☰
✕

Unutulmayanlar…

İnsanlık, hatta yeryüzündeki her bir canlı türü; dünyaya, haliyle insana da değer, dinginlik katmak için durmaksızın çalışmış, didinmiş, yeni buluşlara imza atmıştır. Onca insanın ortak kaygısı; elbette önce doğaya, ardından da doğanın en kıymetlisi olan insana bir şeyler katabilme uğraşıdır.

Bunların içinde adlarını güzel duygularla andığımız o kadar çok kâşif (buluşçu) var ki! Aralarında edebiyatçı - yazın insanları, matematikçiler, coğrafyacılar, denizciler, askerler, siyasetçiler bulunuyor.

Tek amaçları; eksiksiz, kusursuz olabilme yetisiyle donatılmışlara, aslında ne denli değerli olduklarını kavratabilmek.

Örneğin; Davy’nin ilk adımını attığı, bunun üzerine Swan’ın uzun süre yanabilen ampulü biçimlendirdiği, Edison’un ise herkese ulaşabilecek kullanışlı ampulü ve elektrik dağıtım ağını kurmasıyla gecelerin en büyük korkusu olan yangınlara dek birçok sorun azaldı. Yükselen bu dirilikle, motivasyonla insanlar daha çok çalışma, üretme ve değer katma olanağı buldu. Aynı biçimde Meucci’nin başlattığı telefon işini Graham Bell tamamlamış ve insanlığın dumanla, kuşla iletişim kurduğu çağda büyük bir sıçrama yapmasını sağlamıştı. Lippershey mercekleri bir araya getirip teleskopu bulmuş; bu sayede hem gökyüzüne açılan kapı aralanmış hem de aynı mantıkla gelişen mikroskopla, birlikte yaşadığımız ama o güne kadar hiç görmediğimiz canlıları tanıyıp onlara karşı sağaltım, tedavi yöntemleri geliştirmemiz kolaylaşmıştı. Galileo bu buluşu ileri taşıyıp teleskopu gökyüzüne çevirdi. Böylece en büyük yazgımız olarak gördüğümüz gök olayları anlaşılmaya başlandı. Hezârfen Ahmed Çelebi’nin başlattığı uçuş serüvenini üç yüzyıl sonra Wright kardeşler tamamladı ve yolculuklarda günlerce süren çileler, çıbanlar, yaralar, hastalıklar yerini daha güvenli ve hızlı bir ulaşıma bıraktı. Willis Carrier klimayı buldu; nem de sıcaklık da denetim altına alınabildi.

Bu insanlar yılmadan, durmadan çalıştılar ve gönüllere girmeyi başardılar. Bugün hâlâ, hatta yarınlarda da iyilikle ve güzel dileklerle anılacaklar. İnsanlık; inancına, kökenine bakmadan, ömrünü başkalarının esenliği için harcamış bu yüce gönüllü öncülere her zaman saygı duyacak.

İmkânsız Denen Kurtuluşun ve Çağdaşlaşmanın Kâşifi: Atatürk

Ve elbette Mustafa Kemal Atatürk de bu nedenle ulu bir önderdir. Yabancıların, 10 Kasım saat 09.05’te ülkenin aynı anda Ata’yı anması karşısında tüylerinin diken diken olmasının, saygı duymalarının sebebi çok derindir.

Elbette o da bir kâşiftir (buluşçudur); içinde bulunulan ağır koşullara uygun, imkânsız denilen bağımsızlığı tekrar elde edebilme yollarını keşfetmiştir. Bu sayede tutsaklığa düşmüş; düzenli olarak kıyıma uğrayan, kadınlarına saldırılan ve eziyet edilen, çocukları acımasızca süngülenen, hatta ana karnındaki bebeklerin bile dışarı çıkarılıp süngülendiği bir ulusun özgür kalabilmesi için gereken kurtuluş çarelerini o güne kadar görülmemiş stratejiler bulup ortaya çıkarmış ulu bir kişidir. Üstelik bunu en bilge bilim insanından bile daha bilgece yaşama geçirebilmiştir. Onun sayesinde Türklerin kırımı durmuş; İngiltere’nin, Fransa’nın ve İtalya’nın maşaları aracılığıyla yürüttüğü soykırım girişimi engellenmiştir.

Atatürk; Türk halkına yalnızca o gün için değer katmakla kalmamış; yeniden ayağa kalkabileceği, çağa uygun yaşayabileceği ve uzun yıllar çağdaş, güncel kalabileceği koşulları da sağlamıştır. Onun büyük ve güçlü kalabilme düşünceleri ile devrimleri, çağın gerektirdiği yola girmemizi ve böylece "tek dişi kalmış" uygarlıkların bir daha saldırmak için bahane bulamamasını sağlamıştır. Öyle bir yapıt bırakmıştır ki daha önce tek bir kişinin hiç başaramadığı ölçüde insanlığı yücelten işler ortaya koymuştur. Sürekli diri kalan, kendini yenileyen ve bu nedenle asla yenilmeyecek düşünce yapısının, Köy Enstitüleri gibi özgün bir eğitim dizgesinin doğmasına öncülük etmiştir.

Devrim de işte budur! Yeni ile eski arasındaki o zorunlu yenilenmedir. Ne yazık ki bu şeyhlerin, şıhların, papazların pek hoşuna gitmez. Bunu ivedilikle bir çatışmaya dönüştürmek için uğraşırlar; halkı kandırarak kendi yanlarına çekmeye çalışırlar. Çağa ayak uydurmayı "komünistlik, dinsizlik" ve benzeri gülünç savlarla karalamaya kalkarlar. Çünkü her bir yenilenme onların kurulu düzenlerine ve rahat yaşamlarına çomak sokarken, toplumun bütününün gelişmesini sağlar. Gelişen ve aydınlanan insan da asla kula kulluk etmez, şeyhe, şıha düşmez.

Hatta Selçuklu hükümdarı Tuğrul Bey’in buyruğu ile yayımlanmış olan ve içinde bulunduğu zamana yaraşır, işinin ehli insanların görevde olmasını öğütleyen, adına da “layıklık, laiklik” dediği anlayış tam olarak budur.

Gönüle Girmek ve Tanıyarak Sevmek

Bunca şeyden sonra elbette Atatürk’ün büyüklüğü, bir klima buluşunun serinliği tadında anlatılamaz. Onu ancak ve ancak manası derin Kevser sularının ferahlığı ile tanımlayabiliriz. Bu da onu ‘birileri unutturmaya çalışsa bile’ yalnızca Türklerin değil, insanlığın var olduğu sürece unutamayacağı bir önder durumuna getirir.

Bir insanın gönlüne girmek, yani sanki bir melek iyiliğiyle yaklaşmak; ona özgür, kimseye boyun eğmeden üretme gücünü gösterebileceği olanaklar sunmak demektir. Kimseye avuç açmadan, cebinde emeğinin karşılığı olan paranın bulunması, para kaygısı duymaması; çocuğunu geleceğe güvenle hazırlayabilmesi demektir. Merak duygusunu kamçılayacak, yaşamı daha iyi “tanıma” isteği uyandıracak ulusal bir eğitim dizgesi kurmak; özdeksel (maddi) yaşama her dönem yön vermiş olan tinsel (manevi) dünyayı güçlendirmek demektir. Çağdaş ve işinin ehli insanların yönetimde olması, topluma yaraşır bir yaşam sunması; düşünce özgürlüğünün önünü açması, akılcı ve insan odaklı bir öğretim düzeni geliştirmesi demektir.

Özellikle de Hasan-ı Basri’nin vurguladığı gibi “tanıma” çok önemlidir. Çünkü yalnızca tanıyan sevebilir. Bu durumda yaşama değer katabilmek için yalnızca sevmeyi başarabilmek yeterli olacaktır.

Bu arada, çağdaş ulusal eğitim dizgemizin yılmaz bekçileri olan öğretmenlerimizin yaklaşan Öğretmenler Günü’nü yürekten kutlarım. Mustafa Kemal Atatürk’ün, “Yeni nesil sizin eseriniz olacaktır. Eserinizin değeri, sizin beceriniz ve fedakârlığınızla orantılı olacaktır,” sözünün kıymetini bugün çok daha iyi anlıyoruz.

Atatürk adeta şöyle sesleniyordu bizlere: “Şapkanızı önünüze koyup çevrenize bir bakın! Yeni nesil bilinçli tasarılar üretiyorsa, mutluysa, kendini değerli hissediyorsa bu sizin yapıtınızdır. Yok eğer yeni nesil işsiz kalmışsa, plansız ve programsız eğitiliyorsa, uyuşturucu kullanımı ve benzeri illetler artmışsa, zamanını boş yere tüketenlerden olmuşsa hiç bahane aramayın bu da sizin yapıtınızdır.”

Ömürden Çalanlar ve Ölümsüzleşenler

İnsanın ömründen, yani cebinden çalarak şeytanca bir tutum takınmak ise bambaşka bir şeydir. Bu tutum; özgürlükleri ellerinden alacak borçlanmalara yol açmak, üretme gücünü boşa akıtmak, işsizliği artırmak ve yabancılara hamuduyla faiz ödeyecek siyasalar geliştirmektir. Halkın parasının çeşitli oyunlarla eritilip çaldırılmasına göz yummak; gerçek saygınlığın halkın gönenci, itibarı olduğunu unutup kişisel gösteriş uğruna yapılan harcamalarda har vurup harman savurmaktır. Hizmet adı altında on liralık işi yüz on liraya yaptırarak insanın yaşama tutunma aracını elinden çekip almaktır. İnsanı devindiren, harekete geçiren, üretimin artmasını sağlayan özgür düşünceyi suç saymaktır. Özgür düşünen gazeteye, televizyonlara ket vurmaktır. Gençlerin yaşamı tanıma aracı olan ulusal eğitimi bağnazlaştırarak onları bilgisiz bırakmak; dünyayı ve insanı tanımalarına, dolayısıyla sevmelerine de olanak vermeyen, kindar, akıldan ve insanlıktan yoksun, dogmatik (bağnaz) düşünce ile insancıl düşünceyi çarpıştıran bir düzene dönüştürmektir.

Böylece eğitilmemiş bu yığınlar, bilinç eksikliği yüzünden ivedilikle Orta Çağ inanışlarının tutsağı durumuna gelebilir; bir kulun peşinde yitip gidebilir. Batı'da "conservatives" diye anılan o tutucu, gerici, devrim düzenini tanımayan, hep eskide kalmak isteyen, dünyanın gelişimini ve döngüsünü yalnızca kendi güçlü, varsıllaştığı dönemde dondurmak için çabalayanların baskısı gerçekten çok acımasızdır. Yalan, talan, el koyma, kara çalma, kıskançlık gibi her türlü kötülüklerini adeta toplumun üzerine kusarlar.

Kısacası bu devrim düşmanlığının, yani eskide kalma ve yenilenmeme çabasının nedeni, tarih boyunca birinin yalnızca kendi çıkarlarını koruma tutkusundan kaynaklanır. Üstelik bu kişiler tarihte de sayıca çoktur; ancak bugün hiçbirinin adını sanını bilen yoktur.

Ne yaptıysa toplumunu egemen kılmak için yapmış olanlar ise gerçekten pek az görülür. Bu güzel ve ender insanlar, tıpkı Mustafa Kemal Atatürk gibi elbette ölümsüzlüğü de keşfetmiş olurlar; hiç ama hiç unutulmazlar.