Hayatta birçok insanın hedefleri vardır ve bu hedeflere ulaşabilmeyi isterler. Kariyer hayatında yükselmek, kilo vermek, bir dil öğrenmek, sınavlarında başarılı olabilmek, üniversitede iyi bir bölüm okuyabilmek, üniversiteden sonra iyi bir iş bulabilmek, mesleği olarak yaptığı bir spor dalında başarılı olabilmek, yöneldiği bir alanda en iyisi olabilmek. Bu hedefler satırlar boyu sürüp gidebilir. Peki başarmayı istediğimiz bu hedefler için ne gibi önlemler alıyoruz?
Kaizen kavramı hedefleri şu şekilde açıklar:
“Önlemler, hedeflere ulaşmayı sağlayacak özel uygulama programlarıdır. Özel önlemlere dayanarak ifade edilmeyen hedefler, sadece slogandır.”
Bana göre de özel önlemler: Bir hedefe ulaşmak için kazanılması gereken donanımların belirlenmesi ve bu donanımları edinebilmek için izlenecek yol haritasının belirlenmesidir.
O zaman sizin hedefleriniz mi var yoksa sloganlarınız mı? Hedefiniz için rotanızı oluşturarak ve oyun planınızı kurarak mı ilerliyorsunuz, yoksa bir hayal aleminde toz pembe bulutların içerisinde uçmakta mısınız? İşe ilk olarak bunun farkındalığına vararak başlamak, uyanışın habercisidir.
Sonrasında mı?
1. Hedefe ulaşmak için hangi donanımlara sahip olmalıyım?
Hedeflerimize ulaşmak konusunda başarılı olabilmek için yetkinlik matrislerimize hangi donanımları ekleyeceğimizi belirlemek altın kuraldır. Sizi seçtiğiniz o hedefe götürmek için mutlaka kendinize kazandırmanız gereken belirli yetkinlikler, bilgi birikimi olmalıdır. Bunu bir pasta grafiği haline getirin ve grafikte dilimlerin her birine edinmeniz gereken bu donanımları yazın. Kimi hedefte pasta 3 dilimdir, kimi hedefte 6 dilim. Ama ilk adım, sizi hedefe ulaştıracak bu dilimleri belirlemektir, eksiklerinizin farkına varabilmektir.
2. Neler yaparsam ve hangi yolları izlersem kendime bu donanımları katabilirim?
Burada da başarmak istediğiniz bir hedefi elde eden bir akıl hocası edinmek ve bu konuda ondan yardım almak, hedeflerinize ulaşmanızda izlemeniz gereken yolu belirleme aşamasında çok yardımcı olacaktır. Onlar zaten bu donanımlara çoktan sahip oldukları için, gereken bu donanımları nasıl kazandıklarını ve yetkinlik matrislerini ilgili hedef doğrultusunda hangi yolları izleyerek yükselttiklerini sizlerle tecrübeleri doğrultusunda paylaşacaktır. Sizlere oldukça kıymetli şifreler sunacak ve yol gösterecektir. Bu kısım çok önemlidir ve asla atlanmaması gereken bir hassasiyet içerir. Çağımızın artan teknolojisiyle beraber artık sosyal medyada başarmak istediğimiz hedefler ile ilgili networkler elde etmek ve bu networklerden akıl hocası seçip yararlanmak oldukça basitleşti.
Ancak belki çekindiğinizden belki de size göre doğru bir kişiyi göremediğinizden dolayı hiç akıl hocası bulamazsanız bile, sosyal medya kanallarında bu hedefleri daha önce başaranların “Hangi donanımları nasıl edindiklerini?” ve “Ne tür yollar izlediklerini?” araştırmak ve hayat hikâyelerini okumak bile size tünelin karanlık kısmından aydınlığa çıkacak yolu mutlaka gösterecektir ve yardımcı olacaktır.
Yine bu konuyla ilgili kitaplar okumak da size mutlaka fikir verecektir. En önemli detaylardan biri de bu donanımları kazanma konusunda kendi iç sesini dinleyerek, kendini tanıyarak, kendi yol haritanı çıkarmaktır.
3. Belirlediğim bu yol haritasında dikkat etmem gereken kısımlar neler olmalıdır?
İlk olarak beyninize “Rota oluşturuldu.” komutunu vermelisiniz. Sonrasında ise istek, inanç ve azim. Çünkü bu üçlü olmadan hiçbir hedefe ulaşılamaz. Oluşturulan rota boyunca gerçekten istemelisiniz, ben bunu başaracağım inancına sahip olmalısınız ve azimle çalışmalısınız. Çünkü istek, inanç ve öğrenme azmiyle verdiğiniz emek size o donanımları bu yolun sonunda mutlaka kazandıracaktır; o donanımlar da sizin hedefinize ulaşmanızı sağlayacaktır.
4. Ölçülebilir hâle getir.
Hedefine ulaşmak için kendine katman gereken donanımları belirledin, yol haritanı çizerek yola da koyuldun. Peki süreç nasıl ilerliyor? Ölçemediğin hiçbir durumu iyileştiremezsin.
Yetkinlik matrisini pasta grafiğine dökerek, her bir dilime, geliştirmen gereken donanımları yaz. Yazdığın edinmen gereken bu donanımların için yola ilk çıktığın gün bilgi seviyeni yüzdelik olarak liyakatle ve kendini kandırmadan yaz. Her biri için hangi yüzdelik seviyesinde bir bilgiye sahipsin? Mesela herhangi biri için yüzdelik seviyen %30 ise, dilimin %30’unu boya. İşte bu, senin hedefini net ve ölçülebilir bir hâle getirecektir.
Bundan sonrasında ise aylık ilerlemeni sürekli takip ederek, her ayın sonunda bu donanımlar konusunda seviyeni ne yüzdelikle artırdığını kendini test ederek tespit etmeli ve bunun farkında olmalısın. Artışlarda, pasta dilimini o oranda boyamaya devam et. O ay yerinde saydıysan bunun neden olduğunu mutlaka keşfederek, bir daha tekrarlanmaması için stratejik bir geliştirme bulmalısın.
5. Termin Süresi
Bu donanımları elde etme konusunda kendine mutlaka bir zaman dilimi belirlemelisin, yani termin süresi koymalısın. Zamansız bir yol haritası olmaz.
“Ben bu donanımı kaç ayda iyi bir seviyede kendime katarım?”
Unutma! Termin süresine uyabilmenin tek formülü, motivasyonla güçlendirilmiş iyi bir disiplin ve planlı bir çalışmadır.
6. Peki ya bunlar beni hedefime ulaştırmazsa?
Hannibal:
“Ya bir yol bulacağım ya da bir yol yaratacağım.”
Karşına çıkacak olan engellerde dirençli olmalısın, her zaman bir “b planın” olmalı, yani esnek olmalısın ve engellerden kaçarak değil aksine üzerine giderek, vazgeçmeden ve pes etmeden başarmak için mücadeleni sürdürmelisin. İzlediğin bir yol seni hedefine ulaştırmayabilir, bunu asla başarısızlık olarak görmemelisin çünkü bu senin için artık öğrenilmiş bir tecrübe oldu.
Belki birkaç donanımı daha kendine eklemen lazımdı, belki de farklı bir yol haritası ile ilerlemen gerekiyordu. Ancak yola ilk çıktığın hâlinde ve seviyende asla değilsin. Burada yapman gereken, vazgeçmeden, pes etmeden, oyuna bir başka planla devam edebilmektir. Yani seni zafere götürecek yeni bir yol yaratabilmektir.