay zekâ tarafından analiz ediliyor.

Sistemde Henry-Galton parmak izi sınıflandırma yönteminin yanı sıra geliştiriciler tarafından geliştirilen ÇINGI Açısal Ölçüm Tekniğinin de kullanıldığı belirtiliyor.

Şirket ayrıca analizlerin açık rıza esasına göre gerçekleştirildiğini, VERBİS kayıtlarının bulunduğunu ve tüm süreçlerin yürürlükteki mevzuata uygun şekilde yürütüldüğünü bildirdi.

Okullarda ve Spor Merkezlerinde Kullanılıyor

Şirketin verdiği bilgiye göre PAPBİL, yaklaşık iki yıldır devlet ve özel okulların yanı sıra kreşler, anaokulları, kurs merkezleri ve spor eğitim kurumlarında kullanılmaya devam ediyor.

Sistemin, öğrencilerin eğitim hayatının ilk günlerinden itibaren potansiyel haritalarını oluşturduğu, aileler ile eğitimcilerin bu raporlardan yararlanarak bireye özgü gelişim planları hazırlayabildiği ifade ediliyor.

Üniversitelerle Ortak Araştırmalar Sürüyor

PAPBİL ekibi, üniversitelerle ortak bilimsel çalışmalarını da sürdürüyor.

Konya Selçuk Üniversitesi ile Uşak Üniversitesi iş birliğinde genetik hastalıkların parmak izi üzerindeki etkilerine yönelik araştırmalar yürütülürken, bu projelerden birinin Uşak Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri (BAP) tarafından desteklendiği bildirildi.

Ayrıca Marmara Üniversitesi ile Pamukkale Üniversitesi öğretim üyeleriyle sporcuların genetik potansiyellerine ilişkin ortak bilimsel araştırmaların devam ettiği kaydedildi.

Hedef Uluslararası Pazar

Şirket yetkilileri, yapay zekâ ve biyometrik analiz alanındaki Ar-Ge çalışmalarını sürdürdüklerini belirterek, geliştirdikleri yerli teknolojiyi uluslararası iş birlikleriyle daha geniş pazarlara ulaştırmayı hedeflediklerini açıkladı.

PAPBİL ekibi, Türkiye'de geliştirilen yüksek katma değerli teknolojilerin küresel ölçekte daha görünür

Açıklamada, ilk değerlendirmede Birleşik Krallık Yapay Zeka Güvenlik Enstitüsü (UK AISI) tarafından yürütülen siber güvenlik testinde, internete erişimine izin verilen OpenAI modelinin, simüle edilen test ortamına ulaşmaya çalışırken görev kapsamı dışında kalan bazı gerçek internet hizmetleriyle etkileşime geçtiği kaydedildi.

İkinci değerlendirmede ise OpenAI'ın dış test ortaklarından Irregular tarafından yürütülen bir testte, test ortamındaki yanlış yapılandırma nedeniyle modelin internete erişebildiği vurgulanan açıklamada, modelin simüle edilen hedefin gerçek bir internet alan adıyla çakışması sonucu gerçek bir web sitesini test ortamının parçası sanarak buradaki temel bir güvenlik açığından yararlandığı aktarıldı.

Açıklamada, söz konusu olayların daha önce duyurulan Hugging Face güvenlik olayından ayrı olduğu belirtildi.

OpenAI, daha önce de siber güvenlik kabiliyetlerini ölçmeye yönelik dahili bir test sırasında kullanılan yapay zeka modellerinin yapay zeka platformu Hugging Face'in altyapısında güvenlik ihlaline neden olduğunu duyurmuştu.

Muhabir: Dilara Zengin Okay

'Tersine beyin göçü'ne katkıda bulunan programa işaret eden Kacır, '49'u Türk vatandaşı olan 75 lider ve genç araştırmacı daha ülkemize gelerek, projelerini gerçekleştirmek için destek kazandı. Harvard, Stanford, Oxford gibi üniversitelerde deneyim kazanmış araştırmacılar, bilim ve AR-GE altyapımıza güç katacak. Çalışmalarını Türkiye'de sürdürerek, ülkemizin geleceğine katkı sunacak tüm araştırmacılara başarılar diliyorum.' ifadelerini kullandı.

Öte yandan, Bakanlıktan konuya ilişkin yapılan yazılı açıklamada, şunlar kaydedildi:

'Türkiye'ye gelecek araştırmacıların, QS (Quacquarelli Symonds) ve THE (Times Higher Education) Dünya Üniversite Sıralamaları'nda üst sıralarda yer alan üniversitelerde, Avrupa Komisyonu Ortak Araştırma Merkezi tarafından yayımlanan 'Dünyada En Çok Ar-Ge Harcaması Yapan İlk 2500 Şirket' bünyesinde ve Scimago Kurumlar Sıralaması'ndaki saygın merkezlerde yürüttükleri nitelikli çalışmaları Türkiye'ye taşıyacak. Türkiye'de öncü bilimsel araştırmalar yürütecek bilim insanlarına ve projelerine, geniş kapsamlı imkanlar tanınacak. Program çerçevesinde desteklenen araştırmacılara yaşam gideri bursu, aile yaşam gideri bursu, sağlık sigortası ve yol desteği sağlanacak. Araştırmacıların ülkemizde öncü bilimsel araştırmalar yapabilmesi için başlangıç paketi ödeneği, araştırma desteği, proje ekibinde yer alacak kişilere yönelik burs ve proje teşvik ikramiyesi ve ev sahibi kurumlara yönelik kurum hissesi desteği verilecek. Bu desteklerin yanı sıra, program ile daha önce ülkemize gelerek çalışmalarına başlayan lider araştırmacılar tarafından yeni araştırmacılara yönderlik desteği de sağlanacak.'

Uluslararası Genç Araştırmacılar ve Uluslararası Lider Araştırmacılar programları kapsamında başvuru yapan araştırmacılar, değerlendirme sonuçlarını TÜBİTAK BİDEB Başvuru ve İzleme Sistemi üzerinden kullanıcı girişi yaparak, 'Başvurularım' alanından öğrenebilecek. Detaylı bilgiye, 'tubitak.gov.tr' adresi üzerinden ulaşılabilecek.

Muhabir: Zeynep Duyar

Türkiye İş Bankasının desteğiyle yürütülen araştırmada, Ege Denizi'ndeki mercan ormanları, 'R/V TÜDAV-Maru' araştırma gemisiyle, su altı robotları ve uzaktan kumandalı görüntüleme sistemleri kullanılarak incelendi.

AA muhabirinin sorularını yanıtlayan TÜDAV Başkanı Prof. Dr. Bayram Öztürk, Gökçeada ile Semadirek arasındaki bölgede daha önce bilinmeyen büyük bir mercan ormanına ulaştıklarını söyledi.

Mercan topluluklarının yaklaşık 70 metre derinlikte başladığını ve 120 metreye kadar devam ettiğini belirten Öztürk, 'Bu alan, büyük bir biyolojik çeşitliliğe ev sahipliği yapıyor. Aynı zamanda bölgede önemli miktarda kalsiyum karbonat birikimi bulunuyor. Ege Denizi'nde, daha önce ne Türkiye ne de Yunanistan kıyılarında bu büyüklükte bir mercan ormanı keşfedilmişti.' dedi.

Keşfin, kıyıdan yaklaşık 2 deniz mili açıkta başladığını ve 2 kilometreden daha uzun bir alana yayıldığını kaydeden Öztürk, elde ettikleri ilk bulgular doğrultusunda, mercan ormanının daha derin alanlara ve uluslararası sulara doğru uzanabileceğini bildirdi.

Bölgede su altındaki fay kırıkları ile su ve gaz çıkışlarının da gözlendiğini, bu özelliklerin mercan toplulukları ve kalsiyum karbonat birikimleriyle ilişkisini ortaya koymak için yeni çalışmalar yapılacağını ifade eden Öztürk, 'Şu anda keşfettiğimiz alan Türkiye kara suları içinde bulunuyor ancak mercan ormanının sınırlarını henüz tam olarak belirleyemedik. 200-300 metre derinliğe kadar devam etme ihtimali var. Bunun için araştırmalarımız sürecek. Gemimiz de halen bölgede çalışmalarını sürdürüyor.' diye konuştu.

- 'Keşfedilenler yumuşak mercan türlerinden oluşuyor'

Keşfedilen mercanların, sert mercanlardan farklı olarak 'gorgon' olarak adlandırılan yumuşak mercan türlerinden oluştuğunu dile getiren Öztürk, bunların arasında Akdeniz'de nadir görülen ve daha çok Batı Akdeniz'de yayılış gösteren türlerin de bulunduğunu söyledi.

Öztürk, 'Türkiye'de daha önce mercanlarla ilgili çalışmalar genellikle 30-40 metre, en fazla 50 metre derinlikte yürütülüyordu. Bu büyüklükte ve kilometrelerce devam eden bir mercan ormanı, Türkiye denizlerinde daha önce bilinmiyordu. Bu sadece Türkiye için değil, Ege Denizi açısından da ilk keşif niteliğinde. Yunanistan kıyılarında da bu büyüklükte bir mercan ormanına ilişkin kayıt bulunmuyor.' ifadelerini kullandı.

Mercan ormanının yumuşak mercanların yanı sıra balıklar ve çeşitli omurgasız canlılardan oluşan zengin bir ekosisteme ev sahipliği yaptığını, bu durumun Ege Denizi'ndeki biyolojik çeşitliliğin korunması açısından umut verici olduğunu anlatan Öztürk, şöyle devam etti:

'Bu alanın zaman içinde koruma altına alınması gerekiyor ancak bunun için öncelikle sınırlarının, derinliğinin ve ne kadar geniş bir alana yayıldığının belirlenmesi lazım. Bu keşif, Ege Denizi'nin biyolojik çeşitlilik açısından ne kadar zengin olduğunun bir göstergesi. Yeni türlerin bulunup bulunmadığını, yapılacak ayrıntılı incelemelerin ardından anlayacağız. Bölgede kalsiyum karbonat birikimleri ve fay kırıkları da bulunuyor. Çalışmaların sonunda çok sayıda bilimsel verinin ortaya çıkacağını düşünüyoruz.'

- Araştırmalar sonbaharda genişletilecek

TÜDAV'da görev yapan 6 kişilik bilim ekibinin gerçekleştirdiği keşfin ardından araştırmaların eylül ve ekimde devam edeceğini bildiren Öztürk, mercan ormanının daha derin kesimlerinin incelenmesi gerektiğini belirtti.

Mercan ormanları üzerine uzun yıllardır çalışma yürüttüklerini dile getiren Öztürk, 'Bu keşif, bir anda ortaya çıkan bir çalışma değil. Mercan ormanları konusunda yaklaşık 10 yıllık birikimimiz var. Bu alanda lisansüstü öğrenciler yetiştirdik ve çok sayıda bilimsel çalışma gerçekleştirdik. Teknolojiye yapılan yatırımlar ve uzun yıllara dayanan deneyim, bu keşfe ulaşmamızı sağladı.' şeklinde konuştu.

Öztürk, keşfedilen mercan topluluklarının sağlıklı durumda olduğunu, iklim değişikliğinin etkisine işaret edebilecek lezyon, doku kaybı veya ölüm belirtilerine rastlanmadığını kaydetti.

- Türkiye'nin en derin mercan kayıtları

İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi Deniz ve İçsu Kaynakları Yönetimi Bölümü Deniz Biyolojisi Ana Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Onur Gönülal ise araştırmada mezofotik, diğer adıyla yarı karanlık kuşakta bulunan koralijen ve mercan topluluklarını incelediklerini söyledi.

Bu derinliklerde insanlı dalışların mümkün olmaması nedeniyle uzaktan kumandalı su altı görüntüleme sistemlerinden yararlandıklarını anlatan Gönülal, şu ifadeleri kullandı:

'Su altı aracımızla yaklaşık 88 metre derinliğe indik. Daha sonraki çalışmalarda 98 metreye kadar ulaştık. Bu derinliklerdeki mercan ve koralijen topluluklarını ayrıntılı şekilde görüntüledik. Türkiye'nin en derin mercan kayıtları arasında yer alabilecek görüntüler elde ettik. Bildiğimiz mercan ormanlarını su altı aracıyla inceleme ve kayıt altına alma fırsatı bulduk.'

Gönülal, elde edilen görüntüler ve toplanan verilerin, bölgedeki mercan topluluklarının yapısının, biyolojik çeşitliliğinin ve yayılım alanının belirlenmesine katkı sağlayacağını belirtti.

Apple'dan ABD'deki bazı basın kuruluşlarına yapılan açıklamada, yapılan incelemede Telegram'da şirketin çocuklara yönelik cinsel istismar materyallerini yasaklayan kurallarını ihlal eden içerik tespit edildiği belirtildi.

Açıklamada, Telegram'ın söz konusu içeriği hızla kaldırması ve paylaşan kullanıcıyı engellemesinin ardından uygulamanın yeniden App Store'a yüklendiği bildirildi.

Telegram'ın, ABD merkezli X şirketinin sosyal medya platformunda gelişmeye ilişkin yaptığı paylaşımda, 'Öldüğüme ilişkin haberler fazlasıyla abartılı.' ifadesi kullanıldı.

Telegram, Apple'ı etiketlediği bir başka paylaşımda ise 'Bu tutumun gelecekte mağazadaki diğer tüm uygulamalara da eşit şekilde uygulanacağından eminim, değil mi?' sorusu soruldu.

Rusya, Telegram'ın kurucusu ve Üst Yöneticisi (CEO) Pavel Durov'u 30 Haziran'da teröristler ve aşırılıkçılar listesine dahil etmişti. Avustralya İnternet Güvenliği Komiserliği Ofisi de terörle bağlantılı içerikleri platformundan kaldırmadığı gerekçesiyle mesajlaşma platformu Telegram'a dava açmıştı.

Muhabir: Emre Gürkan Abay

Şirketten yapılan açıklamaya göre, ASELSAN'ın yenilikçi çözümlerinin ve geleceğe yönelik vizyonunun çocuklara aktarılmasının amaçlandığı etkinlikte, interaktif deneyim alanları, teknoloji sergileri ve çeşitli aktiviteler yer alıyor.

ASELSAN'ın kurumsal sosyal sorumluluk projesi Tekno Macera çerçevesinde düzenlenen şenlikle, teknoloji ve bilimin Türkiye'nin farklı bölgelerindeki çocuklarla buluşturulması, teknolojiyi yalnızca tüketen değil, üreten nesiller yetiştirilmesine katkı sağlanması hedefleniyor. Etkinlik alanındaki Tekno Macera Tırı ile çocukların bilim ve teknolojiye ilgisinin artırılması amaçlanırken, Mucitler Müzesi Sergi Alanı'nda insanlık tarihine yön veren icatlar ve bu icatların arkasındaki bilim insanları tanıtılıyor. Sergide ayrıca, söz konusu teknolojilerin ASELSAN'ın inovasyon yaklaşımına sağladığı ilham aktarılıyor.

- Şenlik 6 ilde daha çocuklarla buluşacak

Artırılmış gerçeklik teknolojisiyle hazırlanan 'Tekno Maceracılar, Bir Doğa Yolculuğu' adlı interaktif dijital kitap, deneyim alanında çocuklara yeni nesil ve deneyim odaklı bir öğrenme ortamı sunuyor. Tekno Macera'nın baş kahramanlarından 'ASEL' karakteri de 2D motion tekniği, özgün seslendirme ve dinamik anlatım diliyle, çocuklarla etkileşim kuruyor. Etkinlikte ayrıca bilim şovları ve çeşitli saha aktiviteleri de gerçekleştiriliyor.

Kültür ve Turizm Bakanlığınca Türkiye Kültür Yolu Festivali kapsamında organize edilen şenlik, 9 Ağustos'a kadar devam edecek. ASELSAN Çocuk Şenliği, Nevşehir'in ardından 22-29 Ağustos'ta Ordu, 5-10 Eylül'de Kayseri, 12-20 Eylül'de Kahramanmaraş, 10-18 Ekim'de Diyarbakır, 24 Ekim-1 Kasım'da İzmir ve 7-15 Kasım'da Adana'da çocuklarla buluşacak.

Anadolu Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Yusuf Adıgüzel, AA muhabirine yaptığı açıklamada, yükseköğretimde yaşanan dijital dönüşüme uyum sağlamak amacıyla eğitim programlarını güncellediklerini ve geleceğin ihtiyaçlarına yönelik yeni bölümler açtıklarını söyledi.

Üniversitenin bu yıl yaklaşık 3 bin öğrenci kabul edeceğini belirten Adıgüzel, bunların yaklaşık üçte birinin yeni açılan programlarda eğitim göreceğini ifade etti.

Yeni programlar arasında Bilişim Teknolojileri Meslek Yüksekokulunda Ön Yüz Yazılım Geliştirme, Arka Yüz Yazılım Geliştirme ve Büyük Veri Analistliği programlarının yer aldığını dile getiren Adıgüzel, dijital oyun alanında da eğitim kapasitesini artırdıklarını belirtti.

Adıgüzel, Meslek Yüksekokulundaki Oyun Geliştirme Programı'nın yanı sıra Güzel Sanatlar Fakültesindeki Dijital Oyun Tasarımı Bölümü'nün de öğrenci kabulüne devam ettiğini söyledi.

Bilgisayar ve Bilişim Bilimleri Fakültesinde bu yıl yüzde 100 İngilizce eğitim verecek Veri Bilimi ve Analitiği programının ilk öğrencilerini alacağını belirten Adıgüzel, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesindeki Yönetim Bilişim Sistemleri Bölümü'nde de İngilizce eğitimin sürdüğünü kaydetti.

Açıköğretim Fakültesinde de dijital dönüşüme yönelik iki yeni programın açıldığı bilgisini paylaşan Adıgüzel, Yapay Zeka Destekli Kodlama ile Veri Görselleştirme ve Bilgi Tasarımı programlarının bu yıl ilk kez öğrenci kabul edeceğini bildirdi.

Yapay zeka ve veri odaklı mesleklerin iş gücü piyasasında giderek önem kazandığını belirten Adıgüzel, yeni programların farklı disiplinlerden mezun olacak öğrencilerin de kariyerlerine katkı sağlayacağını vurguladı.

Açıköğretim programlarının yalnızca sınavla değil, ikinci üniversite kapsamında da tercih edilebildiğini hatırlatan Adıgüzel, örgün eğitim gören öğrencilerin bu programlardan yararlanmasını tavsiye etti.

'Geleceğin meslekleri konusunda eğitim almak isteyen herkes Anadolu Üniversitesini tercih etsin.' diyen Adıgüzel, Açıköğretim Fakültesinin de örgün eğitimle aynı nitelikte içerik ve eğitim materyalleri sunduğunu belirtti.

Adıgüzel, öğrencilerinin önemli bölümünün ikinci üniversite kapsamında veya mezun olduktan sonra yeniden eğitim alan bireylerden oluştuğunu ifade ederek, Açıköğretim Fakültesinin yaşam boyu öğrenmenin önemli bir parçası haline geldiğini sözlerine ekledi.

Muhabir: Yavuz Emrah Sever

Bu çerçevede bazı çiftçiler, deneyimlerini yapay zekayla geliştirerek yeni bir boyuta taşıyor. Böylece uzun zaman ve istihdam maliyetini artıracak işlerini yapay zekaya devreden çiftçiler, aldıkları verimi de artırmaya odaklanıyor.

Sensörler, robotik sistemler, uydu görüntüleri ve hava durumu verileri kullanılarak yem tüketimi, süt verimi ve bitki gelişimi anlık takip edilebiliyor. Görüntü analizi sayesinde bitki hastalıkları erken tespit edilirken üreticilere hızlı karar alma imkanı da sunuluyor.

Ailesindeki ilk çiftçi olan ABD'li Paul Windemuller, hayvancılıkta yapay zekayı verileri değerlendirme amacıyla kullanıyor.

Bu kapsamda 2014'te kiraladığı 30 inekle kurduğu işletmesini bugün robotik sağım sistemlerinin kullanıldığı yüzlerce hayvanlık yapay zeka destekli tesise dönüştüren Windemuller, geleneksel çiftçilerde yıllar içinde oluşan 'hayvanı gözlemleme tecrübesini' sensörler, veri analizi, robotik sistemler ve yapay zeka destekli araçlarla uygulamaya odaklanıyor.

Çiftlikte inekler sensörlü sistemle takip edilirken yerel hava istasyonu sıcaklık, nem ve rüzgar gibi iklim verilerini sürekli kaydediyor. Süt kalitesi ve sevkiyat bilgisi ise ayrı dijital platform üzerinden tutuluyor.

İnekleri takip edebilmek için her sabah saatlerce elektronik tablo üzerinde çalışması gereken Windemuller, Google'ın Gemini modeliyle geliştirdiği çok ajanlı yapay zeka sistemiyle bu süreci otomatikleştirdi.

Sistem, sıcak ve nemli hava koşullarının ineklerin yem alımını nasıl düşürdüğünü, bunun sürü performansına ve süt kalitesine etkisini hesaplayarak Windemuller'a günlük özet sunuyor.

Japonya'da yaklaşık 10 yıldır tarımla ilgilenen Hiroki Tomiyasu, yaklaşık 100 hektarlık alanda brokoli, yeşil soğan ve fasulye yetiştiriyor.

Yapay zekayı işine entegre eden Tomiyasu, brokolilerin üzerindeki siyah lekelerin fotoğrafını OpenAI şirketinin ChatGPT modeline göndererek olası hastalıkları değerlendiriyor.

Tomiyasu, pahalı bir GPS otomatik yönlendirme sistemi satın almak yerine teknolojinin nasıl çalıştığını da yapay zekadan öğreniyor.

Tarımda kullanılan araç gereçleri ve açık kaynaklardaki bilgileri yapay zekadan destek alarak öğrenen Tomiyasu, ihtiyacı olan sistemleri çok daha uygun maliyetle kurabiliyor.

Tomiyasu, kendi tarla verilerine dayalı, uydu verisi alan ve düzenli olarak normalize edilmiş fark bitki örtüsü endeksi (NDVI) gibi verileri toplayan sistem sayesinde uydu görüntülerinden tarlasını haritalar yardımıyla inceleyebiliyor.

Tarlayı, çalışanları, ilaçları, gübreyi, sensörleri ve görevleri birbirine bağlayan bir sistem oluşturan Tomiyasu, bunlar gibi farklı şekillerde kullandığı yapay zekayı 'son derece yetenekli bir mühendis' olarak nitelendiriyor.

Muhabir: Mert Davut, Zeynep Özturhan

AA muhabirinin Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerinden derlediği bilgilere göre, Türkiye, havacılık ve uzay araçlarından silah ve mühimmata, motorlu kara taşıtlarından tıbbi ürünlere, bilgisayardan elektrikli teçhizata kadar teknoloji gerektiren ürünlerde ihracatını artırıyor.

Türkiye'nin orta-yüksek ve yüksek teknolojili ürün ihracatı 2013'te 53,1 milyar dolar iken 2017'de 60,1 milyar dolar seviyesini gördü. Söz konusu ürünlerin ihracatı 2021'de 77,4 milyar dolar bandına çıkarken, 2022'de 88,7 milyar dolar oldu. Orta-yüksek ve yüksek teknolojili ürünlerin ihracatı 2023'te 97,3 milyar dolar, 2024'te 101,1 milyar dolar ve geçen yıl 111,9 milyar dolar olarak kayıtlara geçti.

Söz konusu ihracat, ocak-haziran döneminde de geçen yılın ilk 6 ayına göre yüzde 8,4 artarak 56,2 milyar dolara çıktı.

Geçen yılın ocak-haziran döneminde 4,4 milyar dolar olan yüksek teknolojili ürün ihracatı, bu yılın ilk yarısında da 4,5 milyar dolara ulaşarak rekor kırdı. Söz konusu ihracat, geçen yılın aynı dönemine göre de yüzde 3,3 artış gösterdi.

Bu kategoride en fazla ihracat, 1,7 milyar dolarla 'bilgisayarların, elektronik ve optik ürünlerin imalatı' alanında gerçekleşti. Bunu 1,6 milyar dolarla 'hava ve uzay araçları imalatı' ve 1,3 milyar dolarla 'eczacılıkla ilgili ürünlerin, tıbbi kimyasal ve bitkisel ürünlerin imalatı' izledi.

Orta-yüksek teknolojili ürünlerin ihracatı da aynı dönemde yüzde 8,8 artışla 51,7 milyar dolar seviyesine ulaştı.

Bu kategoride yer alan 'motorlu kara taşıtlarının imalatı' 19,6 milyar dolarla en fazla ihracat yapılan sektör oldu.

Bunu, 9,8 milyar dolarla 'kimyasalların ve kimyasal ürünlerin', 9,6 milyar dolarla 'elektrikli teçhizat', 9,3 milyar dolarla 'başka yerde sınıflandırılmamış makine ve teçhizat' imalatları izledi.

Bu alanları da 2,5 milyar dolarla 'silah ve mühimmat (cephane) imalatı', 537 milyon dolarla 'tıbbi ve dişçiliğe ait araç ve gereçlerin imalatı' ve 393,4 milyon dolarla 'hava ve uzay araçları ve ilgili makinelerin imalatı ve gemi ve tekne yapımı hariç diğer ulaşım araçlarının imalatı' takip etti.
 

Muhabir: Zeynep Duyar, Mert Davut

Dünyanın en büyük teknoloji ve inovasyon merkezlerinden biri olarak tasarlanan proje, Türkiye'nin yapay zeka, yazılım ve ileri teknoloji alanlarındaki kapasitesini artırmayı amaçlıyor.

Kamu, özel sektör, üniversiteler ve girişimcilik ekosistemi arasında işbirliğini güçlendirerek yüksek katma değerli teknoloji üretimini hızlandırmayı hedefleyen Terminal İstanbul'un başlangıç etabının ise bu ay açılması bekleniyor.

Bakan Kacır, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Atatürk Havalimanı'nın uzun yıllar boyunca havalimanı olarak Türkiye'ye hizmet ettiğini belirterek, daha fazla yolcu kapasitesine ihtiyaç duyulması nedeniyle İstanbul'un yeni bir havalimanına ev sahipliği yaptığını, orada bugüne kadar sunulabilen hizmetin çok daha ötesinde imkanlara sahip olunduğunu ve Türk havacılığının büyük bir büyüme hızı yakaladığını söyledi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın takdirleriyle Atatürk Havalimanı terminal binalarını yine Türkiye'ye ve Türk ekonomisine en güçlü şekilde hizmet edecek bir teknoloji merkezine dönüştürdüklerini dile getiren Kacır, sözlerini şöyle sürdürdü:

'Burası, Terminal İstanbul markasıyla dünyanın en büyük teknoloji girişimciliği merkezi olacak. Bu merkezin sadece 5 bin metrekareden oluşan ilk etabını açılışa hazırlıyoruz. Tamamladığımızda, önümüzdeki yıl 200 bin metrekarelik bir merkezi Türk teknoloji girişimciliği ekosistemine ve aynı zamanda dünyanın dört bir yanından buraya gelecek girişimcilere ve yatırımcılara hizmet sunmak üzere hayata geçirmiş olacağız.'

Bakan Kacır, Terminal İstanbul'un çok özgün bir merkez olacağını kaydederek, 'Hem dünyanın en büyük girişimcilik merkezi olması hem farklı dikeylerde ve sektörlerde, büyük firmaların ve teknoloji liderlerinin öncülüğünde hızlandırma programlarının gerçekleşecek olması hem de dünyanın farklı coğrafyalarından, Amerika'dan, Avrupa'dan, Çin'den ve Asya'dan farklı ülkelerden girişim hızlandırma programı yürütücülüğü yapan program paydaşlarının da burada bizimle birlikte hareket edecek olması aslında burayı ayrıcalıklı kılacak.' diye konuştu.

Burada girişimciler için çok farklı imkanlar hazırladıklarını vurgulayan Kacır, şu değerlendirmelerde bulundu:

'Onların girişimlerini büyütmelerini hızlandıracak finansman mekanizmalarını çeşitlendiriyoruz. Aynı zamanda prototiplerini hızla ticarileştirmelerini sağlayacak altyapılar kuruyoruz. Bütün bunlar Terminal İstanbul'u benzersiz bir girişimcilik merkezine dönüştürüyor. Burası sadece bir girişimcilik merkezi değil, aslında bir sosyal yaşam alanı da olacak. Burada hem İstanbul'un en başarılı restoranları, kafeleri hizmet verecek hem yapay zeka ve yazılım okuluyla gençlerimizin bu alanda yetişmesine imkan tanınacak hem de bir bilim merkeziyle çocuklarımıza, öğrencilerimize ve ailelere hizmet sunacak bir altyapı olacak. Dünyada özellikle bu alanda en başarılı sergilere ev sahipliği yapacak çok büyük bir sergi merkezimiz içeride olacak. Dolayısıyla burası aslında hem vatandaşlarımıza hem de İstanbul'u, Türkiye'yi ziyaret eden turistlere hizmet verecek bir çekim merkezi de olacak.'

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Kacır, Atatürk Havalimanı'nda özel uçuşların devam ettiğine değinerek, buraya jetle gelen bir girişim sermayesi fon yöneticisinin doğrudan Terminal İstanbul'a uğramasını ve yatırım yapacağı alanda faaliyet gösteren onlarca startup ve teknoloji girişimiyle Terminal İstanbul'da buluşmasını hedeflediklerini söyledi.

Kacır, 'Yani burası ekosistemin tüm paydaşlarına ev sahipliği yapan, girişimciler, finans yöneticileri, girişim sermayesi fonları, insan kaynağı geliştiricileri, hızlandırma programı yöneticileri, kurumsal şirketler ve kamu bütün paydaşların bir arada olacağı bir merkez olacak.' ifadesini kullandı.

Bakan Kacır, Terminal İstanbul'un 5 yıl sonra hangi noktada olacağına dair, '5 yıl sonra Terminal İstanbul binlerce girişimcisiyle dünyanın en büyük girişimcilik merkezi olacak.' dedi.

Buradaki girişimcilere ekosistemin tüm birleşenleriyle buluşma, işbirliği yapma, hızlandırma programlarına katılma, farklı finansman imkanlarından ve desteklerden yararlanma imkanları sağlayacaklarını vurgulayan Kacır, milyar dolar değeri aşan Turcornların sayısını artırmak istediklerini bildirdi.

Kacır, şu anda Türkiye'de 8 girişimin Turcorn ünvanı kazandığını kaydederek, 'Ama TURCORN 100 Programı ile 30'dan fazla girişimi Turcorn olmaya hazırlıyoruz. Terminal İstanbul da aslında Turcorn olma sürecinde girişimlere bir kaldıraç olacak ve burada girişimlerimiz ölçeklenme konusunda daha hızlı hareket etme imkanına kavuşacak.' diye konuştu.

Burasının dünyanın dört bir yanından girişimcilere yönelik davet programlarına da ev sahipliği yapacağını dile getiren Kacır, dijital şirket kurmayı mevzuata kazandırdıklarını, girişimlerin kolaylıkla bir dijital şirket kurabileceğini ve Terminal İstanbul'un bu sürecin öncü kurumu olacağını anlattı.

Kacır, Terminal İstanbul'u küresel bir girişimcilik ve yatırım merkezi haline getirmek amacıyla, ABD'de kurulan ve dünyanın en büyük girişim hızlandırma programlarından birisi olan Techstars başta olmak üzere uluslararası hızlandırma programlarının yanı sıra Şanghay, Körfez ve Avrupa'daki yatırım fonlarıyla işbirlikleri yürüttüklerini kaydetti.

Bu ortaklıklarla merkezin, dünyanın dört bir yanından girişimciler ile girişim sermayesi yatırımcılarını buluşturan önemli bir adres olmasının hedeflendiğini vurgulayan Kacır, bütün bu işbirliklerinin Terminal İstanbul'u bir cazibe merkezi haline getireceğini söyledi.

Bakan Kacır, genç girişimcilere yönelik mesaj vererek, 'Türkiye hayallerin gerçeğe dönüşeceği ve dünya çapında teknoloji girişimlerinin doğacağı, büyüyeceği bir adrestir. Gençlerimiz hayallerinin peşinde koşsunlar, girişimcilik iddialarından vazgeçmesinler. Burası onlara hizmet etmek üzere kurulan bir merkez. (Gençlerimiz burada) Dünyanın herhangi bir noktasında ulaşacağı imkanlardan daha fazlasına ulaşacak.' diye konuştu.

Merkezin ilk etabının bu ay, tamamının ise gelecek yıl açılmasının planlandığını dile getiren Kacır, sözlerini şöyle tamamladı:

'Ağustos ayı itibarıyla inşallah başlangıç fazı girişimcilerimize hizmet sunmaya başlayacak. Burası çok daha büyük, 200 bin metrekarenin üzerinde bir merkez olacak. (Önümüzdeki yıl) İnşallah tüm unsurlarıyla devreye almayı hedefliyoruz. Şimdiden 60'tan fazla girişim başvuru yaptı ve burada yer almaya hak kazandı. Başlangıç için bu rakam önemli ama burası nihayetinde binlerce girişime ev sahipliği yapacak bir merkez olacak.'

Muhabir: Uğur Aslanhan

UKET organizasyonuyla bu yıl 5'incisi yapılan yarışmada ekipler, otonom sürüş, bilimsel keşif ve gece görevleri gibi çeşitli aşamalarda araçlarının sınırlarını zorluyor. Etkinlik, Türkiye'nin ulusal uzay hedefleri doğrultusunda insan kaynağı ve teknik kapasitenin artırılmasına önemli zemin hazırlıyor.

ARC Genel Yürütücüsü Utku Hatipoğlu, AA muhabirine, etkinliği Türkiye'deki uzay topluluğunu geliştirmek ve Türkiye'nin Ay misyonuna katkı sağlamak amacıyla başlattıklarını söyledi.

Yarışmaya İngiltere, Meksika, Almanya, Bangladeş, Hindistan, Çekya, Polonya ve Türkiye'den takımların katıldığını belirten Hatipoğlu, organizasyonun Türkiye Uzay Ajansı (TUA), TÜBİTAK Uzay, ODTÜ ve ODTÜ Teknokent paydaşlığında yürütüldüğünü, ana sponsorların da Fergani Uzay ve Baykar olduğunu bildirdi.

Hatipoğlu, yarışmanın bilimsel çıktılarına dikkati çekerek, 'Yarışmacıların araçlarını ve gerçekleştirdikleri görevleri not alarak akademik bir havuz oluşturuyoruz. Hem bizim için hem de Türkiye'nin 2028 Ay misyonu kapsamında değerlendirilebilmesi için bir arşiv oluşturuyoruz. Ayrıca, yarışmacı arkadaşlarımızı sektörde görev almaları noktasında motive ediyoruz.' ifadelerini kullandı.

ABD'deki University Rover Challenge (URC) ve​ Avrupa'daki European Rover Challenge (ERC) gibi dünyadaki sayılı yarışmalardan biri olan ARC'nin kendine özgü bilimsel senaryoları bulunduğunu aktaran Hatipoğlu, organizasyonun görev yapılarına ilişkin şu bilgileri verdi:

'Dünyada örneği olan yarışmalarda genellikle sadece Mars sahaları kullanılıyordu. ARC olarak biz ilk defa Ay sahasını da yarışmaya dahil ettik. Öğrencilerimiz bu alanlarda otonom, bilim, işbirliği ve gece görevlerini icra ediyor. Otonom görevde araçlar hiçbir dış müdahale olmadan kodlarla hareket ediyor. Bilim görevinde ise takımlar bir hipotez oluşturarak Mars sahasında su veya canlılık aramak gibi analizler yapıyor. Başka organizasyonlarda olmayan gece görevimizde, ortam ışıklarını kapatarak takımların robot kollarını karanlık uzay koşullarında test etmelerini sağlıyoruz. Ay sahasında gerçekleştirilen işbirliği görevinde ise tüm takımlar aynı anda sahaya çıkarak ortak mekanik sorumlulukları yerine getiriyor.'

Yarışmaya ODTÜ Rover Takımı adına katılan Bilge Arıkca da geliştirdikleri keşif odaklı insansız kara aracının üzerinde otonom görevler için özel bir robot kol bulunduğunu ifade etti.

Araçtaki delici sistem yardımıyla toprak numuneleri topladıklarını ve bunları analiz ettiklerini belirten Arıkca, sistemlerindeki bazı aksaklıklar sebebiyle bu yıl birincilik beklemediklerini ancak yarışmanın üniversite öğrencilerine çok büyük bir pratik öğrenme süreci sunduğunu kaydetti.

Polonya'dan yarışmaya katılan Legendary Rover Takımı'ndan Dawid Adamiak da organizasyona daha önce de katıldıklarını belirterek, 'Yeni aracımızı test etmek için buradayız. Sahayı ve rekabet ortamını çok iyi biliyoruz. Hedefimiz, organizasyonu birincilikle tamamlamak.' diye konuştu.

Zaman sınırının bulunmadığı yarışmalarda, görevini erken bitiren takımlar doğrudan bir sonrakine geçerken, ek süre talepleri hakem heyeti tarafından karara bağlanıyor.

Takımlar yarışma boyunca çadır alanlarında Yüzey Keşif Aracı Uydu Haberleşme Protokolü (RSCP) modül testlerine tabi tutuluyor. 'Parlama zamanı' görevi kapsamında ise ekipler, zorlu arazide sürüş, malzeme seçimi, kontrol paneli manipülasyonu ve takım yapısı gibi konularda değerlendiriliyor.

Etkinlik, 1 Ağustos'ta düzenlenecek değerlendirme toplantısı ve ödül töreniyle sona erecek.

Muhabir: Ali Atar

İncelemeler sırasında bir modelin, test ortamındayken ya da bu ortamla etkileşim halindeyken internete erişebildiği 3 vakanın tespit edildiği kaydedilen yazıda, bu şekilde '3 farklı kuruluşun üretim altyapısına izinsiz erişim sağladığı' ifade edildi.

Olaylara 3 farklı modelin dahil olduğu ve bu modellerin şirket ile değerlendirme ortağı arasındaki 'yanlış anlaşılma' nedeniyle test ortamının dışına çıkarak internete erişebildikleri bildirildi.

Anthropic modellerinin siber güvenlik yeteneklerini değerlendirmek için 'capture-the-flag' (bayrağı ele geçir) görevinin verildiği, modele kurgusal senaryo sunulduğu, bayrağın ağdaki diğer makinede olduğu ve onu ele geçirmek için bu makineye sızması gerektiğinin söylendiği anlatıldı.

Modele testin simülasyon olduğu ve bu nedenle internete erişiminin bulunmadığının söylendiği ancak yanlış anlaşılmaların internete erişmesine yol açtığına işaret edilerek 'Claude, yaptığı aramalarda açık internetteki gerçek sistemlerle karşılaştığında bunları da tatbikatın bir parçası olarak değerlendirdi.' ifadesine yer verildi.

Claude'un erişebildiği tüm sistemleri tatbikat kapsamında değerlendirmesi nedeniyle kuruluşların altyapısına sızdığı, eski modelin açık internet belirtilerine rağmen saldırısını sürdürdüğü, en yeni modelin ise internette olduğunu fark ettiğinde durduğu savunuldu.

Yazıda, Anthropic'in ihlallerden etkilenen 3 kuruluşu pazartesi bilgilendirdiği kaydedildi.

OpenAI, 21 Temmuz'daki açıklamasında, siber güvenlik kabiliyetlerini ölçmeye yönelik dahili test sırasında kullanılan yapay zeka modellerinin Hugging Face'in altyapısında güvenlik ihlaline neden olduğunu duyurmuştu.

Açıklamada, 'Bu olayı, en ileri düzey siber kabiliyetleri içeren benzeri görülmemiş bir siber olay olarak değerlendiriyor ve buna uygun şekilde müdahale ediyoruz.' ifadeleri kullanılmıştı.

Muhabir: Aybüke İnal Kamacı

Oşinografi, biyoloji, kimya, atmosfer dinamikleri, meteoroloji, jeodezi ve uydu sistemleri alanlarında toplam 12 bilimsel proje ve çalışmanın hayata geçirildiği sefere 12 bilim insanı katıldı. Küresel iklim değişikliğinin etkilerini yerinde incelemek ve kritik araştırmalara imza atmak amacıyla düzenlenen sefere Arjantin, Bulgaristan ve Uruguay'dan 3 yabancı araştırmacı da iştirak etti.

Gemiyle 82 derece kuzey enlemine kadar çıkan bilim ekibi, bu yıl da 'Ulusal Kutup Bilim Stratejisi' kapsamında küresel iklim değişikliği, tehdit altındaki ekosistemler ve insan kaynaklı etkiler gibi ulusal ve uluslararası öneme sahip öncelikli bilimsel temalar üzerine çalışmalarını sürdürdü.

Sefer katılımcıları, AA muhabirine yaptıkları araştırmalara ilişkin açıklamalarda bulundu.

İstanbul Üniversitesi Deniz Bilimleri ve İşletmeciliği Enstitüsünden Prof. Dr. Denizhan Vardar, iklim değişikliğinin deniz tabanı üzerindeki canlılara etkisini araştırmak için sefere katıldıklarını belirterek, şu ifadeleri kullandı:

'TÜBİTAK'ın kutup araştırmalarını kapsayan 1001 projelerine başvuruda bulunduk ve projemiz kabul edildi. Bu vesileyle buraya geldik. Çalışmalarımızın iki önemli ayağı var. İlki, deniz tabanında 28 noktadan görüntü alarak buralardaki canlıların yüzey örtücülüğünü incelemek. Ayrıca su altı robotlarımız ve dronlarımızla bu canlıların başladıkları ve sona erdikleri bölgelerin sınırlarını belirliyoruz. Bunun yanı sıra özellikle buzul önü alanları gibi çok önemli ve ilgi çekici noktalarda su altı dronlarıyla görüntüleme çalışmaları yürütüyoruz.'

İstanbul Teknik Üniversitesi Gıda Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Filiz Altay da çalışmalarının çoğunlukla nanoteknoloji uygulamaları üzerine olduğunu, bunun sonucunda uzay çalışmalarına ilgi duymaya başladığını ve TÜBİTAK KARE tarafından kabul edilen projesinin iki bölümden oluştuğunu söyledi.

Altay, 'Projemizin birinci kısmında laboratuvarda ürettiğimiz nanomalzemelerin uzay koşullarındaki stabilitesini belirlemeyi hedefliyoruz. Diğer kısmında ise eksozom adını verdiğimiz, hücreler arası iletişimi sağlayan keseciklerin bölgeye özgü balıklardan ekstrakte edilmesi üzerine çalışıyoruz.' diye konuştu.

Seferin lider yardımcısı ve tıp personeli Doç. Dr. Bengüsu Mirasoğlu da oluşabilecek ani ve acil durumlar ile hastalıklara müdahale etmek için burada bulunduğunu belirterek, doktor olarak görevinin gelmeden çok önce başladığını, tüm katılımcıları detaylı sağlık kontrolünden ve testlerden geçirdiklerini anlattı.

Mirasoğlu, 'Kontrollerin amacı, burada sağlık açısından oluşabilecek risklerin önüne geçebilmek, hastalıklara karşı önlem alabilmek ve gerekiyorsa tedavisini yapabilmek.' dedi.

Sefer öncesinde çeşitli eğitimler de verdiklerini dile getiren Mirasoğlu, 'Katılımcılarımızı sefer öncesi eğitimlerde ve çeşitli temel sağlık konularında bilgilendirdik. Seferimizde büyük bir sağlık problemi ile karşılaşmadık.' şeklinde konuştu.

Dokuz Eylül Üniversitesi Deniz Bilimleri ve Teknolojisi Enstitüsünden araştırma görevlisi Özkan Özel de sefere TÜBİTAK KARE'nin 2026 Yılı KUTUP-1001 Çağrısı'na yaptığı başvurunun ve projesinin kabul edilmesi üzerine katıldığını kaydederek, şu değerlendirmelerde bulundu:

'Açıkçası yaptığımız çalışmalar çok önemli. Svalbard Adası'nın özellikle seçilmiş olması, küresel iklim değişikliğinin etkilerini anlamak açısından çok önemli çünkü burası, atmosferik süreçlerle deniz ve okyanus sularının etkileşime girdiği çok özel alanlardan biri. Özellikle oşinografik çalışmalar açısından tatlı ve tuzlu suyun bir arada bulunduğu doğal laboratuvar niteliği taşıyor. Yaklaşık üç yıldır aynı bölgede, aynı noktalarda çalışmalar yürütüyor olmamız, uzun vadede buzulların erime süreci ve erime hızıyla birlikte iklim değişikliğinin etkilerine ilişkin önemli veriler elde etmemizi sağlayacak. Bu çalışmaların geleceğe yönelik öngörüler geliştirilmesine de önemli katkı sunacağını düşünüyoruz.'

Özel, buzuldan eriyen tatlı suyun deniz suyuyla karıştığı bu özel alanın uzun dönemli izlenmesi ve gözlemlenmesinin, Svalbard Adası çevresinde yürüttükleri diğer çalışmalarla birlikte değerlendirildiğinde bölgedeki ekosistemin daha iyi anlaşılmasına önemli katkı sağlayacağını ifade etti.

Gebze Teknik Üniversitesi Harita Mühendisliği Bölümü'nden araştırma görevlisi Emre Bozdoğan da seferin başlangıç noktası Tromso'dan itibaren farklı amaçlara hizmet eden 3 GNSS alıcısı ve antenle veri topladıklarını belirterek, şunları dile getirdi:

'Projedeki amacımız, farklı gerçek zamanlı GNSS tekniklerinin Arktik kutup koşullarındaki performansını test etmek. Ayrıca GNSS tekniklerinin doğası gereği yaşanan sinyal ve düzeltme kesintileri sırasında meydana gelen veri kayıplarının, proje kapsamında geliştireceğimiz kinematik VRS tabanlı konumlandırma yazılımıyla giderilip giderilemeyeceğini inceleyeceğiz. Bu sayede hem ülkemiz hem de GNSS literatürü için kesintisiz konum belirleme imkanı sunmayı amaçlıyoruz.'

İstanbul Teknik Üniversitesi Harita Mühendisliği Bölümü son sınıf öğrencisi Murat Cürebal da GNSS sistemlerinde hassas konumlama yöntemlerine ilişkin analiz ve karşılaştırmalar yaptığını belirterek, 'TÜBİTAK'ın açtığı çağrıda projem kabul edildi. Kutuplara ilgim okulun en başından beri var. Şükür ki buralara kadar geldim. Nice seferlere katılmayı ümit ediyorum. Fazlasıyla heyecanlı ve mutluyum.' dedi.

Muhabir: Uğur Aslanhan, Muhammed Enes Yıldırım

Bu kapsamda AA muhabiri, temmuz ayında öne çıkan bilimsel gelişme ve keşifleri derledi.

California Körfezi'nde yapılan ve Temmuz 2024 ve Eylül 2025'te kaydedilen iki olaya ait görüntülerin incelendiği araştırmada dişi bir orkanın ölü güneş balığını kuyruğundan tuttuğu, yetişkin erkek orkanın ise hızlanarak balığa çarptığı görüldü.

Eylül 2025'te kaydedilen ikinci olayda da benzer şekilde bir dişi orkanın tuttuğu ölü güneş balığı, başka bir orkanın çarpması sonucu binlerce parçaya ayrıldı.

Görüntülerdeki katil balinaların sayısı, yaş grupları ve avla etkileşimleri incelenerek güneş balıklarının parçalanmadan önce ölü olmaları nedeniyle orkaların bu davranışı öldürmek amacıyla sergilemediği, bunun hayvanlar arasındaki sosyal etkileşimin veya oyun davranışının bir parçası olabileceği değerlendirildi.

Bilim insanları, Dünya'ya 48 ışık yılı uzaklıktaki 'LHS 1140 b' isimli kayalık yapıya sahip ötegezende atmosfer saptadı.

Bu keşif, yıldızına suyun var olabilmesi için uygun mesafede bulunan ve yıldızının 'yaşanabilir Goldilocks Bölgesi'nde' yer alan bir kayalık gezegende gözlemlenen ilk atmosfer keşfi olarak kayda geçti.

Araştırmanın baş yazarı Collin Cherubim, gezegenin atmosferinde helyum tespit edildiğini, bunun herhangi bir kayalık ötegezegen için yapılan ilk doğrudan tespit olduğunu ifade etti.

Tayland'da bilim insanları, ülkenin kuzeydoğusundaki Kalasin bölgesinde daha önce bilinmeyen bir dinozor türüne ait omur kemiği kalıntıları tespit etti.

Yapılan incelemeler sonucu bu dinozorun yaklaşık 150 milyon yıl önce yaşadığını değerlendiren bilim insanları, boyu 20 metreye kadar ulaşabilen dinozorun oldukça uzun boynuyla dikkati çektiğini ifade etti.

Bilim insanları, dinozorun uzun boyunlu otçul dinozorları kapsayan sauropod grubundaki Mamenchisauridae familyasına ait olduğunu belirleyerek yeni türe 'Uragasaurus kalasinensis' adını verdi.​​​​​​​

Avustralya'nın Queensland eyaletinde, 34 yaşındaki Jenitar Na'amoana, 14 Temmuz'da doğal yollarla gebe kalması sonucu tek yumurta dördüz bebeklerini dünyaya getirdi.

Na'amoana'nın doktoru Alexa Bendall, yaptığı açıklamada, yeni bebekleriyle 8 çocuk annesi Na'amoana'nın 'monozigotik dördüz' hamileliğinin 'çok riskli ve son derece nadir' olduğunu ve bebeklerinin 28 hafta ve 4 günlükken doğduğunu aktardı.

Bendall, döllenmiş tek yumurtanın gelişim aşamasında 4 ayrı embriyoya bölünmesiyle oluşan monozigotik dördüz hamileliğin 'tahminen 15 milyon hamilelikte bir görüldüğünü' belirterek, '(Dördüzlerin) aynı plasentayı paylaşması da duyulmamış bir durum.' dedi.

ABD'nin New York kentinde düzenlenen açık artırmada, 183 kemikten oluşan, yaklaşık 3,8 metre yüksekliğinde ve 11,6 metre uzunluğundaki Tyrannosaurus rex (T-rex) iskeleti satışa çıkarıldı.

Tam monte edilmiş halde açık artırmaya sunulan iskeletin 20 ila 30 milyon dolara satılmasının beklendiği açıklansa da yaklaşık 10 dakika süren ve 7 kişinin katıldığı müzayedede iskelet 50,1 milyon dolara alıcı buldu.

Bugüne kadar keşfedilen en büyük ve en iyi korunmuş T-rex iskeletlerinden biri olarak bilinen fosil, bu fiyata satılarak rekor kırdı.

Muhabir: Aynur Şeyma Asan

Üniversiteden yapılan açıklamaya göre, yapay zeka sistemlerinin enerji verimliliğine yönelik yenilikçi çözümler geliştiren Emerald AI, iki yıl içerisinde küresel yapay zeka ekosisteminin öne çıkan teknoloji şirketlerinden biri haline geldi.

Yapay zeka şirketi Nvidia tarafından desteklenen Emerald AI, TIME dergisinin 'En Etkili 100 Şirket' listesinde yer alıyor. Girişimin geliştirdiği Emerald AI Conductor platformu, veri merkezlerinin enerji tüketimini elektrik şebekesinin anlık ihtiyaçlarına göre optimize ederek, yapay zeka sistemlerinin performansını koruyor ve enerji altyapısının daha verimli kullanılmasını sağlıyor. Sistem, hızla büyüyen yapay zeka ekosisteminin kritik sorunlarından enerji yönetimine çözüm sunuyor.

Sabancı Üniversitesinden 2003 yılında mezun olan Coşkun, Boston Üniversitesi Elektrik ve Bilgisayar Mühendisliği profesörü olarak görev yapıyor. Boston Üniversitesi Bilgi ve Sistem Mühendisliği Merkezi Direktörliğü görevini de üstlenen Coşkun'un, enerji şebekesini güçlendirmek için esnek yapay zeka ve yüksek performanslı bilgi işlem alanında önemli çalışmaları bulunuyor.

Üniversiteden mezun olduktan sonra Sun Microsystems'ta çalışan ve doktorasını Kaliforniya Üniversitesi San Diego'da Bilgisayar Bilimleri ve Mühendisliği alanında tamamlayan Coşkun, enerji verimli sistem tasarımı için Ernest Kuh Ödülü ve yapay zeka tabanlı yöntemleri için IBM Fakülte Ödülü gibi pek çok başarısı bulunuyor. Coşkun, aynı zamanda Sabancı Üniversitesinin Seçkin Araştırmacı Ağı (Distinguished Research Fellowship) programında yer alıyor.

Bilimsel üretimi, uluslararası araştırma ağları ve yenilikçi girişimcilik kültürüyle öğrencilerini geleceğin teknolojilerine yön verecek yetkinliklerle buluşturan Sabancı Üniversitesi, program seçme özgürlüğü tanıyan eğitim yaklaşımıyla mezunlarının kendi tercihleri doğrultusunda tam donanımlı bireyler olarak çalışma hayatına atılmasına yardımcı oluyor. Sabancı Üniversitesi, üniversite adaylarına dünya ölçeğinde etki yaratabilecek bir kariyer yolculuğunun kapısını açmasına da olanak sağlıyor.

Şirketlerden yapılan açıklamaya göre, insansı ve insansız robot üreticilerinden markayla imzalanan münhasırlık anlaşması kapsamında, Unitree'nin ileri nesil robotik teknolojilerinin Türkiye'deki stratejik temsilciliği, dağıtımı, teknik desteği, satış sonrası hizmetleri ve gelecekte geliştirilecek ortak teknoloji projelerindeki işbirliği yetkisi Türk ortaklığı tarafından yürütülecek.

Küresel robotik pazarında gerçekleşen söz konusu stratejik ortaklık aracılığıyla 'yürüyen yapay zeka' teknolojileri ve insansı robotlarıyla öne çıkan Unitree, Türkiye'yi bölgedeki stratejik merkezlerinden biri olarak konumlandırdı.

Halka arz süreçleri ve teknoloji yatırımlarıyla dikkati çeken Unitree'nin Türkiye hamlesi, endüstriyel üretimden savunmaya, lojistikten günlük yaşam entegrasyonuna kadar geniş bir alanda yatırım ve teknoloji projelerinin önünü açacak.

İşbirliği kapsamında Türkiye'de kurulacak teknik altyapı, eğitim, servis ve proje geliştirme organizasyonlarının kısa sürede faaliyete geçmesi, yüksek teknoloji alanında nitelikli istihdamın artırılması ve Türkiye'nin bölgesel robotik ekosisteminin güçlendirilmesi hedefleniyor.

Son dönemde robotik dünyasındaki çalışmalarıyla TIME dergisine 'Robot Çağı Geldi' kapağıyla konu olan Unitree, insansı robotları (G1 ve H1 serisi), insanlı meka robotu (GD01) ve akıllı robot köpekleriyle (Go2) pazarda faaliyet gösteriyor.

- 'Geniş kapsamlı bir işbirliği modeli oluşturuyoruz'

Açıklamada görüşlerine yer verilen TERA Robotik Yönetim Kurulu Başkan Vekili ve Lumison Teknoloji ve Robotik AŞ Yönetim Kurulu Başkanı Abdülkadir Özkan, söz konusu adımı Türkiye'nin yüksek teknoloji ekosistemi açısından 'tarihi dönüm noktası' olarak niteledi.

Unitree ile kapsamlı münhasırlık ve stratejik işbirliği anlaşmasına imza atmaktan büyük gurur duyduklarını aktaran Özkan, şunları kaydetti:

'Hem Tera Robotik hem de Lumison Teknoloji olarak, sahip olduğumuz yerli mühendislik gücünü dünyanın en ileri robotik teknolojilerinden biriyle buluşturuyoruz. İnsansı robotlar ve endüstriyel robotik alanında çığır açan Unitree'nin teknolojilerini Türkiye'ye kazandırıyor, satış sonrası hizmetlerden teknik altyapıya, eğitimden yeni teknoloji projelerine kadar geniş kapsamlı bir işbirliği modeli oluşturuyoruz. Bu ortaklığın ülkemizin yüksek teknoloji ekosistemine önemli katkılar sağlayacağına, Türkiye'yi bölgenin en güçlü robotik merkezlerinden biri haline getireceğine ve gelecekte çok daha kapsamlı teknoloji projelerinin önünü açacağına inanıyoruz.'

Yeryüzündeki suyun büyük bölümünü oluşturan okyanus ve denizler, artan su ihtiyacına rağmen doğrudan kullanılamıyor. Tuz ve diğer minerallerin uzaklaştırılmasıyla deniz suyunu kullanılabilir hale getiren desalinasyon teknolojisi, başta kurak iklime sahip ülkeler olmak üzere dünyanın farklı bölgelerinde su arzını güvence altına almak için yaygınlaşıyor.

Su kaynaklarının çeşitlendirilmesine yönelik bu tür teknolojik çözümler, Türkiye'de de özellikle su stresi yaşayan bölgelerde alternatif kaynak oluşturmak amacıyla gündeme geliyor.

Proje, Muğla Büyükşehir Belediyesi Su ve Kanalizasyon İdaresi Genel Müdürlüğünce hayata geçirildi. Projede, tuzluluk içeren su kaynağının ileri arıtma teknolojileri kullanılarak içme ve kullanma suyu kalitesine getirilmesi hedefleniyor.

Kurulacak tesisle yaklaşık 200 bin kişinin bir yılda tükettiği su miktarına karşılık gelen 20 milyon metreküp içme ve kullanma suyu temin edilecek.

- 'Artık denizden su temin etmek son derece önemli bir alternatif'

Proje koordinatörü İstanbul Teknik Üniversitesi Çevre Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Erdem Görgün, AA muhabirine, projenin, Muğla'nın iklime karşı dirençliliğini artırmak ve arz güvenliğini sağlamak için son derece stratejik bir yatırım olduğunu söyledi.

Ekinanbarı'ndaki suyun doğrudan deniz suyu olmadığını ancak tuzluluk ve mineral içeriği nedeniyle ileri arıtma teknolojileriyle daha düşük maliyetle değerlendirilebilecek bir kaynak olduğunu belirten Görgün, 'Bodrum'un tamamı, Milas'ın 11 mahallesi ve Güllük ilçesi için tuzlanmış bir kaynağı kontrollü, güvenilir ve sürdürülebilir bir şekilde içme ve kullanma suyuna dönüştürme projesi, Türkiye için örnek hatta şu ana kadar yapılmış en büyük proje olacak.' dedi.

Görgün, Bodrum'da yaz ayları ve tatil dönemlerinde artan nüfusla mevcut su kaynaklarının yetersiz kaldığına işaret ederek, şunları kaydetti:

'Şu anda Bodrum'un kaynağı, Mumcular ve Geyikli barajları ile bazı kuyular. Barajlardaki ve kuyulardaki su seviyeleri de giderek aşağıya doğru düşüyor çünkü suyumuz iklim değişikliğinin etkileriyle kurak bir dönemde olduğumuz için giderek azalıyor. Nüfusun giderek artmış olması, yer yer tarımsal ve endüstriyel bazı faaliyetlerin de olması nedeniyle yer altı sularımız da maalesef kirleniyor. Dolayısıyla artık denizden su temin etmek son derece önemli bir alternatif.'

- Arıtma sonrası oluşan atık tuzlu su balık çiftliklerinde ham madde olarak kullanılacak

Görgün, Bodrum ve Milas gibi kritik bölgelerde su arzının güvence altına alınmasının, hane halkının yanı sıra turizm, hizmet sektörü, halk sağlığı ve bölgesel ekonomi için stratejik önem taşıdığı vurguladı.

Su temini sistemlerindeki en önemli çevresel konulardan birinin, oluşan konsantre tuzlu suyun yönetimi olduğuna değinen Görgün, şu ifadeleri kullandı:

'Haritada baktığınızda Bodrum Havalimanı'nın hemen güneyinde çok sayıda balık çiftliği var. Bu balık çiftlikleri de balık üretirken tuzlu sulara ihtiyaç duyuyorlar ve buradan çıkan tuzlu suya talip oldular. Dolayısıyla basit bir borulamayla, oldukça da yakın zaten, bu balık çiftliklerine tuzlu su vererek burada bir simbiyotik ilişki kurmayı planlıyoruz. Bizim bir atığımız var, başka bir üreticinin bizim atığımıza ihtiyacı var yani onun ham maddesi olacak.'

Görgün, arıtma tesisinin ihtiyacının, Bodrum ve Muğla'da kurulacak güneş enerjisi sistemleriyle karşılanarak maliyetin daha da düşürüleceğini kaydetti.

- '1 metreküp suyu 0,5 dolar ile 1 dolar arasında arıtabiliyoruz'

Suudi Arabistan'ın her gün 17 milyon, Çin'in ise yaklaşık 15 milyon metreküp suyu denizden temin ettiğine dikkati çeken Görgün, Birleşik Arap Emirlikleri ile İsrail'in de su ihtiyaçlarının büyük bölümünü denizden karşıladığını aktardı.

Görgün, su arıtma ve benzeri teknolojilerin maliyetinin, yenilenebilir enerji kaynaklarıyla entegre edilen sistemlerle önemli ölçüde düştüğünü belirterek, '1 metreküp suyu 0,5 dolar ile 1 dolar arasında arıtabiliyoruz. Bugün su kıtlığı yaşanan kentlerimizde bu rakamların üzerinde tatlı su temin ediliyor. Dolayısıyla bu sistemler artık rekabetçi hale geldi.' dedi.

Türkiye'de özel sektörün uzun süredir denizden su temini tesisleri kurduğunu anlatan Görgün, sanayi kuruluşlarının yanı sıra İstanbul Havalimanı'nın deniz suyunun alternatif su kaynağı olarak kullanımı konusunda öncü bir yatırım hazırlığında bulunduğunu dile getirdi.

Görgün, Türkiye'nin su zengini bir ülke olmadığına işaret ederek, sözlerini şöyle tamamladı:

'Desalinasyon su krizinin tek çözümü değildir ama doğru yerde, doğru teknolojiyle ve doğru çevresel kontrollerle önemli bir çözümdür. Türkiye'nin su yönetiminde artık üçlü bir yaklaşıma ihtiyaç var. Önce suyu verimli kullanacağız. Kayıp kaçağı azaltacağız. Atık suyu yeniden kullanacağız. Sonra ikinci olarak mevcut tatlı su kaynaklarını kirletmeyeceğiz. Üçüncü olarak da iklim değişikliğinin kaçınılmaz etkilerine karşı deniz suyu, acı su gibi alternatif kaynakları planlı biçimde devreye alacağız.'

Uluslararası Uzay Federasyonu (IAF) tarafından her yıl düzenlenen kongre, bu yıl Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinasyonunda, Türkiye Uzay Ajansı (TUA) ev sahipliğinde ve SAHA İstanbul'un eş ev sahipliğinde 5-9 Ekim'de Antalya NEST Kongre Merkezi'nde yapılacak.

Etkinlik öncesinde IAC 2026'nın uluslararası katılımını daha da güçlendirmek amacıyla Ankara Etnografya Müzesi'nde tanıtım resepsiyonu düzenlendi. Resepsiyona, çok sayıda büyükelçi ve yabancı misyon temsilcisi katıldı.

Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır, burada yaptığı konuşmada, uzay teknolojilerinin artık modern yaşamın dokusuna işlediğini belirterek, 'Küresel uzay ekonomisinin halihazırda 600 milyar doları aşması ve 2035'e kadar 1,8 trilyon dolara yaklaşmasının öngörülmesiyle, uzaya yapılan yatırım artık sadece bir keşif yatırımı değil, inovasyona, rekabet gücüne ve insanlığın geleceğine yapılan yatırımdır.' diye konuştu.

IAC'nin, uzay camiasının tüm paydaşlarını bir araya getiren küresel platformlar arasında benzersiz bir yere sahip olduğuna işaret eden Kacır, etkinliğe ev sahipliği yapmanın, Türkiye'nin küresel uzay ekosistemine daha aktif katkıda bulunma vizyonuyla uyumlu olduğunu söyledi.

Kacır, bu tarihi buluşmanın, Türkiye'nin uluslararası arenada güvenilir bir 'birleştirici güç' olarak büyüyen rolünü de yansıttığını belirterek, 'İnanıyoruz ki IAC 2026, uluslararası diyaloğu güçlendirmek, bilimsel ve endüstriyel işbirliğini genişletmek ve dünyanın dört bir yanından paydaşları bir araya getirmek için eşsiz bir fırsat sunacak. Kongrenin 'The World Needs More Space' teması, uzayın yarattığı fırsatlara erişimi genişletme ve keşfi ile barışçıl kullanımı konusundaki işbirliğini derinleştirme ihtiyacını yansıtmaktadır.' ifadesini kullandı.

Jeopolitik parçalanmanın arttığı dönemde böyle bir platforma duyulan ihtiyacın her zamankinden daha fazla olduğuna dikkati çeken Kacır, uzayın, farklı önceliklere sahip ülkelerin hala yan yana çalışabildiği, bilgi paylaşabildiği ve ortak zemin oluşturabildiği nadir alanlardan biri olmayı sürdürdüğünü anlattı.

Kacır, IAC 2026 hazırlıklarının başarıyla ilerlediğini, bu yılki 'Bildiri Özeti Çağrısı'na 108 ülkeden 8 bin 330'dan fazla başvuru alındığını, böylece Uluslararası Uzay Kongresi tarihindeki en yüksek rakama ulaşıldığını aktardı.

Bugüne kadar kaydedilen en yüksek 'erken kayıt' sayısının da elde edildiğini belirten Kacır, şöyle devam etti:

'100'den fazla ülkeden 10 binden fazla katılımcıyı ağırlamayı bekliyoruz. Hafta boyunca Antalya, yeni işbirliklerini ve kalıcı ortaklıkları teşvik edecek teknik oturumlara, üst düzey diyaloglara, sergilere ve iş toplantılarına ev sahipliği yapacak. Katılımcılar yer gözlemi, iklim izleme ve afet yönetiminden uydu haberleşmesine, yapay zekadan ticari uzay faaliyetlerine, uzay keşfinden uluslararası yönetişime kadar geniş bir yelpazedeki konuları keşfedecek. Kongrenin kilit özelliklerinden biri de 'IAF Bakanlar ve Parlamenterler Toplantısı' olacak. Bu üst düzey toplantı, küresel uzay yönetişiminin geleceğini şekillendirmek, sürdürülebilir kalkınmayı ilerletmek ve uluslararası işbirliğini güçlendirmek üzere dünyanın dört bir yanından politika yapıcıları bir araya getirecek.'

Kacır, Türkiye'nin, büyüyen kabiliyetleri, dinamik ekosistemi ve barışçıl, sürdürülebilir ve kapsayıcı uluslararası işbirliğine olan sarsılmaz bağlılığıyla uzayın geleceği için payına düşeni üstlenmeye hazır olduğunu dile getirdi.

Türkiye genelinde, özellikle gençler arasında uzay bilimlerine ve teknolojilerine ilginin hızla arttığını ifade eden Kacır, TEKNOFEST ve gökyüzü gözlem etkinlikleriyle, bilimi halka yakınlaştırmaya ve yeni nesillere ufkun ötesine bakmaları için ilham vermeye devam ettiklerini söyledi.

Kacır, bu ilgiyi Türkiye'nin bilimsel, teknolojik ve girişimcilik kapasitesini genişletmek için somut adımlarla desteklediklerini belirterek, şunları kaydetti:

'Türkiye'nin deneyimi, uzun vadeli vizyon, insan kaynağına yatırım ve uluslararası işbirliği bir araya geldiğinde nelerin başarılabileceğini göstermektedir. IAC 2026, kendi deneyimlerimizi paylaşmamıza, başkalarının başarılarından öğrenmemize ve ortak ilerleme için yeni fırsatlar yaratmamıza olanak sağlayacaktır. IAC 2026'nın yeni diyalog kanalları açmasını, bilimsel toplulukları birbirine bağlamasını, yeni endüstriyel ortaklıkları desteklemesini ve uzayın geleceğini şekillendirecek gençlere ilham vermesini istiyoruz. Uzayda faaliyet gösteren devletler ile bu alanda yeni gelişmeye başlayan ülkeleri ortak hedefler etrafında birbirine yaklaştırmasını arzuluyoruz.'

Uluslararası Uzay Federasyonu (IAF) İcra Direktörü Christian Feichtinger de küresel uzay ekosisteminin yeni aktörler ve bölgelerin yükselişiyle önemli bir dönüşüm geçirdiğini kaydederek, şu ifadeleri kullandı:

'Yeni bölgeler ve yeni aktörler, büyük hedefler ve kararlılıkla sahneye çıkıyor. Türkiye ise bu gelişmeyi yönlendirmede öncü rol üstleniyor. Dolayısıyla kongrenin Antalya'da düzenlenecek olması son derece uygun bir karar. Bugün, dünyanın gözü Türkiye'ye çevriliyor. Bu, mühendislikteki mükemmelliğe, teknik kapasiteye ve uluslararası işbirliğine olan derin bağlılığı sergilemek için bir fırsat. Bir hafta boyunca küresel uzay camiası, uzay diyaloğuna öncülük etmesi ve yeni uzay çağında öncü bir rol üstlenmesi için Türkiye'yi izleyecek.'

Dışişleri Bakan Yardımcısı Büyükelçi Levent Gümrükçü de Türkiye'nin, Milli Uzay Programı doğrultusunda kendi uzay kapasitesini hızla geliştirerek uluslararası ortaklarına sunabileceği önemli bir birikime sahip olduğunu ve gelişmiş uzay ülkeleri ile gelişmekte olan ülkeler arasında köprü olmayı amaçladığını söyledi.

TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı ve AK Parti Ankara Milletvekili Fuat Oktay ise bugün haberleşme, ulaşım, tarım, iklim izleme, afet yönetimi, doğal kaynaklar ve daha birçok alanın büyük ölçüde uydu teknolojilerine bağımlı olduğunu bildirdi.

Küresel uzay ekonomisinin özel şirketler, startuplar, üniversiteler ve genç girişimciler tarafından şekillendirildiğini ve politika yapıcıların sağlam mevzuat ve uygulamalarla bu tür faaliyetlerin önünü açması gerektiğini belirten Oktay, 'Türkiye, bilimsel araştırma ve sanayi kabiliyetlerini güçlendirerek ve uluslararası uzay arenasında güvenilir bir ortak haline gelerek böyle bir ekosistem inşa etmek için çalışmaktadır. IAC 2026'yı uzay yönetişimi ve diplomasisi platformu olarak görüyoruz.' diye konuştu.

Türkiye Uzay Ajansı Başkanı Yusuf Kıraç da kongreyi, fikirlerin ortaklıklara dönüştüğü küresel bir buluşma olarak gördüklerini ifade ederek, 'Antalya'da kurulacak bilimsel ve teknolojik ortaklıkların kongre sonrasında da kalıcı bir mirasa dönüşmesini istiyoruz.' dedi.

IAC 2026 Direktörü Emine Doğrukök de zirvenin vizyonu, teknik detayları ve hazırlık sürecine ilişkin sunum yaparak, 'IAC 2026, görünürlüğün ve rekorların ötesinde küresel uzay ekosistemi için ortak bir gelecek inşa etme zeminidir. 'The World Needs More Space' temamızla, kadınlara, genç nesillere ve sürdürülebilirliğe uzayda daha fazla alan açmayı hedefliyoruz. Tüm küresel paydaşlarımızı yeni ortaklıklar kurmak ve uzayın geleceğine birlikte yön vermek üzere Antalya'ya davet ediyoruz.' ifadesini kullandı.

Muhabir: Zeynep Duyar, Mehmet Şah Yılmaz, Sercan İrkin

Şirketten yapılan açıklamaya göre, ATP China ile BKC arasında 2014'ten bu yana devam eden teknoloji işbirliği yeni döneme taşınıyor.

Taraflar arasında imzalanan mutabakat kapsamında, Burger King China restoranlarında kullanılan ATP Zenia yazılım lisanslarının süresi iki yıl daha uzatılacak. ATP China, yeni dönemde de ATP Zenia platformuyla BKC'nın teknoloji tedarikçisi olmayı sürdürecek.

Öte yandan ATP China, BKC için yürüttüğü günlük operasyonel faaliyetler ile müşteriye özel geliştirilen yazılım bileşenlerini yıl sonuna kadar BKC bünyesine aktarmayı hedefliyor.

ATP China, ATP Zenia'nın hızlı servis restoran sektörüne yönelik çözümleri ve yüksek katma değerli teknoloji ürünleriyle Çin'deki faaliyetlerini sürdürmeyi ve genişletmeyi planlıyor.

Mutabakat kapsamında BKC, ATP Zenia yazılımlarının iki yıllığına kiralanması ve kendisine özel geliştirilen yazılımların kullanımı karşılığında ATP China'ya 12 milyon dolar ödeyecek.

BKC, operasyonel süreçlerin transferi kapsamında sağlanacak destek hizmetleri için ise yıl sonuna kadar 31 milyon Çin yuanı (RMB) ödeme yapacak.

Lisans süresinin sona ermesinin ardından BKC'nin ATP Zenia platformunu kullanmayı sürdürmesi, taraflar arasında imzalanacak yeni lisans sözleşmesine tabi olacak.

ATP China ise başta Zenia olmak üzere hızlı servis restoran sektörüne yönelik ürün portföyüyle Çin'deki faaliyetlerini ve yeni iş geliştirme çalışmalarını sürdürecek.

- 'Ürün geliştirme ve büyüme merkezi olarak konumlandırıyoruz'

Açıklamada görüşlerine yer verilen ATP Genel Müdürü Ümit Cinali, Çin'deki Burger King restoran ağının büyümesine ve teknoloji dönüşümüne yazılım çözümleriyle katkı sunduklarını belirtti.

Cinali, son 12 yıldır Çin'deki Burger King restoran ağının teknoloji çözümleri sağlayıcısı ve bilişim teknolojileri destek operasyonu olarak 1500'ü aşkın restoranın açılışını desteklediklerini vurgulayarak, 'BKC'nin 2019'dan bu yana kullandığı ve 2024'te iki yıl süreyle uzatılan ATP Zenia lisanslarının iki yıl daha yenilenmesinden büyük memnuniyet duyuyoruz. Yeni anlaşma kapsamında, geçmiş iş modelimizden kalan BKC'ye özel operasyonel süreçlerin ve fonksiyonel yazılımların transferini de gerçekleştireceğiz.' ifadelerini kullandı.

Bu dönüşümle ATP Zenia çekirdek yazılımının çözümlerine odaklandıklarının altını çizen Cinali, ürün geliştirme yetkinliklerini güçlendirerek Çin'deki faaliyetlerini büyütmeyi ve Çin operasyonlarının ATP ekosistemine küresel ölçekte sağladığı katkıyı artırmayı hedeflediklerini aktardı.

Çin'i yalnızca önemli bir pazar olarak değil, aynı zamanda yeni teknolojilere ve yetkin insan kaynağına erişim sağlayan stratejik bir teknoloji üssü olarak gördüklerine işaret eden Cinali, geliştirdikleri çözümleri ve kazandırdıkları yetkinlikleri farklı coğrafyalara taşımayı hedeflediklerini vurguladı.

ATP Büyümeden Sorumlu Kıdemli Genel Müdür Yardımcısı Onur Yavuz da ATP Zenia'nın farklı satış ve hizmet kanallarını yüksek işlem hacmi altında ortak teknoloji mimarisiyle yönetebildiğini aktardı.

Yavuz, 'Burger King China ile POS ve merkezi raporlama sistemlerinden dijital sipariş kanallarına, kiosklardan teslimat süreçlerine, dijital dönüşüm ve müşteri ilişkileri yönetimi (CRM) uygulamalarından yapay zeka ve bulut altyapılarına kadar uzanan geniş bir teknoloji ekosistemi oluşturduk. 1250'nin üzerinde restoranı kapsayan bu yapı, yüksek işlem hacminin, farklı müşteri temas noktalarının ve kritik operasyonların kesintisiz biçimde yönetilmesini gerektiriyor.' değerlendirmelerinde bulundu.

Söz konusu süreçte edindikleri saha bilgisinin ATP Zenia çözümlerini gerçek operasyonel ihtiyaçlar doğrultusunda sürekli geliştirmelerine katkı sunduğunu belirten Yavuz, bunun farklı işletme modellerine uyarlanabilen ölçeklenebilir ürün mimarisi oluşturmalarına da imkan sağladığını vurguladı.

Yavuz, Çin'in dijital adaptasyonu, hızlı servis restoranı (QSR) pazarı, teknoloji üretim kapasitesi ve girişim ekosistemiyle ATP'nin büyüme stratejisinde önemli bir yere sahip olduğunu aktararak, şunları kaydetti:

'ATP China'yı, yerel pazardaki teknoloji ve iş fırsatlarını ATP'nin küresel ürün portföyüyle buluşturan bir ürün geliştirme ve büyüme merkezi olarak konumlandırıyoruz. Önümüzdeki dönemde burada geliştirdiğimiz teknoloji ve süreç mühendisliği yetkinliklerini yeni müşteri projelerine aktarmaya, başta Asya-Pasifik olmak üzere seçili pazarlarda yerel iş ortaklıkları kurmaya ve ATP Zenia'nın kullanım alanını genişletmeye odaklanacağız.'