İSTANBUL (AA) - Biruni Üniversitesi Özel Eğitim Öğretmenliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yusuf Ziya Tavil, çocuklarda yaz tatilinde sürekli aynı oyunu oynama, aynı videoyu izleme ya da günlük planın değişmesine tepki gösterme gibi davranışların her zaman 'inatçılık' olarak değerlendirilmemesi gerektiğini belirtti.
Üniversiteden yapılan açıklamada görüşlerine yer verilen Tavil, özellikle bazı özel gereksinimli çocukların, değişen rutinlere uyum sağlamakta daha fazla zorlanabildiğini ifade ederek, çocuğun davranışını yalnızca inat olarak görmek yerine, bu davranışın altında yatan ihtiyacı anlamaya çalışmak gerektiğini aktardı.
Tavil, tatil döneminde ailelerin çocuklarının tekrarlayan davranışlarını ve değişime karşı gösterdiği tepkileri dikkatle gözlemlemesi gerektiğini vurgulayarak, çocuğu zorlamak yerine değişime kademeli olarak hazırlamanın önemine dikkat çekti.
Bazı çocukların kendilerini güvende hissettikleri etkinlikleri tekrar tekrar yapmak isteyebildiğini belirten Tavil, 'Çocuk sürekli aynı oyuncağı seçiyor, aynı çizgi filmi izlemek istiyor ya da her gün aynı saatte aynı etkinliği yapmakta ısrar ediyorsa aileler bunu doğrudan inatlaşma olarak yorumlayabiliyor. Oysa çocuk için tekrar, öngörülebilirlik ve güven anlamına gelebilir. Bildiği bir etkinliği sürdürmek, değişen tatil düzeni içerisinde kendisini daha rahat hissetmesini sağlayabilir.' ifadelerini kullandı.
- 'Yeni deneyimler mevcut rutine kademeli olarak eklenmeli'
Prof. Dr. Tavil, çocuğun alıştığı bir etkinliğin aniden sonlandırılması veya günlük düzenin hiçbir hazırlık yapılmadan değiştirilmesinin çeşitli tepkilere yol açabileceğine işaret ederek, şunları kaydetti:
'Bugün evde olan bir çocuk ertesi gün bir anda kalabalık bir tatil ortamına götürülebiliyor. Uyku saati değişiyor, yemek düzeni değişiyor, çevresindeki insanlar değişiyor. Bazı çocuklar bu değişime kolay uyum sağlarken bazıları için süreç daha zor olabilir. Aileler mümkünse çocuğa nereye gidileceğini, orada ne yapılacağını ve günlük planda hangi değişikliklerin olacağını önceden anlatmalıdır.'
Ailelerin çocuğun her tekrarlayan davranışını ortadan kaldırmaya çalışmasının doğru olmadığını aktaran Tavil, davranışın çocuğun günlük yaşamını ne ölçüde etkilediğinin değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
Çocuğu alıştığı etkinlikten tamamen uzaklaştırmak yerine yeni deneyimlerin mevcut rutine kademeli olarak eklenmesini öneren Tavil, şu tavsiyelerde bulundu:
'Çocuk her gün aynı oyunu oynuyorsa 'Artık bunu oynamayacaksın' demek yerine sevdiği oyunun ardından kısa bir yeni etkinlik eklenebilir. Önce birkaç dakika süren bu etkinlikler zamanla artırılabilir. Çocuğu değişime zorlamak yerine değişimi yönetmeyi öğretmek daha işlevsel bir yaklaşımdır. Çocukların davranışları çoğu zaman bize bir şey anlatır. Sürekli aynı şeyi yapmak istemesi de bazen 'İnat ediyorum' değil, 'Ne olacağını bilmek istiyorum' mesajı olabilir. Çocuğun davranışının nedenini doğru anlamak, hem aile içindeki çatışmaları azaltabilir hem de çocuğun yeni durumlara uyum becerisini destekleyebilir.'
