Yapay zeka buluşları için 'Hızlı Hat' geliyor

ANKARA (AA) - AA muhabirinin edindiği bilgiye göre ilgili kurum ve kuruluşlar, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı koordinesinde yürütülen 2026-2030 dönemi 'Türkiye Yapay Zeka Eylem Planı'ndaki hedeflere odaklandı.

Vatandaşların haklarını koruyan ve yatırımcılara öngörülebilirlik sağlayan düzenleyici ortamın kurulması için çalışmalar da hızlandı.

Bu kapsamda, yapay zeka teknolojileri ile bu teknolojileri kullanan buluşlara ilişkin sınai mülkiyet başvuruları teşvik edilecek.

TÜRKPATENT tarafından yürütülecek 'Yapay Zeka Hızlı Hat' uygulaması kapsamında başvurularda şeffaf beyan ve hızlandırılmış inceleme süreçleri işletilecek. Uygulamanın bir yıl içinde faaliyete geçirilmesi hedefleniyor.

Düzenlemeyle yapay zeka alanındaki yenilikçi çalışmaların fikri mülkiyet haklarıyla korunması, başvuru süreçlerinin hızlandırılması ve teknoloji yatırımlarına daha öngörülebilir bir ortam sağlanması amaçlanıyor.

Yapay zeka sistemlerine risk düzeyine göre yükümlülük

Eylem kapsamında güvenilir ve yenilikçi bir yapay zeka ekosisteminin oluşturulması için hukuki ve etik kurallar, güvenlik standartları, yanlış bilgiyle mücadele yöntemleri ve veri yönetişimi ilkeleri ortak bir çerçevede ele alınacak.

Bu çerçevenin temelini, Avrupa Birliği'nin orantılı risk yaklaşımını dikkate alan ulusal yapay zeka hukuki ve etik çerçevesi oluşturacak.

Yapay zeka sistemlerinin risk düzeyine göre kademeli yükümlülükler belirlenecek.

Düşük riskli uygulamalar için sade kontrol listeleri, orta riskli uygulamalar için kısa form 'Algoritmik Etki Değerlendirmesi' hazırlanacak. Yüksek etkili sistemlerde ise genişletilmiş 'Algoritmik Etki Değerlendirmesi', kamuya açık özet 'Model Kartı' ve denetleyici kurumlara sunulacak ayrıntılı teknik dosya standart hale getirilecek.

Sağlık, eğitim, istihdam, sosyal yardım, kredi değerlendirme, biyometrik tanıma, kolluk ve adalet süreçlerinde kullanılan sistemler ile çocukları ve hassas grupları doğrudan etkileyen uygulamalar 'yüksek etkili yapay zeka sistemi' olarak tanımlanacak.

Bir yıl içinde orantılı risk rehberi ile sektör eklerinin yayımlanması, yeni devreye alınan yüksek etkili kamu yapay zeka sistemlerinin tamamında Algoritmik Etki Değerlendirmesi ve Model Kartı paketinin uygulanması öngörülüyor.

Yapay zekada kişisel verilerin işlenme koşullarına da odaklanılacak

Yapay zekada sınai mülkiyet haklarının yanı sıra kişisel verilerin işlenmesine ilişkin süreçler de ilgili kurum ve kuruluşların gündeminde bulunuyor.

Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ile Avrupa Birliği Genel Veri Koruma Tüzüğü arasındaki uyum, yapay zekaya özgü veri işleme senaryolarını kapsayacak şekilde güçlendirilecek.

Bu doğrultuda otomatik karar alma süreçlerinde açıklanabilirlik yükümlülüğü, yapay zeka modellerinin eğitiminde kişisel verilerin işlenmesine ilişkin kurallar ve sınır ötesi veri transferi koşulları da ayrıntılandırılacak.

Böylece bir yandan vatandaşların temel hak ve özgürlüklerinin korunması, diğer yandan yapay zeka alanında faaliyet gösteren girişimci ve yatırımcılar için güvenli, şeffaf ve öngörülebilir bir düzenleyici ortam oluşturulması amaçlanıyor.

 

Muhabir: Zeynep Duyar