TBMM (AA) - Teklifle, Devlet Memurları Kanunu'nda yapılan değişiklikle, atama usulü yönünden Cumhurbaşkanı kararına tabi olan ancak üst kademe kamu yöneticisi olmayan 3 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinde 2 sayılı cetvelde yer alan kadro, pozisyon ve görevlerden memur kadrolarına atanabilmek için 5 yıl olarak öngörülen hizmet süresi şartı 10 yıla çıkarılacak.
Kültür Bakanlığı Döner Sermaye Kanunu'nda, sinema desteklerinin yalnızca genel bütçeden ayrılacak ödeneklere bağlı kalmaksızın sürekli ve sürdürülebilir bir kaynak yapısına kavuşturulması ve destek mekanizmasının güçlendirilmesi amacıyla düzenleme yapılıyor. Buna göre, Sinema Filmlerinin Değerlendirilmesi ve Sınıflandırılması ile Desteklenmesi Hakkında Kanun kapsamında kurul ve komisyonlarca uygun görülen sinema sektörü destekleri, Kültür ve Turizm Bakanlığı döner sermayesinin kullanım alanına dahil ediliyor.
Kanun'da yapılan diğer bir değişiklikle, Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu kapsamında Bakanlığa yapılacak başvurulardan tahsil edilecek hizmet bedelleri ile koşullu erişim sağlayan medya hizmet sağlayıcıları ve internet platform işletmecilerinden sinema sektörü için kesilecek yüzde 2'lik paylar doğrudan Bakanlık döner sermaye hesabına gelir kaydedilecek.
Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu'na ihdas edilen hükümle, kamu kurum ve kuruluşlarınca hazırlanan her türlü plan, proje, yapım ve benzeri işler kapsamında talep edilenler hariç olmak üzere, Kanun kapsamındaki Kültür ve Turizm Bakanlığının yetkili olduğu her türlü belge talebi ile itiraz ve yeniden değerlendirme başvurularından ve Kültür ve Turizm Bakanlığınca özel bir çalışma, araştırma ve inceleme gerektiren talep ve başvurulardan kültürel mirasın korunması amacıyla gerçekleştirilecek hizmetlerin yürütülmesinde kullanılmak üzere düzenlemeye eklenen Ücret Tarifesi'ndeki hizmet bedelleri alınacak.
Hizmet bedeli olarak alınacak tutarlar, başvuru sahipleri tarafından Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğünün ilgili banka hesabına yatırılacak. Hesapta toplanan tutar Kültür ve Turizm Bakanlığı Döner Sermaye işletmesi bütçesine gelir kaydedilecek.
Tarifede belirlenen hizmet bedelleri, her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak Vergi Usul Kanunu'nun ilgili hükmü uyarınca tespit ve ilan edilen yeniden değerleme oranında, takvim yılı başından geçerli olmak üzere arttırılarak uygulanacak.
Hüküm kapsamında yapılacak başvurular ve sunulacak hizmetler karşılığı alınacak bedellere ilişkin usul ve esaslar Bakanlıkça çıkarılan yönetmelikle belirlenecek.
Sürücü belgelerine yönelik düzenlemeTeklifle, Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı doğrultusunda Karayolları Trafik Kanunu'nda değişiklik yapılıyor. Buna göre, ilk defa sürücü belgesi alanlar ile sürücü belgesi herhangi bir nedenle iptal edilip yeniden sürücü belgesi almaya hak kazananlar, belgenin alındığı tarihten itibaren 2 yıl süreyle aday sürücü olarak kabul edilecek.
Aday sürücülük süresi içinde, Kanun kapsamında sürücü belgesinin geçici olarak geri alınmasını gerektiren bir ihlalin gerçekleştirilmesi, 75 ceza puanının aşılması, araç cinsine bakılmaksızın 0,20 promilin üzerinde alkollü olarak araç kullanıldığının tespit edilmesi ve Kanun'da yer alan dönüş kuralları, yayalara ilk geçiş hakkı verilmesi ile sürücülerin ve yolcuların koruyucu sistemleri kullanma zorunluluğuna ilişkin hükümlerin herhangi birinin 3 kez ihlal edilmesi halinde aday sürücü belgesi iptal edilecek.
Aday sürücü belgesi iptal edilenlerin tekrar sürücü belgesi alabilmeleri için sürücü kurslarına devam etmeleri ve yapılan sınavlarda başarılı olarak motorlu taşıt sürücüsü sertifikası almaları gerekecek. Bu kişilerin sürücü kurslarında eğitime başlayabilmeleri için tabi tutulacakları psiko-teknik değerlendirme ve psikiyatri uzmanı muayenesi sonucunda sürücülüğe engel hali bulunmadığını gösterir belgenin sürücü kursuna ibrazı, Kanun kapsamında verilen idari para cezalarının tamamının tahsil edilmiş olması ve varsa iptal işlemi sonrası bekleme süresi veya geçici geri alma işlemleri sonrası geri alma süresi kadar zamanın geçmiş olması zorunlu olacak.
Aday sürücü belgesi iptal işlemleri, Kanun'da görev ve yetkileri belirtilen trafik zabıtasınca yapılacak.
Sivil havacılık sektörüKanun teklifiyle Uluslararası Sivil Havacılık Anlaşmasına uyum sağlanması amacıyla Türk Sivil Havacılık Kanunu'nun 'Kurtarma ve yardım' başlıklı hükmünde değişiklik yapılıyor. Buna göre, Ulaştırma Bakanlığı, kazaya uğramış, zor durumda kalan ve tehlike içinde bulunan hava aracına gerekli hizmetin verilmesini sağlayacak. Kolluk kuvvetleri ve diğer yetkililer, kazaya uğramış, zor durumda kalan veya tehlike içinde bulunan hava aracına, uçuş ekibine, yolculara, kurtarma ve yardım ekibinin görevini yapmasına yardımcı olmakla yükümlü olacak.
Kanun'da yapılan değişiklikle hüküm altına alınan 'Önleme talimatlarına uyma ve inme mecburiyeti' başlıklı maddeye göre, Türk hava sahasında uçuş gerçekleştiren sivil hava araçlarının, hava trafik kurallarına aykırı hareket etmeleri veya hava sahasını ihlal etmeleri halinde, ilgili hava trafik kontrol ünitesinin talebi üzerine yetkilendirilen hava araçları tarafından gerçekleştirilen önleme faaliyetleri kapsamında verilen talimatlara uymaları ve gerekli görüldüğünde iniş yapmaları zorunlu olacak. Bu hükmün uygulanmasında Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı, gerekli hallerde Milli Savunma, İçişleri, Dışişleri ve Ticaret bakanlıklarıyla işbirliği yapacak.
Yabancı devletlerin hava sahasında uçuş gerçekleştiren, Türk Sivil Hava Aracı Siciline kayıtlı veya Türk işleticiler tarafından işletilen sivil hava araçlarının, Türkiye Cumhuriyeti tarafından tanınan devletlerin yetkili makamlarınca verilen önleme talimatlarına uymaları ve gerekli görüldüğünde iniş yapmaları zorunlu olacak.
Havacılık işletmelerinin alması gereken sorumlulukları yerine getirmelerini sağlayacak şekilde etkili olması, ihlallerin önüne geçilmesi, sektörün daha güvenli ve sürdürülebilir bir şekilde gelişmesini sağlaması amacıyla Kanun'un 'Kabahat oluşturan davranışlar' başlıklı hükmünde öngörülen idari para cezalarının alt ve üst sınırları tüzel kişiler için 5 katı olarak uygulanacak.
İmalat ve turizme yönelik düzenlemelerİşsizlik Sigortası Kanunu'nda yapılan değişikliğe göre, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile ilgili ve bağlı kuruluşlarınca, imalat sektöründe 2025, 2026 ve 2027 yılında istihdamın korunması amacıyla teşvik ve destek programlarının uygulanması sürdürülecek. İstihdamı koruma odaklı politikalar doğrultusunda uygulanan destek programlarının kaynağının İşsizlik Sigortası Fonu'ndan karşılanmasına ilişkin süre 31 Aralık 2026'dan 31 Aralık 2028'e uzatılacak.
Kanun'a eklenen hükme göre, Turizmi Teşvik Kanunu kapsamında Kültür ve Turizm Bakanlığı turizm işletmesi belgesine sahip özel sektöre ait konaklama tesisi işyerlerinde, bu yılın mayıs ila aralık aylarına/dönemlerine ilişkin olmak üzere, tesisin faaliyette bulunduğu aylar/dönemler ile sınırlı olarak, ilgili ayda/dönemde verilen muhtasar ve prim hizmet beyannamesiyle Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'nun ilgili hükmü kapsamında uzun vadeli sigorta kollarına tabi olarak bildirilen sigortalıların prim ödeme gün sayısının 116,67 TL ile çarpımı sonucu bulunacak tutar, bu işyerlerinin Sosyal Güvenlik Kurumuna (SGK) ödeyecekleri sigorta primlerinden mahsup edilmek suretiyle İşsizlik Sigortası Fonu'ndan karşılanacak.
İşyeri ile ilgili muhtasar ve prim hizmet beyannamelerinin yasal süresi içerisinde verilmemesi, primlerin yasal süresinde ödenmemesi ve SGK'ye prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borcu bulunması durumlarında bu hükümde belirtilen destekten yararlanılamayacak. Ancak SGK'ye olan prim, idari para cezası ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borçlarını Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun'un ilgili hükmüne göre tecil ettiren ve taksitlendiren veya ilgili diğer kanunlar uyarınca yapılandıran işverenler bu taksitlendirme veya yapılandırma devam ettiği sürece bu mevcut bir işletmenin kapatılarak değişik ad, unvan veya iş birimi altında açılması, yönetim ve kontrolü elinde bulunduracak şekilde doğrudan veya dolaylı ortaklık ilişkisi bulunan şirketler arasında istihdamın kaydırılması, şahıs işletmelerinde işletme sahipliğinin değiştirilmesi veya bu madde kapsamında sağlanan destekten yararlanmak amacıyla muvazaalı işlem tesis edildiğinin anlaşılması halinde, Fon'dan karşılanan tutar, Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu uyarınca gecikme cezası ve gecikme zammı ile birlikte işverenden tahsil edilecek.
Bu yılın mayıs ila aralık ayları/dönemleri için mahkeme kararıyla veya denetim ve kontrolle görevli memurlarca yapılan soruşturma ve incelemelerde, çalıştırdığı kişileri sigortalı olarak bildirmediği veya bildirilen sigortalıyı fiilen çalıştırmadığı tespit edilen işyerleri ile sigortalıların prime esas kazançlarını SGK'ye bildirmediği veya eksik bildirdiği tespit edilen işyerlerinden Fon'dan karşılanan tutar, gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte geri alınacak ve bu işyerleri hakkında bu düzenleme hükümleri uygulanmayacak. Ancak, ilgili ayda 2026 yılı mayıs ila aralık aylarına/dönemlerine ait aylık brüt asgari ücretin 10'da birini geçmeyecek tutarda eksik prime esas kazanç bildirimi yapıldığının tespiti durumunda SGK tarafından yapılacak ihtar üzerine 15 günlük süre içinde söz konusu eksikliği gideren işyerleri hakkında bu düzenleme hükümleri uygulanmaya devam edecek. Bu düzenleme hükümleri, sosyal güvenlik destek primine tabi çalışanlar, yabancı uyruklu sigortalılar ve yurt dışında çalışan sigortalılar hakkında uygulanmayacak.
Bu kapsamdaki destekten yararlanan işyerlerinin aynı ayda/dönemde diğer sigorta primi teşvik, destek ve indirimlerinden yararlanması halinde, bu hüküm uyarınca sağlanacak destek tutarı, bu teşvik, destek ve indirimler uygulandıktan sonra destekten yararlanılan aya/döneme ait SGK'ye ödenmesi gereken sigorta primi tutarını aşamayacak. Fon'dan bu kapsamda karşılanan tutarlar, gelir ve kurumlar vergisi uygulamalarında gelir, gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınmayacak. Bu hükmün uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Kültür ve Turizm Bakanlığının görüşü alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca belirlenecek.
Bu hüküm bu yılın mayıs ayı döneminden itibaren uygulanmak üzere düzenlemenin yayımı tarihinde yürürlüğe girecek.
Teklifle, Kamu İhale Kanunu'nda değişikliğe gidiliyor. Buna göre, bütçe içi işletmelerin Kanun kapsamındaki yeri netleştiriliyor.
Kanun'a eklenen hükümle kamu alımlarında 'pozitif mütekabiliyet (karşılıklılık)' ilkesi hayata geçiriliyor. Buna göre, ilgili Kanun ve diğer kanunlar kapsamındaki alımlarda yerli istekliler, yerli malı ve bu malı teklif eden istekliler lehine tanınan hak ve avantajların, Avrupa Birliği üyesi devletlerde yerleşik isteklilere, Avrupa Birliği menşeli mala ve bu malı teklif eden isteklilere de mütekabiliyet esasları çerçevesinde ülke ve/veya ürüne göre kısmen ya da tamamen tanınması hususunda Cumhurbaşkanı yetkili olacak.
Düzenlemeyle, Sinema Filmlerinin Değerlendirilmesi ve Sınıflandırılması ile Desteklenmesi Hakkında Kanun'da değişiklik yapılıyor. Buna göre, Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun kapsamında koşullu erişim sağlayan medya hizmet sağlayıcı kuruluşlar ve internet platform işletmecileri, her yıl temmuz ayı sonuna kadar, bir önceki yıl elde ettikleri yıllık net satış tutarlarının yüzde 2'sini Kültür ve Turizm Bakanlığına bildirerek aynı süre içinde bu Kanun'da yer alan desteklerde kullanılmak üzere Bakanlık döner sermaye hesabına yatıracak.
Bakanlıkça talep edilmesi halinde bu kuruluşlar tarafından yapılan satışa ilişkin bilgi ve belgeler gecikmeksizin Bakanlığa iletilecek. Ödenmeyen veya eksik ödenen tutarlar, Bakanlık Döner Sermaye İşletmesi Merkez Müdürlüğü tarafından takip ve tahsil edilecek. Cumhurbaşkanı düzenlemede belirtilen oranı 2 katına kadar artırmaya veya yarısına kadar indirmeye yetkili olacak. Bu hüküm, düzenlemenin yayımını takip eden ayın başından itibaren elde edilen net satış tutarlarına uygulanmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girecek.
Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu'ndaki 'Prim oranları ve Devlet katkısı' hükmünün başlığı 'Prim oranları' şeklinde değiştiriliyor. Aynı mahiyetteki bütçeden yapılan ödeme unsurları teke indirilerek sadeleştiriliyor, böylelikle bütçe kalemlerinin izlenebilirliği ve değerlendirme süreçlerinin etkinliğinin artırılması amaçlanıyor. Bu hüküm 1 Ağustos 2026 tarihinde yürürlüğe girecek.
En düşük emekli aylığı temmuz ödeme döneminden itibaren 23 bin 552 liraya yükseltilecek. Kanun'da yapılan düzenlemeye göre, yaşlılık, malullük ve ölüm aylığı ödenenlere ve hak sahiplerine dosya bazında 20 bin lira olarak öngörülen aylık asgari ödeme tutarı, 2026 temmuz ayı ödeme döneminden itibaren yılın ilk 6 aylık dönemi için Türkiye İstatistik Kurumu tarafından açıklanan enflasyon oranı kadar artırılarak 23 bin 552 lira çıkarılacak. Bu hüküm, temmuz ayı ödeme döneminden itibaren uygulanmak üzere düzenlemenin yayımı tarihinde yürürlüğe girecek.
Özel öğretim kurumlarına yönelik düzenlemelerAnayasa Mahkemesi kararı doğrultusunda Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nda değişikliğe gidiliyor. Buna göre, kurum açma izni verilen kurumlardan, kurum türüne uygun olmayan program uygulayanların kurum açma izni ve iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilecek. Milletlerarası okul olması halinde Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olan öğrencilerin kayıtlarını yapması veya bu öğrencilere eğitim vermesi ya da bu kurumlara devam ederken Türk vatandaşlığını kazananları bu Kanun'da belirlenmiş sürelerden daha fazla sürede kurumda kayıtlı tutması halinde brüt asgari ücretin 20 katı idari para cezası verilecek ve kurum açma izni ile iş yeri açma ve çalışma ruhsatı iptal edilecek.
İdari para cezası, kurum açma iznini vermeye yetkili makam tarafından kurum bazlı olarak verilecek.
Özel öğretim kurumunun Milli Eğitim Bakanlığınca onaylı yerleşim planında izinsiz değişiklik yapması, gerçeğe aykırı veya yanıltıcı reklam ya da ilan vermesi, reklam veya ilanlarda öğrenci resim ya da bilgilerini kullanması, haftalık ders çizelgesi ve programları Bakanlık izni olmadan kurumda uygulaması ve bu Kanun ve bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan yönetmelik ve yönergelerde belirtilen hükümlere aykırı fiillerde bulunması halinde uygulanan idari para cezasının tebliğ edildiği tarihten itibaren 4 yıl, söz konusu kurumun mevzuatta belirtilen sayıda personel çalıştırmaması veya mevzuata aykırı personel çalıştırması, Milli Eğitim Temel Kanunu'nun genel ve özel amaçları ile temel ilkelerine uymaması ve kurum açma şartlarından herhangi birini kaybetmesi halinde uygulanan idari para cezasının tebliğ edildiği tarihten itibaren 5 yıl geçmesi durumunda o fiil tekerrüre esas alınmayacak.
Kanun'un 'Kurumlarda çalışacak personel' başlıklı hükmünde yapılan değişikliğe göre, bu kurumlarda Bakanlıkça belirlenen öğretmenlik alanlarına kaynak teşkil eden yükseköğretim programlarından mezun olup Bakanlıkça özel alan eğitimi ve öğretmenlik meslek bilgisi bakımından belirlenen niteliklere sahip olanlar öğretmen olarak görevlendirilecek. Kurumların eğitim-öğretim hizmetlerinde görevlendirilecek yönetici, uzman öğretici ve usta öğreticilerin nitelikleri ile bu düzenlemenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle belirlenecek.
Kanun'a eklenen geçici maddeyle, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı doğrultusunda, özel öğretim kurumlarına uygulanan idari para cezalarına ilişkin geçiş hükmü düzenleniyor. Buna göre, cezaların tekerrüründe uygulanacak olan 4 yıl ve 5 yıllık sürelerin hesabında, bu düzenlemenin yürürlük tarihinden önce işlenen fiiller de dikkate alınacak.
Siber Güvenlik Başkanlığına yönelik hükümlerTeklifle, Elektronik Haberleşme Kanunu'na 'Başkanlığın yetkisi ve idari yaptırımlar' başlıklı yeni bir madde ekleniyor.
Buna göre, internet alan adlarına ilişkin strateji ve politikaları belirlemeye ve düzenleme yapmaya Siber Güvenlik Başkanlığı yetkili olacak.
Anayasa'nın 'Haberleşme Hürriyeti' başlıklı hükmünde sayılan sebeplerden biri veya birkaçına bağlı olarak, gecikmesinde sakınca bulunan hallerde Başkanlık, güvenlik ve istihbarat kurumlarının talebi üzerine veya resen alınması gereken tedbirleri belirleyebilecek ve bu tedbirlere ilişkin kararı uygulanmak üzere derhal işletmecilere, erişim sağlayıcılara, veri merkezlerine ve ilgili içerik ve yer sağlayıcılara bildirecek.
Bu kararın gereği, derhal ve kararın bildirilmesi anından itibaren en geç 2 saat içinde yerine getirilecek. Bu karar, 24 saat içinde sulh ceza hakiminin onayına sunulacak. Hakim, kararını 48 saat içinde açıklayacak, aksi halde karar kendiliğinden kalkacak.
Başkanlık, bu Kanun'da düzenlenen görev ve yetkileriyle ilgili olarak yükümlülüğünü yerine getirmeyen ilgililere ihlal teşkil eden eylem başına 20 bin liradan 100 bin liraya kadar idari para cezası verebilecek.
Bu hüküm uyarınca Başkanlık tarafından verilen idari para cezaları Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun hükümlerine tabi olup, tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içerisinde ilgisine göre Başkanlık hesaplarına ödenecek. Bu süre içerisinde ödenmeyen idari para cezaları, Başkanlığın bildirimi üzerine ilgili vergi dairesince tahsil olunacak. Tahsil edilen idari para cezalarının tamamı Başkanlık hesaplarına aktarılacak.
Bu hüküm uyarınca Başkanlık tarafından verilecek idari para cezası ve diğer idari yaptırım kararlarına karşı yetkili idare mahkemesinde dava açılabilecek. Başkanlık kararlarına karşı açılan her türlü dava öncelikli işlerden sayılacak. Başkanlık tarafından açılacak davalarda teminat aranmayacak.
Sayıştay Kanunu'nda yapılan değişikliğe göre, Sayıştay savcıları, hukuk, siyasal bilgiler, iktisat, işletme, iktisadi ve idari bilimler fakülteleri veya Yükseköğretim Kurulu tarafından bunlara denkliği kabul edilen yurt içindeki veya yurt dışındaki en az 4 yıllık fakülte veya yüksekokullardan birini bitirmiş ve yüksek öğrenimden sonra mali, iktisadi veya hukuki konularla ilgili kamu görevlisi olarak en az 10 yıl çalışmış olanlar arasından atanacak.
Muhabir: Gazi Nogay, Oğuzhan Sarı