Ticaret Bakanı Bolat: Ekim ayında ihracat rekoru kırıldı

İSTANBUL (AA) - Ekim ayı dış ticaret verileri, Ticaret Bakanı Ömer Bolat ve Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) Başkanı Mustafa Gültepe'nin katılımıyla TİM Dış Ticaret Kompleksi'nde düzenlenen toplantıda açıklandı.

Toplantıda konuşan Bolat, ihracattaki bereketli dönemin ekimde de sürdüğünü kaydederek, 2026'nın yağışların, bereketin, tarımsal üretimin arttığı ve ihracatta rekorların kırıldığı bir yıl olduğunu söyledi.

Geride kalan 10 ayın ihracat açısından performansının pekiyi olduğunu dile getiren Bolat, Türkiye'nin çevresindeki savaşlara, emtia ve enerji fiyatlarındaki artışlara, navlun ve sigorta ücretlerinin tavan yapmasına rağmen sanayisiyle, tarımıyla, hizmetleriyle ihracat yapmaya, dünya pazarlarındaki payını ve ihracat değerini artırmaya devam ettiğini anlattı.

Bolat, Türkiye'nin 16 yıldır kesintisiz büyüdüğünü ve bu büyümenin içinde ihracatın lokomotif görevi gördüğünü ifade ederek, tarımda, ulaştırmada, çevrede, enerjide, sanayide, hizmetlerde ve altyapıda 24 yıldır Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın liderliğinde büyük atılımlar yapıldığını bildirdi.

Ekimde 3 ayrı rekora imza atıldı

Bakan Bolat, ekim ayı rakamlarının çok güzel geldiğini belirterek, sözlerini şöyle sürdürdü:

'(Geçen ay) En yüksek ekim ayı ihracat rekoru kırıldı. Mal ihracatımız (yıllık bazda) yüzde 8,1 artarak 25,9 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. Eylülde 26 milyar dolardı hatırlarsınız. Böylece 103 yıllık Cumhuriyet tarihimizin en yüksek üçüncü aylık ihracatına ulaşmış bulunuyoruz. İkinci önemli başarı 2026 Ocak-Ekim dönemi rekoru. O da yüzde 5,5 artışla 236,8 milyar dolara yükselmiştir. Üçüncü rekor son 12 aylık yıllıklandırılmış toplam mal ihracat rekoru. Geçen ay 2025 Ekim'e kıyasla 15,6 milyar dolar artarak 285,6 milyar dolara yükseldi. Hedefimiz 282 milyar dolardı. Hedefimizi 3,5 milyar dolar aştık.'

Bolat, son bir yıldaki mal ihracatının 15,6 milyar dolar arttığını kaydederek, hizmetler ihracatında ağustostan itibaren görülen hızlanmanın sürdüğünü söyledi.

Ekim itibarıyla yıllıklandırılmış hizmetler ihracatının toplamının 127,4 milyar dolara yükseldiğini dile getiren Bolat, 'Böylece ekim sonu itibarıyla yıllıklandırılmış mal ve hizmet ihracatının toplamı 413 milyar dolara yükseldi. Saygıdeğer Cumhurbaşkanımızın yeni yılın başında bizlere vazettiği 410 milyar dolarlık hedefi ekim ayı itibarıyla aşmış bulunuyoruz.' diye konuştu.

'Mal ihracatında son 42 ayın 24'ünde rekor kırıldı'

Ticaret Bakanı Bolat, ekimde mal ticaretinde dış ticaret açığının yüzde 11,4 azaldığını belirterek, 'Yine önemli bir olumlu gelişme de ihracatın ithalatı karşılama oranı da 3,4 puan artmıştır. Böylece ihracattaki artış, dış ticaret açığında son aylarda yakaladığımız gerileme eylül ve ekimde de cari işlemler dengesinin fazla vermesini bizlere tahmin ettirmektedir.' değerlendirmesinde bulundu.

Mal ihracatında son 42 ayın 31'inde artış, 24'ünde rekor görüldüğünü anlatan Bolat, şu ifadeleri kullandı:

'2026'nın ilk 10 ayının 7'sinde aylık ihracat artışı sağlandı, 6'sında ihracat rekorları kırıldı. Özellikle nisandan bu yana nisan, haziran, temmuz, ağustos, eylül ve ekim aylarının hepsinde aylık ihracat rekorları kırıldı. Nisan, haziran ve eylülde çift haneli artışlar sağlandı. Bu ay da yüzde 8,1 ile küçümsenmeyecek güzel bir artış oranına ulaştı. Bunun yanında orta yüksek ve yüksek teknolojili ürün ihracatımız da 118,6 milyar dolarla tüm zamanların en yüksek seviyesine ulaştı. Bu yıllıklandırılmış rakam. Bu rakam 2025'in tamamında 112 milyar dolardı.'

'Ocak-ekim döneminde 26 sektörün 17'sinde ihracat arttı'

Bakan Bolat, ekimde 26 sektörün 13'ünde, ocak-ekim döneminde ise 26 sektörün 17'sinde ihracatın arttığını belirterek, 'Ekim ayı itibarıyla yıllıklandırılmış ihracatta dünyanın 5 bölgesinde, 46 ülkede ve 23 ürün faslında rekorlar kırılmıştır.' dedi.

Ekimde takvim ve pariteden gelen olumsuz etkilere rağmen yüzde 8,1 artışla 25,9 milyar dolarlık ihracata imza attıklarını vurgulayan Bolat, 'Diğer taraftan son 3 aydır ihracatı destekleyen işlenmemiş altın ihracatında da rakam 204 milyon dolarla oldukça düşük gerçekleşmiştir. Bu da yaklaşık 850 milyon dolar eksi yazmıştır. Bu gördüğümüz önemli handikaplara rağmen 1 milyar 935 milyon dolarlık artış sağlanmıştır.' ifadelerini kullandı.

Bolat, 'Kasım ve aralıkta ortalama 50 milyar dolar daha toplam ihracat yaparsak 287 milyar dolarlık mal ihracatıyla yılı kapatmış olacağız.' dedi.

'Avrupa Birliği yine bizim en büyük ihracat pazarımız'

Toplantıda konuşan Bolat, ocak-ekim döneminde yıllık bazda elektrikli makineler ve cihaz ihracatının 2,5 milyar dolar, motorlu kara taşıtlarının 1,3 milyar dolar, plastik grubunun 1,2 milyar dolar, meyve ve sebzenin 1,2 milyar dolar, bakırın 1,1 milyar dolar arttığını söyledi.

Ocak-ekim döneminde en yüksek ihracat düşüşünün inorganik kimyasallar, hububat, mobilya, kakao ve örülmemiş giyim eşyası gruplarında görüldüğünü anlatan Bolat, 'Bölgeler olarak baktığımızda Avrupa Birliği yine bizim en büyük ihracat pazarımız. 10 ayda 99 milyar dolarla çok önemli bir ticaret ortağımız. Yılı AB'ye muhtemelen 120 milyar dolarlık mal ihracatı yaparak kapatabileceğiz.' diye konuştu.

Bolat, orta-yüksek ve yüksek teknolojili ürün ihracatının artmaya devam ettiğini belirterek, 'Son bir yıl itibarıyla yaklaşık 6,5 milyar dolar artışımız var. Toplam ihracatımızdaki payı neredeyse yüzde 44'e yükseldi.' ifadelerini kullandı.

İhracatın ve ithalatın en çok arttığı sektörler

Bakan Bolat, ekim ayı ithalat rakamlarına değinerek, sözlerini şöyle sürdürdü:

'Ekimde yıllık bazda ihracat yüzde 8,1 artarken ithalat yüzde 3,4 ile sınırlı kaldı ve 32,6 milyar dolar olarak gerçekleşti. Buradaki artışın en büyük kalemi doğal gaz, petrol ve madeni yağlar gibi enerji ürünlerindeki anormal ve yüksek artış. Bunun da sebebi Körfez'deki savaş durumunun ve gerilimin devam etmesi. İlk 10 ay itibarıyla ithalatımız mücevher ve altında 8 milyar dolar, motorlu kara taşıtlarında 5,2 milyar dolar, hava ve uzay taşıtlarında 854 milyon dolar, kakaoda yaklaşık 500 milyon dolar, ayakkabıda da 177 milyon dolar azaldı. İthalat mineral yakıtlarda 10 ayda 10 milyar dolar, elektrikli makinelerde 3,3 milyar dolar, bakırda 2 milyar dolar arttı.'

Bolat, ocak-ekim döneminde tüketim malları ithalatında yaşanan 3 milyar dolarlık azalışın sevindirici olduğunu kaydederek, ham madde ve ara malları ithalatındaki artışa işaret etti.

'Dış ticaret açığı ekimde yüzde 11,4 azaldı'

Ticaret Bakanı Bolat, 10 ayda ithalatın en çok arttığı bölgenin Diğer Asya Ülkeleri olduğunu belirterek, Kuzey Amerika, Kuzey Afrika ve İslam İşbirliği Teşkilatı bölgelerinden de ithalatın arttığını söyledi.

Ekim ayına ilişkin dış ticaret açığı verilerini paylaşan Bolat, şu değerlendirmelerde bulundu:

'Dış ticaret açığı ekimde 6,7 milyar dolar oldu ve yüzde 11,4 azaldı. Bu sevindirici bir tablo. Dış ticaret açığımız eylülde de azalmıştı. Dış ticaret açığı ekimde yıllık bazda net 863 milyon dolar azaldı. Bu başarıdır. İhracatın ithalatı karşılama oranı yüzde 79,4 oldu. Geçen yıl ekimde yüzde 76'ydı. 3,4 puan iyileşme var. Yıllıklandırılmış mal ithalatında 381 milyar dolardayız. Geçen yılı 92,2 milyar dolar dış ticaret açığıyla kapatmıştık. En büyük sebebi enerji ile altın ve mücevherat ithalatıydı. Bu sene Körfez'deki savaşa ve enerji fiyatlarında 10 milyar dolarlık fazla ithalat yapmamıza rağmen dış ticaret açığımız 95 milyar dolarda. OVP'de maksimum kötü senaryoda 105-106 milyar dolar olarak tahmin edilen dış ticaret açığı gerçekleşmeyecek, 100 milyar doların altında kalacak. Bu da cari işlemler tablomuzu kontrol altında tutmamızı mümkün kılacak.'

'19 Kasım'da Berlin'de otomotiv zirvesi yapacağız'

Bakan Bolat, hizmetler ihracatının ocak-ağustos döneminde 80,6 milyar dolar olarak gerçekleştiğini belirterek, hizmetler dış ticaretinde verdikleri fazlanın cari işlemler dengesine yaptığı katkıdan bahsetti.

Ekim itibarıyla yıllıklandırılmış hizmetler ihracatına ilişkin tahminlerinin 127,4 milyar dolar olduğunu dile getiren Bolat, 'Bu da yıllıklandırılmışta yüzde 2,8 artışa tekabül etmektedir. Hesabımız minimum sapmayla gerçekleşmektedir. Ekim ayı itibarıyla yıllıklandırılmış hizmetler ihracatımız 127,4 milyar dolar civarında gerçekleşecektir.' dedi.

Bolat, ihracatçılara sunulan desteklere ilişkin detayları paylaşarak, her zaman onların yanında olduklarını ve olmaya devam edeceklerini anlattı.

Ticaret Bakanlığının ticaret diplomasisi çalışmalarından bahseden Bolat, birkaç gün önce Türk Devletleri Teşkilatı 13'üncü Zirvesi'nin Ankara'da gerçekleştirildiğini, İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) Ekonomik ve Ticari İşbirliği Daimi Komitesinin (İSEDAK) 42. Bakanlar Toplantısının bugün sona ereceğini, dün Avrupa'dan gelen otomotiv gazetecilerini ağırladıklarını anlattı.

Bolat, '19 Kasım'da Berlin'de otomotiv zirvesi yapacağız. TİM ve Otomotiv Endüstrisi İhracatçıları Birliği ile hep birlikte orada olacağız. Alman makamları ve devleriyle görüşeceğiz.' diye konuştu.

 6. Afrika Tarım ve Gıda Sanayisi Zirvesi

Afrika ülkelerinden iş insanlarını, karar vericileri ve kurum temsilcilerini Türk firmalarıyla buluşturmak, tarım, gıda ve tarım teknolojileri başta olmak üzere farklı alanlarda yeni işbirliği ve ticari ilişkiler geliştirmek amacıyla düzenlenen 6. Afrika Tarım ve Gıda Sanayisi Zirvesi (SAAA 2026) devam ediyor.

Bakan Bolat, organizasyon kapsamında TİM Dış Ticaret Kompleksi'nde düzenlenen etkinlikte yaptığı konuşmada da, Afrika kıtası ile son 25 yılda kurdukları ortaklıkları ve yaptıkları işbirliklerini anlattı.

Afrika'da 2003 yılında sadece 4 olan Ticaret Müşavirliği sayısının 31 ülkeye yükseldiğini, Dış Ekonomik İlişkiler Kurulu (DEİK) bünyesinde 48 iş konseyi kurulduğunu, büyükelçilik sayısının hızla arttığını belirten Bolat, Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı (TİKA) ve Türkiye Maarif Vakfı gibi kurumların da Türkiye'nin Afrika kıtasındaki faaliyetlerine ve görünürlüğüne katkı sağladığını söyledi.

Bolat, Afrika'ya yönelik stratejilerinin uygulamaya konulmasından bu yana geçen 20 yılı aşkın sürede kıta ülkeleri ile ticari ve ekonomik ilişkileri ortak fayda ve kazan-kazan ilkeleri temelinde ciddi ölçüde derinleştirdiklerini dile getirdi.

Bu stratejinin ve Afrika ülkeleri ile her alanda gerçekleştirdikleri temasların meyvelerini aldıklarını ticaret rakamlarında görebildiklerini belirten Bolat, 'Türkiye-Afrika ticaret hacmi 2003 yılında 5,4 milyar dolar seviyesindeyken 2025 itibarıyla 8 kat artarak 40 milyar dolara yaklaşmıştır. Aynı dönemde ihracatımız 2,1 milyar dolardan yaklaşık 24 milyar dolara, ithalatımız ise 3,3 milyar dolardan 16 milyar dolara yükselmiştir.' diye konuştu.

'Türk müteahhitleri Afrika kıtasında 2 bin 118 proje üstlendi'

Bakan Bolat, kıtadaki müteahhitlik projelerine sunulan katkıya değinerek, 'Türk müteahhitleri, Afrika kıtasında bugüne kadar toplam taahhüt bedeli yaklaşık 105 milyar dolar olan 2 bin 118 proje üstlenmişlerdir. Bu ivmeyi daha da sürdürmek ve giderek güçlenen ekonomik bağlarımız için sağlam bir temel oluşturmak amacıyla güçlü ve öngörülebilir bir yasal çerçeve tesis etmek hayati önem taşımaktadır.' dedi.

Türkiye'nin 50 Afrika ülkesiyle Ticaret ve Ekonomik işbirliği (TEİ), 33 ülkeyle yatırımların karşılıklı teşviki ve korunması (YKTK), 19 ülkeyle çifte vergilendirmenin önlenmesi anlaşması imzalandığını anlatan Bolat, Fas, Tunus, Mısır, Morityus ve Sudan ile serbest ticaret anlaşmasının bulunduğunu söyledi.

Bolat, Afrika ülkeleri ile hukuki çerçeveyi çeşitlendirmek amacıyla Ortak Ekonomik ve Ticaret Komitesi (JETCO) mekanizmalarını hayata geçirdiklerini belirterek, 'Afrika ile ticaretimizi artırmaktan, hukuki çerçeveyi ve kurumsal mekanizmaları güçlendirmeye kadar uzanan faaliyetlerimiz ortak bir amaca hizmet etmektedir. Hedefimiz, Türkiye ile Afrika arasında daha güçlü, daha sürdürülebilir ve karşılıklı fayda sağlayan bir ekonomik ortaklık inşa etmektir.' ifadesini kullandı.

 

'Enerji, madencilik, ulaştırma ve bankacılık gibi alanlarda eylemler belirledik'

Ticaret Bakanı Bolat, küresel ekonominin mevcut şartları altında Afrika'nın artan önemi ve çekim gücünün, ilişkilerin yeni ve güçlendirilmiş bir yol haritası çerçevesinde ele alınmasını gerektirdiğini dile getirerek şöyle dedi:

'Bu anlayışla Bakanlığımız, 2025-2029 döneminde Afrika ile ticari ve ekonomik ilişkilerimizi gelişmiş bir vizyonla ele alan 2025-2029 Afrika Ülkeleri ile Ticari ve Ekonomik İlişkilerin Geliştirilmesi Stratejisi çerçevesinde hareket edecektir. Afrika'ya yönelik ticaret mekanizmalarının geliştirilmesi, bölgede yeni istihdam olanaklarının oluşturulması, kıtanın altyapısının ve teknoloji tabanının geliştirilmesi, kıtanın refahının desteklenmesi gibi stratejimizde belirlediğimiz temel hedeflere ulaşmak amacıyla enerji, madencilik, ulaştırma ve bankacılık gibi farklı alanlarda eylemler belirledik. Belirlediğimiz eylemleri yerine getirmek için ise hem üst düzey temaslar ve iş heyeti organizasyonları gerçekleştirecek hem de ilgili kurum ve kuruluşlarımızla işbirliği yapacağız.'

'İşbirliğine açık ve öncelikli gördüğümüz sektörlerden birisi tarımdır'

Bakan Bolat, Afrika ile işbirliğine açık ve öncelikli gördükleri sektörlerden birisinin tarım olduğunu belirterek, 'Afrika kıtası, dünyanın ekilmemiş tarım arazilerinin yaklaşık yüzde 60'ına sahip olmasına rağmen yıllık 70 ile 100 milyar dolar arasında gıda ithalatı gerçekleştirmektedir. Aynı zamanda kıtada yaşanan kuraklıklar, iklim değişikliğinin etkileri, finansman eksikliği ve altyapı yetersizliği, gıda fiyatlarında yaşanan değişimler ve kıtada artan çatışmalar tarım sektörünü etkilemekte ve gıda güvencesi için sınamalar yaratmaktadır.' diye konuştu.

'Bütün bunlar dikkate alındığında Türkiye'nin tarımsal kapasitesi, teknoloji ve ihracat tecrübesi ile Afrika'nın büyüyen nüfusu, tarıma elverişli geniş arazileri ve artan gıda talebini birleştirecek, gıda güvencesini sağlayacak çözümler üzerinde durmamız faydalı olacaktır.' ifadesini kullanan Bolat, sözlerini şöyle tamamladı:

'Bu bağlamda gıda işleme tesislerinin modernizasyonu, soğuk zincir altyapısı, kurutma ve ambalajlama gibi katma değerli alanlar hem gıda güvencesi hem de tarımsal sanayinin güçlendirilmesi için kritik önem taşırken sulama sistemleri, kuraklığa dayanıklı çeşitlerin geliştirilmesi ise iklim değişikliğinin etkileriyle mücadele bakımından önemlidir. Kuracağımız güçlü işbirlikleriyle yalnızca kıtanın gıda güvencesine değil aynı zamanda bölgesel refah ve istihdama da katkı sağlayabiliriz.'

 

Muhabir: Uğur Aslanhan