Sosyal medyada daha fazla izlenme ve para kazanma uğruna ahlaki sınırları zorlayan içerikler, çocukların geleceğini tehdit ediyor. Peki, çocuklarımızın izlediği videoların onların dünyasında nasıl izler bıraktığının farkında mıyız?
Günümüzde internet ve sosyal medya hayatımızın ayrılmaz bir parçası hâline geldi. Bilgiye ulaşmak, haberleri takip etmek, eğlenmek ve iletişim kurmak için kullandığımız bu platformlar, ne yazık ki beraberinde ciddi tehlikeleri de getiriyor. Özellikle çocukların internet ortamında karşılaştığı içerikler, üzerinde durulması gereken önemli bir toplumsal meseleye dönüşüyor.
Son zamanlarda sosyal medya üzerinden para kazanmayı amaçlayan bazı kişiler, mağazalar ve firmalar, daha fazla izlenme ve dikkat çekme uğruna ahlaki değerleri zorlayan paylaşımlar yapıyor. Kaynağı ve amacı belli olmayan videolar bir yana, toplumun kültürel değerleriyle bağdaşmayan, saygısızlığı, kabalığı ve ahlaki sınırları aşan davranışları normalleştiren içerikler de giderek yaygınlaşıyor.
Daha da düşündürücü olanı, bazı insanların uygunsuz davranışlarını sosyal medya üzerinden sergilemekle kalmayıp bunları bir yaşam biçimi gibi sunmaya ve topluma yaymaya çalışmasıdır. Üstelik bu paylaşımlar yalnızca yetişkinlerin karşısına çıkmıyor. Henüz dünyayı tanımaya, iyiyle kötüyü ayırt etmeye çalışan çocuklar da bu videoların izleyicileri arasında yer alıyor.
Asıl tehlike de burada başlıyor.
Çünkü çocukluk dönemi, kişiliğin, karakterin ve ahlaki değerlerin şekillendiği en önemli evrelerden biridir. Çocuklar gördüklerinden etkilenir, duyduklarını benimser ve çoğu zaman karşılaştıkları davranışları sorgulamadan taklit ederler. Dolayısıyla sosyal medyada sürekli karşılarına çıkan küfür, hakaret, aşağılama, şiddet ve ahlaki sınırları zorlayan davranışlar, zamanla onların gözünde sıradanlaşabilir.
Psikologlara göre çocuklar bu tür videolardan nasıl etkileniyor?
Uzmanlara göre çocukların yaşlarına uygun olmayan sosyal medya içeriklerine maruz kalması, onların psikolojik ve sosyal gelişimini farklı yönlerden etkileyebilir.
1. Ahlaki değerlerin şekillenmesi
Çocuklar özellikle küçük yaşlarda gördükleri davranışları taklit etmeye eğilimlidir. Sürekli küfür, hakaret, saygısızlık ve ahlaki sınırları zorlayan davranışlar içeren videolar izlemek, bu davranışların zamanla normal kabul edilmesine yol açabilir.
2. Şiddet ve saldırganlığın normalleşmesi
Amerikan Psikoloji Derneği (APA), şiddet, saldırganlık ve siber zorbalık içeren medya içeriklerine maruz kalmanın çocuk ve gençlerin düşünce ve davranışları üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceğine dikkat çekiyor. Bu tür içerikler, empati ve başkalarının duygularını anlama konusunda da riskler doğurabiliyor.
3. Cinselliği erken yaşta tanıma ve yanlış algılama
UNICEF'e göre çocukların yaşlarına uygun olmayan cinsel içeriklere maruz kalması, ilişkiler ve insan bedeni konusunda yanlış algılar geliştirmelerine neden olabilir. Özellikle istismar ve aşağılamayı normalleştiren içerikler ciddi risk taşıyor.
4. Taklit etme ve kötü örnekleri benimseme
Sosyal medyada beğeni ve izlenme uğruna sergilenen uygunsuz davranışlar, çocuklar tarafından popülerlik veya başarının göstergesi olarak algılanabilir. Çocuk, izlediği kişinin davranışlarını sorgulamadan taklit edebilir.
5. Aile ve toplum değerlerinden uzaklaşma
Sürekli saygısızlığı, aşağılamayı, kaba davranışları ve insan onurunu zedeleyen hareketleri eğlence unsuru olarak sunan içerikler, çocuğun sosyal ilişkilerini ve davranış biçimlerini olumsuz etkileyebilir.
Anne babalar ve eğitimciler ne yapmalı?
Çocukları internetin tehlikelerinden korumak yalnızca ailelerin değil, eğitimcilerin ve toplumun da sorumluluğudur. Uzmanlar, bu konuda anne babalara ve öğretmenlere önemli görevler düştüğünü belirtiyor.
Alınması gereken önlemler arasında şunlar yer alıyor:
- Çocukların izlediği videoların ve takip ettiği sosyal medya hesaplarının içerikleri düzenli olarak kontrol edilmeli.
- Yaşlarına ve gelişim düzeylerine uygun olmayan içeriklere erişim engellenmeli.
- Sosyal medya kullanımı konusunda yaşlarına uygun süre ve sınırlar belirlenmeli.
- Çocuklarla izledikleri videolar hakkında konuşulmalı, karşılaştıkları içerikleri sorgulamaları teşvik edilmeli.
- İyi ile kötü, doğru ile yanlış arasındaki fark anlatılmalı; ahlaki değerler ve toplumsal sorumluluk bilinci kazandırılmalı.
- Telefon ve internet kullanımı; kitap okuma, spor, sanat ve sosyal etkinliklerle dengelenmeli.
Amerikan Psikoloji Derneği de özellikle 10-14 yaş grubundaki çocukların sosyal medya kullanımında ebeveyn rehberliğinin, denetiminin ve düzenli iletişimin önemine dikkat çekiyor.
Burada önemli olan, çocukları teknolojiden tamamen uzaklaştırmak değil, teknolojiyi bilinçli ve doğru kullanmayı öğretmektir. Çünkü internet doğru kullanıldığında önemli bir bilgi ve eğitim kaynağıdır. Ancak kontrolsüz kullanım, çocukların gelişimi açısından ciddi riskler oluşturabilir.
Sonuç olarak...
Bugün sosyal medyada daha fazla beğeni almak, izlenme sayılarını artırmak ve para kazanmak uğruna yapılan her paylaşımın toplumsal sorumluluğu olduğunu unutmamalıyız. Çünkü bir yetişkin için sıradan veya eğlenceli görünen bir video, henüz kişiliği şekillenmekte olan bir çocuk için kötü bir örneğe dönüşebilir.
İnternetin özgürlük alanı olması, her türlü davranışın sınırsızca sergilenebileceği anlamına gelmemelidir. Özellikle çocukların korunması söz konusu olduğunda ailelerin, eğitimcilerin, sosyal medya platformlarının ve içerik üreticilerinin sorumluluğu büyüktür.
Çocuklarımız yalnızca ailelerinden ve öğretmenlerinden değil, ekranlarda gördükleri insanlardan da öğreniyorlar. Onların geleceğini korumak istiyorsak dijital dünyada karşılarına çıkan tehlikelere karşı da duyarlı olmalıyız.
Unutmayalım ki çocuklarımızın nasıl bir geleceğe sahip olacağı, bugün onlara sunduğumuz eğitim ve örneklerle yakından ilgilidir. Onları yalnızca sokaktaki tehlikelerden değil, ekranların arkasına gizlenmiş tehlikelerden de korumak zorundayız.
Çocuklara nasıl bir gelecek bırakacağımız kadar, bugün onların hangi dünyayı izleyerek büyüdükleri de önemlidir.