Her mevsimin kendine özgü bir rengi, kokusu, yeli, toyu, börtü böceği, kurdu kuşu, yağışı, bulutu, yaşam biçimi vardır. Güz, insanların karıncaya dönüştüğü zamandır. Çünkü bu mevsimde insanlar sert geçecek bir kışın hazırlıkları içindedir. Güz yalnızca insanları değil, tüm canlıları olağanüstü bir telaşa, kaygıya, ivecenliğe sürükler. Bu mevsimde, canlıların erkesi, çalışma isteği en üst düzeye çıkar. Nedeni ise kışın yokluğuna, karına, soğuğuna, ayazına, getirdiği sayrılıklara karşı koyma, yenilmeme ve yaşama tutunmaktır.
Çocukluğumda en sevdiğim mevsimdi güz. Çünkü toprakla bütünleştiğimiz, baharda başlayan ve yaz boyu süren ekim dikim işinin meyvesinin toplandığı mevsimdi. Toprağın her santiminde bir emeğin, çalışmanın ürünü bulunurdu. Sepete ya da torbaya atılan her meyve, sebze, tahıl, baklagil ortak bir emeğin, çalışmanın, yardımlaşmanın, dayanışmanın ürünü olduğu bilinci egemendi herkeste. Bu nedenle en küçük ürün için savurganlık söz konusu olamazdı. Her ürün, tanrısal bir buyruk, kutsal bir ayin gibi toplanırdı. Toplanmayan ürünler, savurganlık demekti. Çünkü bunlar çok geçmeden çürüyecekti. Tanrı’nın verdiği bir ürünü göz göre göre çürütmek günahların en büyüğüydü.
Güz, her türlü rengi göreceğiniz bir mevsimdir. Doğa bir renk toyu sunar insana. Sonbaharın rengârenk tablosunu hiçbir ressam çizemez.
İnsanlar kendilerinin değil, evcil hayvanlarının yiyeceklerini de hazırlardı. Yalnızca yiyecekleri mi? Doğaldır ki hayır! Onların altlarına serilecek kuru yapraklar ağaçların altından süpürülüp istiflenirdi. Çünkü kırsal kesimde yaşayanlar için hayvansız yaşamı sürdürmek zorun zoruydu. Hayvanlar hem besin hem de gübre kaynağıydı. Her hayvanın bir adı vardı insanların olduğu gibi. Bu da hayvanları ailenin bir parçası olarak görme, onları kendileriyle eşit sayma düşüncesi.
İnsanlar evcil hayvanlarını düşünür de doğanın kucağında yaşam savaşı verenleri düşünmez miydi? Onların hakkı baştan düşünülür, kışın yiyecekleri doğaya bırakılırdı. Çünkü onlar doğanın bir parçası. Eğer bir lokma ekmek insanın midesine giriyorsa ona doğadaki canlıların hakkının olduğu düşünülürdü. Doğanın sevgi dolu kucağında yaşayan hayvanlar da kış hazırlığı yapardı güzden. Kimi yuvalarına taşırdı yiyecekleri, kimi de kış uykusu hazırlığındaydı. Göçmen kuşlar, baharda geri dönmek üzere kanat açardı gökyüzüne.
Güz çalışmaları beni çok mutlandırırdı. Çünkü bahçe ve tarlalardan toplanan her ürünün kendine özgü bir kokusu vardı. Her koku, insanı büyülerdi. Yaprağın, kurumuş ekin saplarının, yelin, otun bir kokusu vardı. Tarlada, bahçede çalışırken ya da yorgunluğu gidermek için bir yerde oturduğumuzda güz kokusu her yanımızı sarıp sarmalardı. Bu mevsimde yeller genellikle güneyden eser. Özellikle de lodos sıkça kendini gösterirdi. Güney yellerinin ılıklığı tenimizi okşarken getirdiği güz kokusu ise bizim için bir toydu. Bu toy hiç bitmesin isterdik. Ancak lodosun ardının yağmur olduğunu herkes bilirdi. Bu nedenle bir dakikayı bile boşa harcamamak gerekirdi. Çünkü sonbahar yağmurları çoğu zaman sağanak olarak düşerdi toprağa. Bu da bahçe ve tarlalarındaki ürüne çok zarar verirdi. Bu bilinçle evde kim varsa gücü oranında bir işin ucundan tutardı.
Güz yağmurları, bolluğun habercisiydi. Bu yağışlarla toprak suya doyup tavını alırdı. Sonbaharda yağmurda ıslanmayı çok severdim. Üşütmez, eğnime bir hoşluk verirdi. Sanki sağaltımın bir aracıydı. Islandıktan sonra sobanın ya da ocağın başına geçip kuruturdum giysilerimi. Kuruyan giysilerimden buharlar çıkardı dalga dalga, boğum boğum. En güzeli de bu sırada bastıran uykuydu. Ancak uyumamak için çaba gösterirdim. Çünkü sobanın, ocağın başında uyurken dengeni yitirip yanma olasılığın yüksekti.
Yıllardır İstanbul’dayım. Güz gelir geçer. Yağmurlar yağar ne kokusu vardır ne de serinliği. Yağış demek, sel demek koca kentte. Islansam karşısına oturup giysilerimi kurutacak ne soba var ne de ocak.
Güz yelleri İstanbul’da da esmekte. Ancak güz kokusu, toyu getirmez. Açarsın camını egzoz kokusuna boğulursun. Çıkarsın sokağa, çöp ve yanık balata kokusu sarar her yanı. Lodos estiğinde ılıklığı bırakırsın bir yana, lağım kokusu doldurur her yanı. Ne çiçek ne ağaç ne de meyve kokusu gelir burnuna.
Kuş sesi gelmez kulaklarına. Bu nedenle doğanın ezgisinin dinleyemezsin. Motor, düdük, patlak egzoz sesleri bir savaşın tamtamları gibi ürkütür insanı. Sebze, sebze gibi meyve de meyve gibi kokmaz. Bırakın kışa saklamayı, haftasını doldurmadan çürüyüverir buzdolabında. Yediğinizde tadını alamazsın. Nefsini köreltmekten başka bir şeye yaramaz yediklerin.
Güz mevsimi geçip gidiyor ardına bakmadan. Zaman zaman çocukluğumun unutulmaz düşlerine, anılarına dalıp gidiyorum. Köyümün yağmurlarında ıslanıp güz yellerinin getirdiği kokularla kendimce bir sonbahar toyu yaşıyorum. Bundan başka yapacak bir şey mi var bu yokluk içinde?