İnsan hayatı boyunca öğrenir, değişir ve olgunlaşır.
Bu gelişim sürecinde kimi zaman susmanın, kimi zaman konuşmanın önemli olduğu söylenir. Ancak insanın gerçekten ne zaman büyüdüğü sorusu kesin bir cevap taşımaz. Çünkü hayatın farklı dönemlerinde hem susmak hem de konuşmak insanın gelişimine katkı sağlar.
Susmak, çoğu zaman düşünmenin ve anlamanın kapısını aralar. İnsan sustuğunda çevresini daha dikkatli gözlemler, olayları daha derin değerlendirir.
Her duygu ve düşüncenin hemen dile getirilmediği anlarda kişi kendisiyle baş başa kalır ve iç dünyasını keşfeder. Özellikle öfke, kırgınlık ya da hayal kırıklığı anlarında sessizlik; insanı yanlış sözlerin doğuracağı pişmanlıklardan koruyabilir. Bu nedenle susmak bazen bir zayıflık değil, olgunluğun göstergesi olabilir.
Öte yandan konuşmak da insanın büyümesinde önemli bir yere sahiptir. Düşüncelerini ifade eden, fikirlerini paylaşan ve hakkını savunan insanlar hem kendilerini geliştirir hem de çevreleriyle güçlü bağlar kurarlar.
Tarih boyunca birçok değişim, insanların konuşma cesareti göstermesiyle gerçekleşmiştir. Eğer herkes susmayı tercih etseydi, birçok sorun görünmez kalır; birçok gerçek dile getirilemezdi.
Aslında insan ne yalnızca sustukça ne de yalnızca konuştukça büyür. Önemli olan, hangi durumda hangisini tercih edeceğini bilmektir.
Gerektiğinde susabilmek kadar gerektiğinde konuşabilmek de bir bilgeliktir. Her sözü söylemek ne kadar doğru değilse, söylenmesi gereken her şeyi içinde tutmak da o kadar yanlıştır.
Büyümek, susmakla konuşmak arasında denge kurabilmektir. İnsan bazen sessizliğin öğrettikleriyle, bazen de sözlerinin sorumluluğunu alarak olgunlaşır.
Gerçek büyüme… ne zaman susacağını ne zaman konuşacağını bilen insanın ulaştığı farkındalıkta gizlidir.