ABD'nin düzenlediği bir askeri operasyonla Venezuela Devlet Başkanı Maduro'yu eşiyle birlikte Amerika'ya kaçırmasıyla oluşan tablo, uluslararası ilişkilerde sıklıkla görülen, "resmi gerekçeler" ile "jeopolitik/ekonomik çıkarlar" arasındaki karmaşık ilişkiyi gündeme getiriyor. Konuyu birkaç başlıkta incelemek faydalı olacaktır..
Önce olanları özetleyelim..
Yeni yılın üçüncü günü, ABD'nin bağımsız bir devlet olan Venezuela'ya askeri operasyon düzenlediği, devlet başkanı Maduro ile eşini yatak odalarından alıp, yargılamak üzere Newyork'a getirdiği haberiyle uyandık. Bütün dünya ülkeleri bu "çağdaş korsanlık" nedeniyle şoktaydı.. ABD'nin gerekçesi, seçim hilesiyle iktidarı ele geçiren, ülkesinin ekonomisini çökerten Venezuela Devlet Başkanı Maduro'nun ülkesinde üretilen uyuşturucularla Amerikan vatandaşlarını "zehirlemesiydi".
UYUŞTURUCUYLA MÜCADELE BİR İNSANLIK GÖREVİDİR.
Dünyada çok büyük çapta uyuşturucu üretimi yapıldığı, küresel çapta oluşturulan uyuşturucu ağıyla insanların zehirlendikleri, hayatlarının karartıldığı bir gerçektir. Küresel çapta uyuşturucu kullanım yaşını çok aşağılara çeken, gençlerimizin hatta ortaokul çocuklarımızın hayatlarını karartan bu acımasız ağın dağıtılması bir insanlık görevidir, fakat Maduro'yu yatağında basıp New York'a götüren ABD'nin yaptığı, bir uyuşturucuyla mücadele operasyonu değil, düpedüz korsanlıktır. ABD'nin, dünyanın en zengin petrol rezervine sahip olan Venezuela'nın bu servetini kontrol altına alma hesapları yaptığı biliniyordu. Hele Kuşak ve Yol Projesi'yle küresel ekonominin lideri olma çabasında olan Çin'in Venezuela'dan liman kiralaması, bu ülkenin petrol kaynaklarına el atması dünyanın en borçlu ülkesi olan ABD'nin kabul edebileceği bir gelişme değildi. Sırtında 38 trilyon dolara ulaşan borç yükü olan ABD'nin, bu borcu, bir şekilde birilerinin sırtına yıkması, bunun için de öncelikle Çin'in Kuşak ve Yol Projesi'nin önünü kesmesi gerekiyordu.
BARİKATLAR KURULUYOR
Rusya'nın Ukrayna'yı işgal etmesine göz yumarak Doğu Avrupa'da, İsrail'in Gazze'yi haritadan dilmesine yeşil ışık yakarak da Doğu Akdeniz'de barikatlar kuran ABD'nin, Çin'in Güney Amerika'daki en büyük enerji tedakçisi, Rusya sempatizanı Venezuela'yı kontrol altına almak için fırsat kolladığı biliniyordu.
Yeni yılın 3. günü beklenen oldu, ABD Venezuela'yı işgal operasyonunu başlattı. Venezuela Devlet Başkanı Maduro, Delta Force'un yarım saatlik bir operasyonuyla yatak odasından alınıp New York'a kaçırıldı.
Trump, Florida'daki basın toplantısında artık Venezuela'da olduklarını ve petrol kuyularını yenileyinceye, petrol üretimini düzene sokuncaya kadar ülkeyi yöneteceklerini söyledi. Trump süre belirtmediğine göre, "ABD bayrağına bir yıldız daha eklemek gerekecek" diyebiliriz. Çünkü, dünyanın tek patronu olmakta kararlı olan ABD'nin bu yöndeki yürüyüşünü önleyebilecek bir güç yok. ABD'nin veto yetkisi, BM'den medet umanların umutlarını boşa çıkarıyor. Venezuela'yı kontrol altına alan ABD, Çin'in bu ülkedeki 60 milyar dolarlık yatırımın da üzerine çökmüş oldu. Çin, bir şekilde ABD ile anlaşmak zorunda kalacaktır.
UMUTLAR KIRILIYOR MU?
Maduro'nun halkına mutluluklar dağıtan bir yönetici olmaması ayrı bir konu, ABD'nin bağımsız bir ülke yönetimine askeri bir operasyonla el koyması ayrı bir konudur. ABD'nin yaptığı, uluslararası hukuku hiçe sayarak yapılan bir korsanlıktır.
Bu nedenle, Venezuela merkezli gelişmeleri kaygılı bir suskunlukla izleyen insanlığın küresel barışın geleceğine ilişkin umutlarının kırılmasına neden olan gerçekleri şöyle özetleyebiliriz:
1. Resmi Gerekçeler:
ABD yönetimleri, Venezuela'ya yönelik politikalarını (yaptırımlar, diplomatik baskı, tanımama) şu gerekçelere dayandırmıştır:
· Demokratik erozyon ve insan hakları: Seçimlerin adil olmadığı, muhalefetin bastırıldığı, yargı bağımsızlığının ortadan kaldırıldığı iddiaları.
· İnsani kriz: Hiperenflasyon, temel mal kıtlığı, kitlesel göç.
· "Narko-Devlet" Suçlaması: Maduro yönetiminin ve bazı üst düzey yetkililerin, uyuşturucu kaçakçılığından faydalandığı ve bunu kolaylaştırdığı iddiaları. Bu, ülkesini tehdit eden uyuşturucu cinsinin üretim merkezinin Venezuela olmadığını çokiyi bilen ABD tarafından sıkça vurgulanan bir suçlamadır.
2. Jeopolitik ve Ekonomik Faktörler:
Venezuela, kanıtlanmış dünyanın en büyük petrol rezervlerine sahiptir. Ayrıca altın, elmas, koltan gibi önemli maden kaynakları bulunmaktadır. Tarihsel olarak, ABD'nin Latin Amerika politikalarında bölgedeki kaynaklara erişim ve bu kaynakların kontrolü önemli bir faktör olmuştur. Bu bağlamda, Venezuela'nın kaynak zenginliğinin, ABD'nin bölgeye yönelik stratejik ilgisinin temel nedenlerinden biri olduğu geniş kabul gören bir analizdir. ABD, Çin ve Rusya'nın Venezuela'daki artan etkisini de bir tehdit olarak görmektedir.
3. Irak Karşılaştırması ve Uluslararası Hukuk:
· Irak Örneği: Irak işgali sonrasında, işgalin gerekçesi yapılan "Saddam'ın kitle imha silahları"nın bulunamaması, devletlerin uluslararası müdahale için sunduğu gerekçelerin sorgulanmasına yol açmıştır. Bu durum, Venezuela özelinde dile getirilen gerekçelere karşı da derin bir şüphecilik oluşturmaktadır.
Çünkü bu operasyon, ABD'nin Delta Force eliyle Güney Amerika'da ve dünyanın çeşitli bölgelerinde gerçekleştirdiği siyasi ve ekonomik hedefleri de olan ilk askeri operasyon değildir. ABD'nin sicilinde "uluslararası korsanlık" olarak nitelenen bir dizi askeri operasyonu vardır. ABD'nin Venezuela Devlet Başkanı Maduro'yu "Uyuşturucu Baronu", "Güneşin Karteli" adlı örgütün lideri ilan ederek başlattığı operasyonlar dizisinin devam etmesiyle küresel barış önemli ölçüde tehlikeye girebilir. Trump'ın basın toplantısında Biden''ı korkaklıkla suçlayarak, " Amerika' yı yeniden en büyük yap" sloganına vurgu yapması, "Ukrayna, İran, Suriye ve Tayvan'a dikkat!" çekmemize neden oluyor. Anlaşılan o ki, yeni bir dünya savaşı olacaksa, buna ABD karar verecektir.
