Ülkemizde oldukça sık rastlanan ve tiroit bezinin az ya da çok çalışmasına bağlı olarak belirtiler ortaya çıkaran guatrın, en büyük nedenleri arasında iyot eksikliği bulunuyor.
Guatr, tiroit bezinin büyüdüğü bir durumdur. Tiroit bezi; boyunda bulunan küçük bir bezdir.Bezin büyümesiyle birlikte boynun bir veya iki tarafının şiştiği görülür.Bu şişlikler genellikle simetrik veya asimetrik olabilir.Ayrıca şişlik olmaksızın işlevsel sorunlar görülebilir.Tiroit bezinin işlevi salgıladığı hormon ile vücudun çalışma hızını belirlemesidir.Ürettiği hormon düşünce vücudun birçok organının çalışma hızı düşer,fazla hormon salgılarsa vücudun birçok organının çalışma hızı artar.Trioid nodülleri genel olarak takip edilir ancak %3 ila %5 arası kansere dönüşme riskleri vardır.Bu sebeple doktor kontrolü hayati önem taşır.
Hastalığı tetikleyen birçok etken var
Hipertioiti tiroit bezlerine karşı oluşan antikorlar veya nodüller tiroit bezini aşırı hormon üretmesi durumudur. Bu durum ise tiroit bezinin büyümesine sebep olabilir.
. İyot eksikliğinde ve hamilelikte vücudun artan hormon ihtiyacı sonucunda da tiroid sorunları ortaya çıkabilir.
. Tiroit bezinde bulunan iltihaplar/ tiroittiler bezinin şişmesine sebep olabilir.
. Nodül sebebiyle tiroit bezi büyüyebilir.
. Tiroit kanseri de tiroit bezinin büyümesine sebep olabilir.
Kimler risk gruplarında yer alıyor?
.Ailesinde tiroid hastalığı öyküsü olanlar
.Başka hormonal (Böbrek üstü bezi hastalıkları vs.) hastalıkların varlığı.
.Yakın zamanda geçirilen gebelik.
Ayrıca;
. Tiroit ameliyatı olanlar,
. Radyasyon tedavisi,
. Bazı ilaçlar (Psikiyatri ve kardiyolojik tedavide kullanılan bazı ilaçlar)
. Yetersiz iyot alımı tiroit bezi yetersizliğine yol açabilir.
Tiroit bezi çok çalıştığında;
. Kişi iştahı artmasına rağmen kilo kaybı yaşar.
. Sık sık idrara çıkma isteği duyar.
. Seyrek adet görmeye başlar.
. Nabız yükselir, gözlerde büyüme görülür.
. Aşırı terleme, titreme olabilir.
Tiroit bezi az çalıştığında;
. Kişi düzensiz ve aşırı adet görmeye başlar.
. Ses kısılmaları meydana gelir.
. Kabızlık ve kilo alma görülür.
. Soğuğa karşı direnci zayıflar.
. Uykuya eğilim,halsizlik artar.
Erken tanı çok önemli...
Hipertiroidi tanısı ve tedavisi, büyümeye neden olan hastalıklara göre değişiklik gösterir. Neden olan hastalık belirlendikten sonra tedavi için doktor ve hastanın belirleyeceği bir yöntem seçilir. Bu yöntemler; ilaç tedavisi, cerrahi müdahale ve radyoaktif iyot tedavisidir.
Hormon yetersizliği olan guatr hastalarına bu hormon ilaç şeklinde verilir. Hormon fazlalığı olan hastalara hormon yapımını engelleyecek ilaçlar verilir.Hormon seviyesi normale gelince ameliyat veya radyoaktif iyot ile tedavi yapılabilir.Hormon dengesizliğinin olmadığı ama tiroit bezinde nodüllerin olduğu durumlarda ise cerrahi müdahale uygulanabilir veya takip gerekir.
Doğru beslenme ile guatra savaş açın
.Öncelikle yaşınıza ve yaşam tarzınıza uygun bir beslenme planı çıkarın.
.Bol bol sebze ve meyve tüketin.
.Omega 3 gibi doymamış yağ asitleri tiroit fonksiyonlarını düzenler.Bu nedenle daha fazla balık tüketin.
.Tiroit fonksiyonları için önemli olan diğer bir mineral iyottur.
.Tükettiğimiz bir çok besinin içinde yer alan iyot fazla alındığında ise otoimmmüm tiroit hastalığına yol açabilir.
.Deniz ürünleri,sarımsak,su teresi, yumurta sarısı,maydanoz,kayısı,mantar,bira mayası genel olarak tiroit fonksiyonları için oldukça önemli besinlerdir.Bu besinlere beslenme listenizde daha fazla yer açın.
.Tam tahıllı ürünleri ve baklagilleri haftada en az 2 kere tüketin.
.Ispanak,soya fasülyesi,kabak,kuru fasülye,sarımsak,iyot yönünden zengindir.Ayrıca süt ürünlerinin iyot içeriği yüksektir.
Özetlemek gerekirse tiroit hormonları bir çok organımızın sağlıkli işlev görebilmesi, gebeliğin sağlıklı seyretmesi yönünden oldukça önemlidir.Tüm hormonal bozukluklarında olduğu gibi yakın takip ve tedavinin düzenlenmesi gerekir.
En önemlisi de hayat kaynağı olan suyu bol bol için.