2025 baharında Güney Asya’da yeniden alevlenen Hindistan-Pakistan gerilimi, sadece iki nükleer komşunun tarihsel düşmanlığına dayanan bir kriz değil; aynı zamanda küresel dengeleri etkileyecek çok katmanlı bir jeopolitik hesaplaşmanın sahnesidir. Savaşlar artık tanklarla başlamıyor, barut kokusuyla fark edilmiyor. Yeniçağın savaşları önce ekranlarda, sonra zihinlerde başlıyor. Hindistan ve Pakistan arasındaki son gerilim de bu gerçeğin canlı bir örneği. Resmî söylemler, sınır ötesi saldırılar ve karşılıklı suçlamalar arasında gözden kaçan şey ise, bu krizin aslında çok daha büyük bir oyunun ön sahnesi olduğu
Keşmir: Sadece Bir Toprak Parçası Değil
Her ne kadar Hindistan ve Pakistan arasındaki düşmanlık Keşmir üzerinden tarihi bir zemine dayansa da, 2025’te yaşanan bu gerilim artık sadece bir toprak kavgası değil; bugün Keşmir, dünyadaki en yoğun askeri yığınaklardan birine ev sahipliği yapıyor. Ancak bu coğrafya sadece sınır hattı değil; Çin’in “Kuşak ve Yol” projesinin Pakistan ayağını doğrudan ilgilendiren bir güzergâh. Hindistan’ın bu güzergâha yönelik itirazları, sadece ekonomik değil, stratejik bir kuşatılmışlık hissinin sonucu. Keşmir’e hâkim olmak, Çin-Pakistan ekonomik eksenine darbe vurmak anlamına geliyor. Pakistan ile Çin arasındaki ekonomik koridorun kesilmesi demek, Pekin’in güneybatı kuşatmasının zayıflaması anlamına gelir. Hindistan ise bu koridora hem jeopolitik hem de egemenlik perspektifinden bakıyor. Keşmir'e yönelik iddiaları, yalnızca tarihsel hak değil, aynı zamanda Çin'in yayılmacılığına karşı bir direnç cephesi.
Provokasyon mu, Tesadüf mü?
Çatışmayı başlatan saldırının kim tarafından, ne amaçla yapıldığı halen tartışmalı. Ancak bu gibi dönemlerde “saldıran kim?” sorusundan daha önemlisi “bu saldırı kimin işine yarıyor?” sorusudur. Zamanlama da çok dikkat çekici. Hindistan’da yaklaşan seçimler, güvenlik vurgusunu arttırırken, Pakistan ekonomisinin krize sürüklendiği bir dönemde dış tehdit söylemi içeride birliği sağlama aracı olarak kullanılabilir. Böylesi karmaşık ortamlarda, provokatör yapıların, istihbarat servislerinin ve taşeron örgütlerin devreye girmesi pek de sürpriz sayılmaz. Saldırıların faili belki resmi kayıtlara girmeyecek ama stratejik okuma, bazı “görünmeyen ellerin” bu çatışmayı kasten alevlendirdiğini işaret ediyor.
Üçüncü Aktörler Sahada mı?
Bu çatışma, yalnızca iki devletin restleşmesinden ibaret değil. Çin, Pakistan’ın arkasında sessiz ama etkili bir destekle dururken, Hindistan-ABD-İsrail üçgeni de bölgede askeri ve teknolojik iş birlikleriyle kendini hissettiriyor. İsrail menşeli sistemlerin Hindistan tarafından sahada aktif biçimde kullanılması, Pakistan tarafından dolaylı bir müdahale olarak yorumlanıyor.
ABD’de artan Hint lobisini de dikkatle değerlendirmek gerekli. 2021 yılında göreve başlayan Başkan Joe Biden yönetimi, Hint kökenli Amerikalıların önemli pozisyonlara getirildiği bir dönüm noktası oldu. Bu atamalar, ABD hükümetinde çeşitliliğin artmasına ve Hint kökenli Amerikalıların etkisinin güçlenmesine katkı sağladı.
İşte bu dönemde önemli görevlere getirilen bazı Hint kökenli Amerikalılar: Kamala Harris: ABD'nin ilk kadın, ilk siyah ve ilk Hint kökenli başkan yardımcısı olarak tarihe geçti. Vivek Murthy: ABD Genel Cerrahı (Surgeon General) olarak atandı. Bu, onun bu görevdeki ikinci dönemi oldu. Neera Tanden: Beyaz Saray İç Politika Konseyi Direktörü olarak görev yaptı. Daha önce Amerikan İlerleme Merkezi'nin (Center for American Progress) başkanlığını yürütmüştü. Vanita Gupta: Adalet Bakanlığı Sivil Haklar Bölümü'nde Başsavcı Yardımcısı olarak görev aldı. Uzra Zeya: Dışişleri Bakanlığı'nda Sivil Güvenlik, Demokrasi ve İnsan Haklarından Sorumlu Müsteşar olarak atandı. Tarun Chhabra: Ulusal Güvenlik Konseyi'nde Teknoloji ve Ulusal Güvenlikten Sorumlu Kıdemli Direktör olarak görev yaptı. Vedant Patel: Beyaz Saray Basın Ofisi'nde Yardımcı Basın Sekreteri olarak çalıştı.
Bu atamalar, Hint kökenli Amerikalıların ABD hükümetindeki etkisinin arttığını ve çeşitliliğin önemsendiğini gösteriyor.
Bu arada ABD ise dış siyasetinde, iki ülkeyi aynı anda dengeleme politikası izliyor. Çin’e karşı Hindistan’ı güçlendirirken, Pakistan’ı da Afganistan sonrası stratejisinde kaybetmek istemiyor. Böylesi bir satranç tahtasında Hindistan-Pakistan hattında her hamle, başka bir aktörün stratejik menziline girebiliyor.
Savaş mı, Hibrit Çatışma mı?
Bugünkü tablo bize geleneksel bir savaşın değil, modern çağın hibrit çatışmasının yaşandığını gösteriyor. Karşılıklı siber saldırılar, medya manipülasyonları, istihbarat operasyonları ve vekil örgütler üzerinden yürüyen psikolojik savaş hâli var. Bu çatışma, tanklarla değil, algoritmalarla ve algılarla da yönetiliyor.
Ancak bu kırılgan dengeyi en çok tehdit eden unsur, “prestij kaybı” korkusudur. Taraflardan biri itibarını kurtarmak adına daha büyük bir askeri adıma kalkışırsa, bu bölgesel kriz küresel bir yangına dönüşebilir. Özellikle Pakistan’ın nükleer kapasitesini bir caydırıcı unsur olarak sıkça dile getirmesi, çatışmanın risk boyutunu büyütüyor. Hindistan, “misliyle karşılık” doktrininden geri adım atmıyor. İki taraf da geri çekilirse iç kamuoyuna kaybeder, ileri giderse dünyaya. Bu nedenle, askeri akıl ile stratejik sabır arasında ince bir denge kurulmalı. Çünkü bu savaşın galibi, karşısındakini en çok vuran değil; bölgesel aklı en iyi yöneten taraf olacaktır.
Pakistan medyasında yer alan haberler, Hindistan'ın İsrail menşeli radar ve hedefleme sistemleri kullandığını iddia ediyor. Bu iddia sadece teknolojik değil, aynı zamanda politik bir mesaj taşıyor: Bu savaşta Hindistan yalnız değil. Arkasında ABD-İsrail ittifakının gölgesi hissediliyor.
Çin ise daha sessiz. Ama bu sessizlik, tarafsızlık değil. Çin’in Pakistan’la askeri iş birliklerini artırdığı ve CPEC hattında güvenliği sağlamak adına istihbarat birimlerini devreye soktuğu konuşuluyor.
Bu savaşta satranç oynayan çok. ABD, Hindistan’ı Çin’e karşı “Doğu Asya savunma duvarı” olarak konumlandırmak istiyor ama aynı zamanda Pakistan’ı da kaybetmek istemiyor. Rusya sessizce dengeyi gözlüyor. Çin, Pakistan’ı bir tampon ülke olarak görüyor. İsrail, Hindistan’la yaptığı güvenlik anlaşmaları sayesinde yeni pazarlar kazanıyor.
Bu savaşın görünmeyen kısmı, görünen kısmından daha büyük. Ve savaş sadece Keşmir’de değil; Washington’da, Tel Aviv’de, Pekin’de, Moskova’da da planlanıyor.
Sessiz Oyuncular, Yüksek Bedeller
Her kriz yeni bir dünya kurar. Hindistan-Pakistan arasındaki bu gerilim de, sadece sınırların değil, büyük güçlerin çıkar haritalarının yeniden çizildiği bir dönüm noktası olabilir. Ancak bu satrançta piyonlar genellikle halklar olur; askerler, masum insanlar. Kazananı belirsiz, kaybedeni ise hep bellidir. Sınır hattında nöbet tutan askerler, evlerinden tahliye edilen siviller, sosyal medyada nefret kampanyalarına maruz kalan gençler…
Barut kokusu henüz buradan duyulmuyor belki ama, istihbarat savaşlarının, medya yönlendirmelerinin ve vekil örgütlerin sesleri çoktan yankı bulmaya başladı. Sessiz oyuncuların attığı her adım, görünen çatışmadan daha tehlikeli olabilir.
Son Söz
Hindistan ve Pakistan arasındaki güç dengesi incelendiğinde, Hindistan’ın belirgin üstünlüğü dikkat çekmektedir. Nüfus bakımından Hindistan yaklaşık 1.4 milyar kişilik devasa potansiyeliyle Pakistan’ın 240 milyonluk nüfusuna kıyasla çok daha büyük bir insan kaynağına sahiptir.
Ekonomik anlamda Hindistan, 3.7 trilyon doları aşan GSYH’siyle küresel bir aktör haline gelmişken, Pakistan ekonomisi ciddi borç yükü ve düşük sanayi üretimiyle kırılgan durumdadır. Askeri alanda her iki ülke de nükleer güce sahip olmakla birlikte, Hindistan savunma bütçesi, teknoloji yatırımları ve silahlı kuvvetlerinin modernizasyonu açısından ciddi avantajlara sahiptir. Hindistan’ın sahip olduğu uzay ve uydu sistemleri, elektronik harp kabiliyetleri ve insansız hava aracı teknolojisi, savaşı çok boyutlu yürütebilme imkânı sağlamaktadır.
Ayrıca, deniz gücü bakımından Hint Donanması, Pakistan’a karşı kıyı ablukası ve deniz iletişimini kesme kapasitesine sahiptir. Hindistan’ın Batı ile kurduğu diplomatik ve teknolojik iş birlikleri de dış destek bakımından elini güçlendirmektedir. Öte yandan, Pakistan’ın sahip olduğu coğrafi savunma avantajları ve Çin ile askeri iş birliği, Hindistan’a karşı bir denge unsuru oluşturmaktadır. Ancak uzun sürecek bir savaşta Hindistan’ın üretim kapasitesi, lojistik kabiliyeti ve stratejik derinliği belirleyici olacaktır. Bu unsurlar dikkate alındığında, konvansiyonel bir çatışmada Hindistan’ın lehine bir gidişat olasılığı yüksektir.
Aklıselim Kazansın
Tek dileğimiz; kaosun hüküm sürdüğü, her köşede savaşın ayak seslerinin duyulduğu bu hassas dönemde, aklıselimin galip gelmesidir. Tarafların çok daha büyük ve yıkıcı bir topyekûn savaşa sürüklenmeden, şimdilik Keşmir’de cereyan eden bu bölgesel çatışma ortamını bir an önce sona erdirmeleri insanlık adına hayati bir öneme sahiptir.
Zira yaşanacak yeni bir çatışma dalgası, sadece bölge ülkelerini değil, küresel barışı da tehdit edebilecek sonuçlar doğurabilir. Diplomasinin, sağduyunun ve ortak aklın devreye girmesi, milyonlarca masum insanın geleceğini korumanın yegâne yoludur.