Kurban Bayramı yalnızca bir dini vecibe değil, Türk milletinin ruhunda derin izler taşıyan kadim bir geleneğin devamıdır. Bugün modern kentlerin gölgelerinde kesilen kurbanlar, binlerce yıl öncesinden gelen bir inancın, bir bağlılığın, bir adanışın mirasını taşır. Çünkü Türkler için kurban, sadece et değil; yürekten gelen bir sunak, Tanrı’ya uzanan sessiz bir yakarıştır.
İslamiyet’ten önce de Türk toplulukları kurban keserdi. O kurbanlar, Gök Tanrı’ya duyulan hürmetin, doğaya ve atalara gösterilen saygının simgesiydi. Bilge Kağan’ın taşlara kazınan sözlerinde geçen “Göğün buyruğuna bağlılık, çoğu zaman kanla, bazen de gözyaşıyla mühürlenirdi. At kurbanı, en kıymetli varlığını Tanrı’ya sunma cesaretiydi. Kurban, bazen bir şükrandı; bazen yeni doğan bir çocuk için, bazen zafer arifesinde edilen dua için bir adaktı.
Orhun Yazıtlarında geçen “kurban” sözcüğü sadece bir kesimi değil, bir bağlılık antlaşmasını simgeler. Kutsal dağların eteklerinde, beyaz atların kanıyla yıkanan taşlar, bir halkın gökle kurduğu o derin bağın sessiz tanıklarıdır.
Zaman geçti, dinler değişti. Türkler İslamiyet’le tanıştı. Fakat o içten adanma, o teslimiyet, yeni inançla birlikte yeniden şekillendi. Kurban Bayramı bu yüzden biz Türkler için sadece bir İslami gelenek değil, kültürel bir devamlılığın da ifadesidir. Hz. İbrahim’in teslimiyetiyle birleşen bu ritüel, Türk’ün geçmişinden taşıdığı özle yeniden hayat buldu.
Bugün belki kesilen kurbanlar marketten alınıyor, eski bayram sabahlarının o ilk kan kokusu, kireçle yıkanan avlular, dua eden dedeler azaldı. Ama hâlâ o et poşetlerini üçe bölüp "birini ihtiyaç sahibine verelim" diyen anneler, atalarının mirasını farkında olmadan yaşatıyorlar.
Ben çocukken, kurban sabahı yeni ayakkabılarımı giyer, annemin hazırlıklarını izlerdim. Babam bıçaklarını bileyleyip “besmeleyle başlardı güne, kendi kesmezdi kurbanı ama hazırlıklar tam gaz sürerdi. Sonra koşar adımlarla komşuların kapıları çalınır, her gelen çocuğa ekmek arası kavurma ve bir avuç harçlık verilirdi. Şimdi düşününce, o bayramların en kıymetli yanı, paylaşmanın ta kendisiydi.
Bugünün dünyasında kurban artık sadece bir ritüel gibi algılanıyor. Etin gramajı, kasabın hızı, hijyen kuralları konuşuluyor belki ama biz unutmamalıyız ki, bu toprakların geçmişinde kurban, bir halkın gökle yaptığı sessiz konuşmaydı. Gök Tanrı’dan İslam’a taşınan bu kadim yolculuk, her kurbanla yeniden hatırlanmalı.
Ve belki de bugün, sadece bir hayvan değil; içimizdeki kini, açgözlülüğü, bencilliği de kurban etmeliyiz. Paylaşmanın, adanmışlığın, insan olmanın en saf haline dönmek için... Çünkü gerçek bayram, sadece kesilenle değil, içimizde affedilenle, paylaşılanla, hatırlananla gelir.
“Atını Tanrı’ya adayan Türk, etini yoksula böler; her bayram bir dua olur göğe.”