Türk Dünyası’nın ilim ve kültürel birikimine katkı kuran kişilere verilen Ali Şir Nevai Uluslararası Ödülü bu yıl, devlet adamı, müzikolog, diplomat ve Uluslararası Türk Kültür Teşkilatı TÜRKSOY’un Eski Genel Sekreteri Düsen Kaseinov’a verildi. Kaseinov, “Türk Dünyası’nın birliğine ve kültürüne yaptığı katkılarından dolayı layık görüldüğü ödülünü, Ankara’da Türk Devletleri Teşkilatı’nın (TDT) 13. Zirvesi dolayısıyla düzenlenen törende, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın elinden aldı. “Türk Dünyası’nın Kültür Elçisi” Dusen Kaseinov bu ödülü alan üçüncü isim oldu .
Özbekistan Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev'in girişimiyle 2021 yılında hayata geçirilen bu ödül, Türk kültürünün dünyaya tanıtılmasına ve Türk halklarının dayanışmasının güçlendirilmesine katkıda bulunan kişilere veriliyor. İlk ödül sahibi Kırgız yazar Cengiz Aytmatov oldu. (Büyük yazara ödül 2022 yılında ölümünden sonra verildi). 2025 yılında ise ödül, Nobel ödüllü Türk bilim insanı Aziz Sancar'a verildi.
“BU ÖDÜL, BANA VERİLEN EN DEĞERLİ ÖDÜLDÜR”
Düsen Kaseinov, ödül töreni sonrasında TRT televizyonuna yaptığı açıklamada, “Bu ödül, yalnızca Türk Dünyası’nda değil, tüm dünyada değerli bir ödüldür. Bu nedenle benim omuzlarıma da büyük bir sorumluluk yüklüyor. Bu ödül, hayatımda bana verilen ödüllerin en büyüğüdür. Bu gibi değerli ödüller ödül sahiplerine büyük motivasyon veriyor. Beni bu değerli ödüle layık görenlere çok teşekkür ediyorum” dedi.
Prof. Dr. DÜSEN KASEİNOV TÜRK DÜNYASI’NIN KÜLTÜR BAKANI GİBİ ÇALIŞTI
TÜRKSOY Eski Genel Sekreteri Prof. Dr. Düsen Kaseinov’un 2008-2022 yılları arasında, Türk Dünyası’nın kültür bakanı olarak, TÜRKSOY çatısı altında gerçekleştirdikleri bir iftihar tablosudur. Türk tarihine ve kültürüne yaptığı hizmetler, kısa bir zaman dilimine sığdırılması gerçekten çok zor başarılar dizisidir.
Prof. Kaseinov, çekirdekten yetişme üstün yetenekli bir sanatçı olduğu kadar, aynı zamanda bir bilim ve devlet adamıdır. Binlerce yıllık bir tarihe sahip olan Kazaklar, Sovyetlerin dağılması sonrasında Kazakistan Cumhuriyeti olarak yeniden tarih sahnesine çıkarlarken, Kazakistan’ın ilk Kültür Bakanı olarak hizmet vermiş bir bilge kişidir.
Uluslararası Türk Kültür Teşkilatı TÜRKSOY, Türk cumhuriyetlerinin, kültürel miraslarını araştırmak, sahip çıkmak ve gelecek kuşaklara aktarmak amacıyla ortaklaşa kurdukları ilk uluslararası kuruluştur. Bu kuruluş, Prof. Dr Düsen Kaseinov’un yönetiminde, 2018’den 2022 yılına kadar gerçekleştirdiği uluslararası başarılarla, “Türk Dünyası’nın UNESCO’su” olarak tanınmaya hak kazanmıştır.
Türk Dünyası olarak andığımız geniş coğrafyada, insanlığın binlerce yıllık tarihi ve kültürel mirası gizlidir. Bu engin tarih ve zengin kültürel miras Batılar tarafından ayrıntılarıyla bilinmemektedir. Prof. Kaseinov, TÜRKSOY çatısı altında, 2008-2022 yılları arasında yaptığı çok yönlü çalışmalarla, Türk Dünyası’nın çeşitli köşelerinde, Avrupa’da ve Amerika’da düzenlediği etkinliklerle, yayınladığı kitap ve dergilerle insanlığın karanlıkta kalmış binlerce yıllık bu zengin mirasının aydınlatılmasını ve Batı dünyasına tanıtılmasını sağlamıştır. Prof. Kaseinov, TÜRKSOY Genel Sekreteri olarak görev yaptığı sürede düzenlediği etkinliklerle, yayınladığı kitap ve dergilerle Türk Dünyası’na çok değerli bir hazine armağan etmiştir.
NEVRUZ, UNESCO’NUN “İNSANLIK MİRASI” LİSTESİNDE
Sovyet Birliği'nin nüfuz alanındaki Türkistan coğrafyasında Nevruz/Yeni Gün kutlamaları, "İslamiyet kalıntısı" gerekçesiyle 1926 yılında yasaklanmıştı. Binlerce yıllık Türk bayramı Nevruz/Yenigün, Muhtar Şahanov gibi Kazak aydınlarının ısrarlı baskılarıyla 1988 yılında yeniden canlandırılmış ve resmi bayram ilan edilmişti.
Dusen Kaseinov, Uluslararası Türk Kültür Teşkilatı TÜRKSOY’un Genel Sekreteri olduktan sonra, Türk Dünyası’nın kültürel zenginliğini tanıtmak için, dünya çapında önemli projeler hayata geçirdi. Prof. Kaseinov’un yaptığı en önemli hizmetlerden biri de Nevruz’u UNESCO’nun “Somut Olmayan İnsanlık Mirası” listesine yazdırmasıdır. Uluslararası Türk Kültür Teşkilatı TURKSOY, Türk halklarının en büyük bayramını tanıtmak amacıyla ilk büyük etkinliğini Mart 2009'da Paris'teki UNESCO genel merkezinde, tüm Türk cumhuriyetleri folklor ekiplerinin katılımıyla gerçekleştirdi.
23 Şubat 2010'da BM Genel Kurulu, 21 Mart'ı “Uluslararası Nevruz Günü” olarak tanıdı ve Nevruz'u tüm insanlığın ortak bayramı ilan etti. Bundan bir ay sonra, Mart 2010'da TURKSOY, Amerika Birleşik Devletleri'nde BM Genel Kurulu Salonu'nda, ilk Uluslararası Nevruz etkinliğini gerçekleştirdidi.
Türk soylu ülke ekiplerinin otantik kıyafetler içinde gerçekleştirdikleri “Nevruz Kutlama Günleri”, bu köklü kültürel etkinlik, özel davetlerle, 2015 yılında UNESCO'da ve 2016 yılında Birleşmiş Milletler'de tekrar düzenlendi. UNESCO’nun “Somut olmayan İnsanlık Mirası” listesine giren ve Birleşmiş Milletler Genel Kurulu Salonu’nda kutlanmaya başlanan Nevruz Bayramı, böylece yalnızca kardeş Türk halkları arasında bir kutlama olmaktan çıkarak, dünya halklarını birleştiren ve yakınlaştıran uluslararası bir bayrama dönüştü.
“TÜRK DÜNYASI’NIN UNESCOSU”
Tüm dünyada “Türk Dünyası’nın UNESCO’su” olarak anılan saygın bir kuruluş olan TÜRKSOY Nevruz Kutlamaları, Opera Günleri, Ressamlar Buluşmaları, Fotoğrafçılar Buluşmaları, Heykeltıraşlar Buluşmaları, Edebiyat Kongreleri gibi gelenekselleşmiş etkinliklerine her yıl yenilerini eklemiştir. Bu etkinliklerin en önemlilerinden biri de, yine Prof. Kaseinov’un hayata geçirilmesinde unutulmaz katkıları olan “Türk Dünyası Kültür Başkenti” uygulamasıdır. Artık geleneksek hale gelen bu etkinlikler, Türk Dünyası’nın birbirini tanımasında ve kaynaşmasında çok önemli rol oynayacak bir şölen olarak kutlanmaktadır.
TÜRK DÜNYASI’NI AYNI SAHNEDE BULUŞTURAN ŞAHESER: KÖROĞLU
Prof. Kaseinov yetenekli bir müzisyen, küresel çapta tanınan bir keman virtüözüdür. O nedenle, Türk kültür coğrafyasının müzik konusundaki engin mirasını da sahiplenmiş, bu konuda kardeş ülke sanatçılarıyla düzenlediği ortak çalışmalarla unutulmaz etkinlikler gerçekleştirmiştir. 2009-2010 yıllarında, TÜRKSOY üyesi bütün ülkelerin opera sanatçılarından oluşan 250 kişilik bir kadroyla dört ülkede sahnelenen, canlı atların da sahne aldığı KÖROĞLU OPERASI, uzun yıllar boyunca bir sanat şaheseri olarak anılacaktır.
“Türk Dünyası Kültür Başkenti” projesinin hayata geçirilmesi, Türk Dünyası Senfoni Orkestrası'nın kurulması, “Yunus Emre” oratoryosunun uluslararası sahnede sergilenmesi, büyük ilgi uyandıran “Koroğlu” operası; “Birzhan-Sara” operasının Türkçe versiyonunun Türk tiyatrosunun daimi repertuvarına dahil edilmesi; E. Rahmadiev’in “Alpamis” operasının Bakü Opera Tiyatrosu’nda sahnelenmesi; Azerbaycan, İran, Rusya, Kazakistan ve Türkmenistan'dan tiyatro gruplarının katılımıyla Aktau'da düzenlenen "Hazar Kıyısı Ülkeleri Tiyatro Festivali" geleneksel bir etkinliğe dönüşmesi Kaseinov yönetimindeki TÜRKSOY’un başarılarıdır.
ÜNLÜLERİN ADIYLA ANILAN YILLAR
TÜRKSOY, 2010 yılından bu yana Türk halklarının kültür ve edebiyatının önde gelen isimleri onuruna özel yıllar ilan etme geleneğini hayata geçiriyor. Başkurt bilim adamı Zeki Validi Togan'ın yılından başlayarak, Abdullah Tokay (2011), Mirza Fatali Akhunzade (2012), Nikoloi Katanov (2012), Mukan Tolebaev (2013), Toktogul (2014), Haldun Taner (2015), Semen Kadişev (2015), Yusip Balasagun (2016), Molla Penah Vagif. (2017), Cengiz Aytmatov (2018), Magzhan Zhumabay (2018), İmadeddin Nesimi (2019), Aşık Veysel (2019), Abay Kunanbayev (2020), Süleyman Çelebi (2022), Fikret Amirov (2022), Toktobolot Abdumomunov (2022), Ebu Rakhan el-Biruni (2023), Mehmet Akif Ersoy (2023), Makhtumkulu Firaki (2024) gibi Türk halkının ünlü kişilerinin yıldönümlerini anmak için düzenlenen bu yıllık gelenek günümüze kadar devam etmektedir. Bu proje, birçok önemli şahsiyetin manevi mirasının ilgili dillere çevrilmesine yol açmıştır.
Prof. Kaseinov TÜRKSOY Genel Sekreterliği görevini devrederken yaptığı konuşmada, “TÜRKSOY Genel Sekreteri olarak Türk Dünyası’na hizmet etmiş olmaktan ömrüm boyunca gurur duyacağım. Umutluyum, çünkü daha gidilecek çok yol var. Yeni Genel Sekreterimiz Sayın Sultan Raev’in liderliğinde TÜRKSOY ailesi bu yolcuğa hazır” diyordu.
DÜSEN KASEİNOV KİMDİR?
1961 senesinde Tattimbet Karagandı Müzik Lisesi’nde öğrenim hayatına başlayan Düsen Kaseinov; 1965 – 1970 yılları arasında Kurmangazi Almatı Devlet Konservatuarı, 1970-1972 yılları arasında ise Çaykovski Moskova Devlet Konservatuarı’nda öğrenim hayatını sürdürdü.
Yüksek öğrenim hayatı boyunca Kazak Radyo ve Televizyon Oda Orkestrası Sanatçısı olarak Kazakistan’ın Almatı şehrinde görev yapan Düsen Kaseinov, 1972 – 1978 yılları arasında ise Kurmangazi Almatı Devlet Konservatuarı’nda Baş Öğretim Görevlisi olarak çalıştı.
İlerleyen yıllarda Meksika Filarmoni Orkestrası Sanatçısı olarak yaklaşık üç sene Meksika’da da görev yapan Kaseinov, Kazakistan’a dönüşü ile birlikte, bir zamanlar öğrencisi olduğu Kurmangazi Almatı Devlet Konservatuarı’nda, önce Keman Kürsüsü Başkanı, ardından 1997 yılına kadar Rektör olarak görev yaptı.
Prof. Düsen Kaseinov, 1997 yılından itibaren Kazakistan Cumhuriyeti Eğitim ve Kültür Bakanlığı’nda Kültür Komitesi Başkanlığı ve Bakan Yardımcılığı görevlerinde bulundu.
2003 senesinde Kazakistan Cumhuriyeti Kültür Bakanlığı görevine getirilen Düsen Kaseinov, 2004 – 2005 yıllarında ise Kazakistan Cumhuriyeti Dışişleri Bakanlığı bünyesinde Özel Görev Elçisi olarak çalışmalarını sürdürdü.
2005 – 2008 yılları arasında, Bağımsız Devletler Topluluğu’nda kültürel – sosyal konulardan sorumlu Kazakistan Cumhuriyeti Özel Temsilcisi olarak görev yapan Prof. Düsen Kaseinov, 2008-2022 yılları arasında Uluslararası Türk Kültürü Teşkilatı (TÜRKSOY) Genel Sekreteri olarak görev yaptı.
Rusya Federasyonu Dostluk Nişanı, Polonya Kültürüne Hizmet Nişanı, Kazakistan Cumhuriyeti Nişanı, Azerbaycan Cumhuriyeti Nişanı ve Türkmenistan Cumhuriyeti Mahtumkulu Firaki Nişanı sahibi olan Büyükelçi Kaseinov, kariyeri boyunca kültürlerarası yakınlaşma ve ülkeler arası ilişkiler alanında yapmış olduğu katkılar dolayısıyla pek çok ülke ve uluslararası kuruluş tarafından ödüle layık görüldü.
KUTLUYORUZ
YENİÇAĞRI yazı ailesi olarak, Türk Devletleri Teşkilatı’nın 13. Zirvesi dolayısıyla, Ali Şir Nevai Uluslararası Ödülü’ne layık görülen “Türk Dünyası’nın Kültür Elçisi” Prof. Dr. Düsen Kaseinov’u kutluyor ve başarılarının devamını diliyoruz.