Kaizen kavramında olası sorunlar, henüz problem teşkil etmeyen, fakat yine de sorun oluşturmaya eğilimli durumlardır. İlgilenilmediğinde bunlar ciddi bir problem olarak ortaya çıkabilir. İşletmelerde iyileştirme faaliyetlerinin başlangıç noktası genellikle bu olası sorunlardır.
Olası sorunları bularak, minik iyileştirmelerle bu durumları ortadan kaldırmak, işletmeleri hem Kaizen yapmaya götürürken hem de bu olası sorunların ileride maddi kayıplı uzun duruşlara sebebiyet verecek olmasını ve de daha büyük arızalar ortaya çıkaracak olmasını önlemiş olur.
Yönetici olarak işletmelerde çalışanlar bu olası sorunların bir kısmını tabii ki kendileri de görerek aksiyon alınması konusunda ekibini harekete geçirse de olası sorunları işletmelerde en çok bulan ve keşfedenler, size bağlı olarak çalışan makine operatörleriniz, vardiya amirleriniz, formenleriniz ve de günlük makine ve yardımcı tesisler kontrolünü yapan elektrik ve mekanik bakım takım arkadaşlarınızdır. Tabii buna ilave olarak çok yakın gelecekte yapay zekânın da tam anlamıyla bu takıma katılacağına inanıyorum.
Makine, ekipman ve yardımcı tesislerin periyodik bakımlarını düzenli olarak yapmak, kestirimci bakımlar uygulamak, işletme sağlığı ve verimli sürdürülebilirliği için çok ama çok önemlidir. Ancak bazen siz ne kadar düzenli periyodik bakım yapsanız da makine ve ekipmanlarınızın temizliğine ve korunmasına ne kadar özen gösterseniz de bu olası sorunlar bir yerlerde henüz problem teşkil etmeden kendisini göstermeye başlamış olabilir ve gözden kaçıyor olabilir.
Bir yerde titreşim başlamış olabilir ancak o titreşim henüz bir kırılmaya sebep olmasa da çok yakında mil kesecek ya da piston kolu kıracak olabilir; bir motorun sıcaklığı 50-55 derecelerin üzerine çıkmış ve daha o motoru yakacak sıcaklıkta olmayabilir ancak birkaç ay sonra bu sıcaklık daha da artarak motoru yakabilir; bir rulman henüz dağılmasa da ömrünün sonuna geliyor olabilir ve yakında bu rulman kitleyerek yataklara da zarar verecek ve tek bir rulman değişiminden çok daha uzun saatler alacak bir arızaya sebebiyet verebilir.
İşte tüm bunlar olası sorunlara birkaç örnektir ve bu sorunların hepsini sizlerin fark etmesi asla mümkün değildir. Ancak üstteki paragrafta yazdığım örneklerde olduğu gibi de tüm bu olası sorunlar sizlere birkaç ay içerisinde bir kestirimci ya da periyodik bakım süresinin çok daha fazlasını tutacak ve arızayı çözmek için belki de günler alacak duruşlara sebep olacaktır. Dolayısı ile işletmelerde tüm olası sorunlara en kısa zamanda ulaşmanız gerekmektedir, bunun için yapılması gerekenler de makine operatörleriniz, vardiya amirleriniz, formenleriniz ve bakım ekipleriniz ile haftada bir gün ve her bir grup ile ayrı olarak, yarım saat sürebilecek toplantılar yapmaktır. Bu toplantılarda onlara aşağıda paylaştığım soruları ileterek hem olası sorunları ortaya çıkarabilirsiniz hem de onları bu sorular ile bilinçlendirerek, bundan sonraki süreçte siz daha bu soruları onlara sormadan, takım arkadaşlarınız kafalarına artık işlemiş olan bu sorularla makine ve ekipmanlara yönelme farkındalığına ulaşacaktır.
Operatörlere, vardiya amirlerine ve formenlere:
•Sorumlu olduğunuz makinelerde gördüğünüz bir problem var mı?
•Yakın zamanda normalde duymadığınız bir ses aldınız mı?
•Herhangi bir zeminde su veya yağ birikintisi ile karşılaştınız mı?
•Üretim ayarlarında her zaman kullandığın hız, sıcaklık ve basınç değerlerinde son zamanlarda değişiklik yapmak zorunda kaldın mı? Neden?
•Kalibrasyon yapılan ünitelerde, son kalibrasyon ayarını ne zaman yaptınız?
•Kullandığınız ve müdahale ettiğiniz ekipmanlarda titreşim hissediyor musunuz?
Mekanik bakıma:
•Vibrasyon ölçümlerinde, vibrasyon değeri artan bir ünite ya da ekipman var mı?
•Yakın zamanda normalde duymadığınız bir ses aldınız mı?
•Kayış-kasnak gruplarında, ölçümlerde kasnak hizalamalarında eksenden kaçma var mı?
•Yağlama yapmayan bir ünite var mı?
•Son zamanlarda gördüğün yağ ya da su kaçağı var mı?
•Döner aksamlarda salgı ya da tutukluluk, açılıp kapanan aksamlarda ise tutukluluk fark ettiğin ünite var mı?
•Hava kaçağı ölçümlerinde hava kaçağına rastladın mı?
Elektrik bakıma:
•Ölçümlerinde, normalden yüksek akım çeken bir motor grubu var mı?
•Normal çalışma sıcaklığına göre son zamanlarda sıcaklığı daha yükselen bir motor var mı?
•Kablo gruplarında aşınma fark ettiğin bir yer var mı?
•Kablo hattında su birikintisi gördüğün bir yer oldu mu?
•Elektrik panolarında ısısı yükselen bir elektronik ekipman ya da sürücü var mı? Elektrik panolarında çalışmayan bir fan var mı?
•Motor fan kapaklarında temizlenmemiş ve toz birikmiş bir durumla karşılaştın mı?
Bu sorular çalıştığınız yer ve üretim sektörüne göre artırılabilir, değiştirilebilir ya da revize edilebilir. Buna hidrolik bakım ya da yardımcı tesisler gibi birçok ünite de eklenerek çeşitlendirilebilir. Her fabrikanın ya da endüstriyel tesisin önce tüm bu bölümlerini belirlemesi ve ardından her bölüme özel yukarıda örnek olarak yazdığım soru tiplerini oluşturarak aksiyon alması gerekir. Bu gibi soruları makine operatörleriniz, vardiya amirleriniz, formenleriniz ve de günlük makine ve yardımcı tesisler kontrolünü yapan elektrik ve mekanik bakım takım arkadaşlarınızla yapacağınız toplantılarda haftada bir kez masaya yatırmanız, olası sorunları bulmanıza yardım sağlayacaktır.
Unutmayın, bir işletmede soru ve sorun yoksa; bir yerde mutlaka sorun vardır.
Soru sormak, sorgulamak ve sorun aramak ise olası sorunları bulup, bunları erken müdahale ile kısa sürede çözmenizi sağlayarak; büyük zaman kayıplarına sebep olan arızi duruşlar vermenizi ve üretimde kalite hataları ile karşılaşmanızı engeller.