Özbekistan’ın başkenti Taşkent yakınlarındaki eski şehir kalıntılarında, Batı Göktürk dönemine (6. yüzyılın sonu - 7. yüzyılın başı) ait üzerinde Soğdça harflerle “Türk-Kağan” yazan madeni para (sikke) bulundu.
Türk tarihini değiştiren bu yeni buluşla; bronz sikkeler arasında 20'den fazla sikke çeşidinin Batı Göktürk Kağanlığı’na ait olduğu ortaya çıktı.
Bu sikkelerden 3’ünün “Yabgu”, 5’inin “Yabgu-Kağan” ve 9’unun “Kağan” unvanlarıyla basıldığı, geri kalanlarının ise yazısız olduğu anlaşıldı.
Arkeolojik buluntulara göre Türk-Kağan isminin bilinen en eski kaydı 8. yüzyılın başlarında Orhun Yazıtlarında geçer. Bulunan bu yeni sikkeler ise “Türk” isminin tarihinin 6. yüzyılın sonu ve 7. yüzyılın başına, özellikle 580-610 yıllarına geri götürür. Madeni paranın belirgin görsel özellikleri, Batı Göktürk Kağanlığı’nın Yabguluk dönemiyle örtüşür. Bu özellikler onu, sonraki Yabgu-Kağanlık ve Batı Türklerinin sonraki Kağanlık döneminde (630-740) basılan madeni paralardan ayırır.
Bu farklı antik sikkelerin varlığı, Türk yöneticilerinin ve halklarının göçebe değil, şehir kurduklarını, yerleşik bir yaşamda aktif ticaretle uğraştığını, para sistemine sahip olduklarını gösterir.
Taşkent bölgesinden “Jabgu”, “Cabgu-Kagan” ve “Kagan” gibi çeşitli Türk unvanlarını taşıyan 20’den fazla diğer madeni para çeşidinin yanı sıra bu “Türk-Kagan” madeni parası; Türk kimliği ve devletliğiyle somut bir bağlantı kurdu.
Türk parasını bulan Özbekistan Bilimler Akademisi Milli Arkeoloji Merkezi Uzmanı Prof. Dr. Gaybulla Babayarov, paranın hangi Türk kağanına ait olduğunu okudu.
Profesör Babayarov ayrıca madeni paranın kökeninin, geniş Türk Kağanlığı’nın kuruluşunda önemli bir figür olan İstemi Kağan’ın torunlarına dayanabileceğini ileri sürdü. İstemi Kağan’ın, Orta Asya’da stratejik olarak önemli bir alan olan Fergana bölgesini yönettiği bilinir.
Taşkent bölgesinin eski şehir kalıntılarından bulunan paraların “Türk-Kağan” tabiriyle bastırılmış olması Türk tarihi açısından önemli bir buluş oldu. Arkeolojik kazılarla çok eski zamanlarla tarihlenen Türk ismi, tarih kitaplarının aksine çok daha geriye gitmeye devam ediyor.
Türk halklarından biri olan Özbeklerden oluşan Özbekistan’da başta Ahıska Türkleri olmak üzere 20.000 civarında etnik Türk yaşar. Ülkenin toplam nüfusu yaklaşık 37,7 milyondur ve bunun 32 milyonu, yüzde 85’i etnik Özbek Türkleridir.