Pertevniyal Sultan (doğum adıyla Hasna Besîme, d. 1810 - ö. 5 Şubat 1883), Osmanlı Padişahı II. Mahmud'un eşi ve Sultan Abdülaziz’in annesi olan, Osmanlı İmparatorluğu'nun son döneminde etkili olmuş bir Valide Sultan'dır.
Hayatı ve Rolü
* Saraydaki Yükselişi: 1829 yılında II. Mahmud ile evlendi ve 1830'da geleceğin padişahı Şehzade Abdülaziz’i dünyaya getirdi.
* Valide Sultanlık Dönemi: Oğlu Sultan Abdülaziz'in 1861 yılında tahta çıkmasıyla birlikte "Valide Sultan" unvanını aldı ve 1876 yılına kadar bu makamda kaldı.
* Siyasi Etkisi: Sarayda ve devlet işlerinde söz sahibi oldu; devlet adamlarıyla ilişkiler kurdu ve bazı siyasi kararlarda etkili bir rol oynadı.
Hayırseverliği ve Eserleri
Pertevniyal Sultan, hayırsever kişiliğiyle tanınmış ve İstanbul'un farklı noktalarında önemli mimari eserler bıraknıştır:
* Pertevniyal Valide Sultan Camii: Aksaray Meydanı'nda, mimar Sarkis Balyan’ın tasarladığı, cami, türbe, kütüphane ve çeşmelerden oluşan büyük bir külliyedir.
* Pertevniyal Lisesi: Kocasının hatırası adına Mahmudiye Mektebi adıyla temelleri atılan, bugün köklü bir eğitim kurumu olarak hizmet veren okuldur.
* Diğer Yardımlar: Aksaray İlk Öğretim Okulu, Konya Aziziye Camii'ne maddi katkılar ve borç sebebiyle hapiste olan kişilerin borçlarının ödenmesi gibi toplumsal yardımlar yapmıştır.
Aksaray’daki kendi adını taşıyan Pertevniyal Sultan Türbesi içinde defnedilmiştir.