TBMM (AA) - Komisyon, AK Parti Samsun Milletvekili Mehmet Muş başkanlığında toplandı.
Komisyonda, Milli Eğitim Bakanlığının 2027 yılı bütçesi ile kesin hesabı ve Sayıştay raporunun yanı sıra Yükseköğretim Kurulu (YÖK), Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı (ÖSYM), Yükseköğretim Kalite Kurulu ve üniversitelerin bütçe, kesin hesap ve Sayıştay raporları görüşülecek.
Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, salona gelişinde milletvekilleriyle selamlaştı. Bakan Tekin, bazı muhalefet milletvekillerinin MESEM'leri eleştirerek tokalaşmamasına, 'Elimi sıkmadığınız için ben nasıl yaşayacağım acaba? Üzüntüden ölürüm.' sözleriyle tepki gösterdi.
Öte yandan toplantı öncesinde Bakanlıkça milletvekillerine PISA 2025 sonuçlarına göre Türkiye raporu dağıtıldı.
Milli Eğitim Bakanı Yusuf Tekin, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda, Bakanlığının 2027 yılı bütçesine ilişkin sunum yaptı.
Cumhuriyet'in banisi ve Türk milletinin başöğretmeni Gazi Mustafa Kemal Atatürk'ü ebediyete intikalinin 88'inci yıl dönümünde rahmet ve minnetle anan Bakan Tekin, Atatürk'ün Milli Mücadele'nin en çetin günlerinde 'Eğitimdir ki bir milleti ya hür, bağımsız, şanlı, yüksek bir topluluk halinde yaşatır; ya da esaret ve sefalete terk eder' sözüne atıfta bulunarak, bu idrakle yüklenilen sorumluluğun, Cumhuriyet'in ikinci yüzyılında da omuzlarında olduğunu, onu var güçleriyle taşımaya devam edeceklerini vurguladı.
Eleştirel aklın gücüne ve ahlaki sorumluluğun ağırlığına inanan herkesin bütün gücüyle kendilerini eleştirmesini haklı bulduklarını ifade eden Tekin, şunları kaydetti:
'Bizim hareketimiz haklı olan her eleştiriye kapıyı açık tuttuğu gibi kendi eylemlerinin sonuçlarıyla yüzleşebilme olgunluğunu ortaya koyan öz eleştiri bilincine de sahiptir. Belirli bir anın kötülüğü ya da krizi karşısında maruz kaldığımız eleştiriler, her ne kadar çoğunlukla kendi konumunun temiz ya da bağışık olduğu varsayımıyla karşı tarafı mahkum eden cepheleştirici, ötekileştirici bir bakışı yansıtıyor olsa da bu eleştirilerden varsa payımıza düşen onu mutlaka alır ve gereğini yaparız. Sayın Cumhurbaşkanı'mızın bilge ve adil liderliği nezaretinde süregelen çeyrek asırlık yönetim tecrübemiz bunun sayısız örnekleriyle doludur.'
'Gayemiz köklerinden kopmayan nesil yetiştirmek'Bakan Tekin, bugün Komisyon'da görüşülecek bütçeyi bir yıllık bir takvimin ihtiyaçlarından ziyade eğitime ayırdıkları her kuruşun hesabını verebilme bilinci ve hassasiyetiyle hazırladıklarını bildirdi.
Bir nesle hangi hafızanın devredileceğine ve o neslin şahsiyetinde hangi değerlerin yer edineceğine dair tercihin, milletin istiklalini ve istikbalini doğrudan ilgilendirecek kadar hayati bir egemenlik meselesi olduğu değerlendirmesinde bulunan Tekin, bu idrakle, eğitime dair aldıkları her kararda öğrencilerin hangi hafızayla yetişeceği ve hangi değerlerle büyüyeceği sorusunu esas aldıklarını söyledi.
Bilgiyi değerden, beceriyi şahsiyetten ayırmayan bir maarif anlayışını yeniden kurmayı hedeflediklerine dikkati çeken Tekin, 'Gayemiz, değerlerini tahkikle kavrayıp sorgulayarak sahiplenen, dünyanın bütün birikimine açık olduğu halde köklerinden kopmayan bir nesil yetiştirmektir.' dedi.
'Çocuklar yakıp yıkan orduların yürüyüşünü 'sefer' diye ezberledi'Tekin, kaynağını bu topraklardan alan, dünyaya da sırtını dönmeyen bir eğitim anlayışını milli eğitim sistemi ölçeğinde vücuda getiren öncü ülkelerden biri olduklarını söyledi.
Hiçbir milletin müfredatına başkasının ölçüsüyle hüküm biçmeye kalkmadan, kendi ölçülerini dünyanın önüne koyabilecek bir müktesebat biriktirdiklerine dikkati çeken Tekin, Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'ne işaret ederek şu ifadeleri kullandı:
''Erdem-değer-eylem' çerçevesiyle değerleri ders kitabının sayfalarından evlatlarımızın gündelik hayatına taşıdık, bilgiyi davranışa, değeri eyleme dönüştürerek erdemlerin edinildiği bir eğitim iklimi oluşturduk. Üçüncü uygulama yılına giren Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'mizle bu yolda azim ve sebatla yürümeye devam edecek, hiçbir vesayet zihniyetinin evlatlarımızı kendi değerlerinden uzaklaştırmasına asla müsaade etmeyeceğiz.'
Göreve geldikten sonra yaptıkları bazı çalışmalara ilişkin bilgi paylaşan Tekin, şöyle konuştu:
'Burada bir hususun altını bilhassa çizmek isterim. Eğitimin sömürgesizleştirilmesini sınıflarımıza taşırken işe de tarihimizi yeniden kendi dilimizle anlatmakla başladık. Geçmişini başkasının kavramlarıyla okuyan bir neslin, farkına bile varmadan o kavramların taşıdığı hükmü de devraldığını gördük. Yıllar boyunca bu toprakların çocukları Anadolu'yu yakıp yıkan, Kudüs'ü kana bulayan orduların yürüyüşünü 'sefer' diye ezberledi, soykırımların yaşandığı, kıtaların talan edildiği bir çağı 'keşif' diye okudu. Atalarının yurdu Türkistan'ı 2. Dünya Savaşı sonrasının siyasal ikliminde dolaşıma sokulan bir adla tanıdı, ecdadımızın Adalar Denizi diye andığı sulara dahi başkalarının verdiği adla baktı. Biz o dili değiştirdik, hem de bir düşünce alışkanlığını kökünden değiştirmenin ağırlığını bilerek. Saldırıya saldırı, sömürgeciliğe sömürgecilik dedik. Türkistan'a Türkistan, Adalar Denizi'ne de Adalar Denizi dedik, asılsız Ermeni iddialarını da gerçek mahiyetiyle anlattık.
Milli Mücadele ifadesini tercih ettiğimiz için Atatürk'ü okullarımızdan silmekle itham edildik. Oysa Gazi Mustafa Kemal, bu destanı bizzat Nutuk'ta Milli Mücadele ve onun bir aşaması olarak İstiklal Harbi diye anmıştı. Atatürk'ün kendi kelimesine sahip çıkmayı 'Atatürk'ü silmek' diye yaftalayanların onu ne ölçüde tanıdığını, takdirlerinize sunuyorum. İstikbalini kendi iradesiyle kuracak bir neslin, tarihini de önce kendi idrakiyle okuması gerektiğine inandık. Okullarımızda okunan tarihin ufkunu da Türkistan'dan Balkanlar'a uzanan tarihimizi ve kültürümüzü evlatlarımıza yeniden tanıtarak genişlettik.'
Türk bayrağının öğrencilerin gözünde istiklalin ve ortak aidiyetin şuuruna dönüşmesini ayrı bir özenle takip ettiklerini aktaran Tekin, geçen eğitim öğretim yılında ikinci dönemin ilk dersini bayrak sevgisine ayırdıklarını anımsattı.
Vatan sevgisini milli ve manevi değerlerin bütünüyle buluşturmak için milli bayramları ve mübarek günleri öğrencilerin okullarda birlikte yaşamalarını maarifin tabii sorumluluğu saydıklarına dikkati çeken Tekin, 23 Nisan'da, 19 Mayıs'ta ve ramazan ayında maarif coşkusunu bütün ülke geneline yaymaya çalıştıklarını anlattı.
'Tehditler her ailenin kapısını çalıyor'Bakan Tekin, Bakanlık olarak laikliği her zaman inanç hürriyetinin teminatı gördüklerini, devletin bütün inançlara eşit mesafede durmasını da kimseyi inancından dolayı dışlamaması ve kimseye bir inancı dayatmaması şeklinde anladıklarını söyleyerek, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'nde de anne ve babalara çocuklarına verilecek eğitimin türünü seçmede öncelikli bir hak tanındığının altını çizdi.
Malazgirt'ten Çanakkale'ye 1000 yıla yakın bir süredir aynı kaderi paylaşarak bu toprakları yurt edinen milletin, Terörsüz Türkiye hedefiyle kardeşliğini kalıcı bir huzura dönüştürecek tarihi bir eşiğe ulaştığını vurgulayan Tekin, TBMM'nin de Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun'la bu iradenin zeminini kurduğunu belirtti.
Kanunların barışın hukukunu tesis edebildiğini, o huzuru nesiller boyu yaşatacak ortak hafızayı ise ancak maarifin inşa edebileceğini bilerek bu sürece omuz verdiklerini vurgulayan Tekin, 'Ülkemizin doğusundan batısına farklı şivelerle konuşup aynı türküde buluşan, aynı sınıfta büyüyüp aynı teneffüste oyun oynayan evlatlarımız, o hafızanın bugün taşıyıcısı, yarın da muhafızı olacaklar.' dedi.
Çocukları kuşatan yeni tehditleri bütün ciddiyetiyle görmek zorunda olduklarını belirten Tekin, şöyle devam etti:
'Çocuklar ve gençler arasında yükselen şiddetten dijital bağımlılığa, çevrim içi istismardan aile bağlarının zayıflamasına, oradan da anlam ve aidiyet arayışında büyüyen boşluğa kadar uzanan bu tehditler, bugün dünyanın neresinde olursa olsun her ailenin kapısını çalıyor. Sınır tanımayan ve kimsenin evladını ayırt etmeyen bu sınamanın karşısında hiçbir toplumun tek başına bir set kurabildiğini görmedik. Dolayısıyla evlatlarının geleceğini milletinin istikbaliyle özdeş gören her toplum da siyasetin de bu meseleyi gündelik hesapların çok üzerinde, bir varoluş meselesi olarak ele alması gerektiğine inanıyorum. Ülkemiz de bu sınamayla yüz yüze, biz de devletimizin bütün imkanlarıyla ve milletimizin bütün kesimleriyle birlikte o sınamaya göğüs germeye kararlıyız.'
AK Parti hükümetlerinin eğitimi Türkiye'nin kalkınmasının temeli saydığını ve her bütçede 'aslan payını' eğitime ayırdığını vurgulayan Tekin, eğitimi göreve geldiği ilk günden bu yana devletin en öncelikli meselesi saydığı için Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'a şükranlarını sunarak, maarif davasına emek veren herkese teşekkürlerini iletti.
Bakan Tekin, Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı'nın (PISA) yıllarca öğrenci ve öğretmenleri eleştirmek için en çok başvurulan delil olduğunu dile getirerek, 2004'te Türkiye'nin PISA'ya ilk kez katıldığı yılın sonuçları açıklandığında, gazetelerin 'Türk öğrenciler sınıfta kaldı' ve 'Eğitimde ürkütücü tablo' manşetlerine yer verdiğini anlattı.
Muhalefetin 11 Nisan 2016'da verdiği gensoru önergesinin gerekçesinde '2002 sonrası yapılan değişiklikler sonucunda Türkiye, eğitim ve öğretim faaliyetlerinde sınıfta kalmıştır' cümlesinin bulunduğunu aktaran Tekin, argüman olarak da PISA 2012'de Türkiye'nin '34 OECD ülkesi arasında ancak 32. olabildiğinin' gösterildiğini söyledi.
Tekin, Türkiye'nin son sonuçlarda 38 OECD ülkesi arasında fen bilimlerinde 14'üncü, okuma becerilerinde 13'üncü, matematikte 23'üncü sırada yer aldığını anımsatarak, ''Sınıfta kaldı' denilen Türkiye, fen bilimlerinde ve okumada OECD ülkelerinin yarısından fazlasını geride bıraktı.' ifadelerini kullandı.
Aynı eleştirilerin, 2016'nın sonunda muhalefet milletvekillerinin verdiği bir araştırma önergesinde 'Türkiye'nin, fen bilimleri, matematik ve okuma becerilerinde 2003 yılının gerisine düştüğü' şeklinde kayda geçirildiğini bildiren Tekin, PISA 2003'te 3 alanda da 29 OECD ülkesi arasında 28. sırada olunduğunu, 2003'te 434 olan fen bilimleri puanının 494'e, 441 olan okuma becerileri puanının 472'ye, 423 olan matematik puanının 462'ye yükseldiğini hatırlattı.
Tekin, sözlerini şöyle sürdürdü:
'Ertesi yıl muhalefet sıralarından Genel Kurul kürsüsüne taşınan konuşmada evlatlarımızın 'okuduğunu anlamada, ana dilini konuşmada, matematikte, fen bilimlerinde geriye gittiği' söylendi. Bugün evlatlarımızın okuma becerilerindeki performansı 461 puan olan OECD ortalamasının üzerine çıktı. Fen bilimlerinde tarihimizin en yüksek puanına ulaşarak 482 puan olan OECD ortalamasının üzerine çıktık, matematikte OECD ortalamasını yakaladık. 'Geriye gidiyor' denilen evlatlarımız, aralarında OECD ülkelerinin de bulunduğu 72 ülkeyi fen bilimlerinde ve okumada, 62 ülkeyi de matematikte geride bıraktı. 2018'de muhalefetin verdiği bir başka araştırma önergesinde 'PISA sonuçlarının kaygı verici ve düşündürücü sonuçlar içerdiği' yazıldı. Oysa 2015-2025 döneminde fen bilimleri, okuma becerileri ve matematik alanlarının tamamında ortalama performansını artıran tek OECD ülkesi Türkiye oldu. 'Kaygı verici' denilen tablo, 10 yılın sonunda gıptayla bakılan bir yürüyüşe dönüştü.'
'İlk kez fen bilimleri ve okuma becerilerinde OECD ortalamasının üzerine çıktık'PISA 2018'de puanlar 3 alanda yükseldiğinde de bu dilin değişmediğine işaret eden Tekin, şöyle devam etti:
'Manşetlerde bu kez 'Güya başarılıyız' ve 'Gelenek bozulmadı, ortalama yakalanamadı' yazıyordu, evlatlarımız hakkında 'Öğrenciler vasat ve sorgulamıyor' hükmü verildi. Muhalefet de 2019'da verdiği önergede 'bu artışı büyük bir gelişme olarak yorumlamamak gerekir' dedi, okuma alanında üst düzey beceri gösteren öğrencilerin oranının düşüklüğü kayda geçirildi. 2025'te gelenek bozuldu. 2020'de ana muhalefet partisinin yayımladığı bir raporda da 'Türkiye'nin uluslararası sınavlarda OECD ülkelerinin en alt sıralarında yer aldığı' yazıldı. '2025'te sizi göreceğiz' dediniz, değerli milletvekilleri 2025'i gördük. PISA 2025'te ilk kez fen bilimleri ve okuma becerilerinde OECD ortalamasının üzerine çıktık.'
Eğitimin merkezi yönetim bütçesindeki payını 2002'deki yüzde 7,6'nın iki katına yakın bir düzeye taşıdıklarını, erişimi her kademede genişlettiklerini, okul öncesinde okullaşma oranını 7 katına çıkardıklarını, ortaöğretimde bu oranı 30 puandan fazla yükselttiklerini anlatan Tekin, taşımalı eğitimle köylerdeki çocukları okula ulaştırdıklarını, derslik sayısını iki katına çıkararak öğrencileri daha az kalabalık sınıflarda, daha nitelikli öğrenme ortamlarıyla buluşturduklarını bildirdi.
Bakan Tekin, öğretmen sayısını iki katına çıkardıklarını, öğretmenlik mesleğinin genel yeterliklerini yeniden tanımlayarak Milli Eğitim Akademisini kurduklarını, öğretmenlere mesleki ilerleme yolu açtıklarını, ücretsiz ders kitapları ve Destekleme ve Yetiştirme Kursları ile öğrenci ve ailelere destek sunduklarını, bursluluk, parasız yatılılık, şartlı eğitim yardımı ve ücretsiz öğle yemeği gibi sosyal politikalarla imkanı kısıtlı öğrencilerin eğitim hakkını devlet güvencesine aldıklarını kaydetti.
Türkiye'nin başarısının dünya basınına da yansıdığını aktaran Tekin, 'Fransa'da Le Figaro, 'Türkiye bu yıl en büyük ilerlemelerden birini nasıl gerçekleştirdi?' diye sordu. The Economist, gelişmiş ülkelerdeki gerilemeyi konu alan haberinde 'Türkiye hızla yükseliyor' tespitini yaptı. Almanya'da Tagesspiegel, kendi ülkesinin tarihindeki en düşük sonuçları tartışırken Türkiye'nin örnek olabileceğini söyledi.' diye konuştu.
'YÖK, üniversite ile sektör işbirliğini yapısal bir unsur olarak gördü'Tekin, üniversiteleri ülke genelinde yaygınlaştırma hedefleri doğrultusunda, yükseköğretimin toplumun çok daha geniş kesimlerinin erişebildiği bir imkan haline geldiğini belirterek, Yükseköğretim Kurulunun (YÖK) fırsat eşitliğini korumayı, erişimde ulaşılan tabanı, programların niteliği, mezunların yetkinlikleri, araştırmanın etkisi ve üniversitelerin bölgesel kalkınmaya katkısıyla güçlendirmeyi hedeflediğini vurguladı.
YÖK'ün, mezunların edindiği yetkinlikleri iş gücü piyasasının ihtiyaçlarıyla örtüştürmeyi irdelediğini ifade eden Tekin, Kurulun yükseköğretim planlamasını istihdamla daha güçlü bir ilişki içinde ele aldığını belirtti.
Tekin, YÖK'ün program ve kontenjan kararlarında mezun sayılarını, iş gücü piyasasına geçiş sürelerini, kamu ve özel sektörün personel ihtiyacını ve mesleklerin geleceğine dair öngörüleri birlikte değerlendirdiğini dile getirerek, 'İş gücü piyasasında karşılığı daralan programları dönüştürürken stratejik alanlarda kapasiteyi artırmayı esas aldı. Üniversite ile sektör arasındaki işbirliğini de bilgi üretimini üretim süreçleriyle buluşturan yapısal bir unsur olarak gördü.' değerlendirmesinde bulundu.
Uzun yıllardır uygulanan klasik stajın yerine, meslek yüksekokullarında ve uygun lisans programlarında öğrencilerin bir ya da iki dönemini doğrudan iş yerinde geçirdiği İşletmede Mesleki Eğitim Modeli'nin uygulamaya konulduğunu anımsatan Tekin, 7 ilde yaklaşık 120 bin öğrenciyle 185 ön lisans programında pilot uygulamanın başlatıldığını aktardı.
Bakan Tekin, modelle öğrencilerin mesleklerini gerçek iş ortamında tanımasının, üretim disiplini, iş güvenliği kültürünü bizzat yaşayarak edinmesinin ve işletmelerin ihtiyaç duydukları yetkinlikleri üniversitelerle birlikte tanımlamasının amaçlandığını söyledi.
YÖK'ün yapay zeka, büyük veri, siber güvenlik, yeşil dönüşüm ile sağlıkta ve tarımda dijitalleşme alanlarını program geliştirme çalışmalarının merkezine aldığını dile getiren Tekin, yapay zeka ve dijitalleşme alanında 100'ü aşkın üniversitede yeni program türlerinin öğrencilerle buluştuğuna dikkati çekti.
Tekin, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığının (ÖSYM) da üniversiteye ve kamu hizmetine giden yolda, adayların emeğini adil ve güvenilir biçimde ölçme sorumluluğunu, bütün hizmetleri e-Devlet standartlarında yürüterek ve bilimsel ve teknolojik yeniliklerle hizmet kalitesini her yıl artırarak üstlendiğini vurguladı.
Tek ve çift yıllarda her yıl 11 ila 14 milyon adaya hizmet veren ÖSYM'nin, Yükseköğretim Kurumları Sınavı, Kamu Personel Seçme Sınavı, kurum sınavları, yabancı dil sınavlarını da kapsayan yılda yaklaşık 70 sınavı, farklı kurumlar için de yaklaşık 25 yerleştirme işlemini yürüttüğünü bildiren Tekin, 2026'da bugüne kadar gerçekleştirilen 61 sınava yaklaşık 13 milyon 600 bin adayın katıldığı bilgisini paylaştı.
Milli Eğitim Bakanı Tekin, 'Eğitim bütçemiz, 2 trilyon 458 milyar 762 milyon 249 bin lirası Bakanlığımız bütçesi olmak üzere, toplamda 3 trilyon 755 milyar 688 milyon 206 bin lira olarak öngörülmektedir. Son olarak, Sayıştay raporlarında yer alan bulguları titizlikle değerlendirdik, bu bulgular doğrultusunda gerekli adımları da attık.' dedi.
Muhabir: İsa Toprak,Buğrahan Ayhan,Şeyma Güven