21. yüzyılın savaş alanında sınırlar yalnızca karada, denizde ve havada çizilmiyor. Bir ülkenin dijital altyapısı da artık millî savunmanın cephesidir.
Bir zamanlar bir ülkeye saldırmak için sınırdan tank geçirmek, uçak kaldırmak veya gemi göndermek gerekiyordu. Bugün ise bir ülkenin savunma sistemlerine, haberleşme ağlarına, enerji altyapısına, finansal sistemlerine, ulaşım ağlarına, askerî bilgi sistemlerine veya kritik kamu altyapılarına fiziksel olarak sınırı geçmeden de zarar verme ihtimali bulunmaktadır. Bu nedenle savaşın yeni bir cephesi vardır: SİBER ALAN. Ve bu alan artık yardımcı bir teknoloji alanı değildir. Kara, deniz ve hava kadar stratejik bir harekât alanıdır. Türkiye de bunun farkında. Nitekim Millî Savunma Bakanlığının güncel kurumsal yapılanmasında siber güvenlik ayrı bir yetenek alanı olarak yer alıyor. Daha da önemlisi, Genelkurmay Başkanlığı bünyesinde TSK Siber Savunma Komutanlığı bulunuyor ve Türkiye 2026 NATO Kilitli Kalkan tatbikatına bu komutanlığın liderliğinde katıldı. Dolayısıyla Türkiye açısından bugün sorulması gereken soru: “Siber kuvvet kurmalı mıyız?” değildir. Çünkü Türkiye'de siber savunma konusunda zaten kurumsal bir yapı vardır. Asıl soru şudur: Mevcut TSK Siber Savunma Komutanlığı, geleceğin müşterek siber harekâtını yönetecek kapsam ve yeteneklere sahip bir “Siber Kuvvetler Komutanlığı” seviyesine dönüştürülmeli midir? Bence bu soru artık ciddi biçimde tartışılmalıdır. Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) Siber Savunma Komutanlığı, TSK’nın ağlarını, bilişim sistemlerini ve kritik altyapılarını siber saldırılara karşı korumakla sorumlu askeri birimdir.
Temel Görevleri ve Amacı: Dijital Hudut Koruması: TSK’ya ait bilgi sistemlerinin ve komuta-kontrol ağlarının güvenliğini sağlamak. SİSAMER Projesi: TSK Siber Savunma Merkezi (SİSAMER) projeleri ile milli ve yerli siber güvenlik yazılımlarını devreye sokmak, siber olaylara anında tepki vermek. Siber İstihbarat ve Aktif Savunma: Ulusal güvenliğe yöneltilen siber tehditleri önceden analiz etmek ve gerekli karşı koyma operasyonlarını yürütmek. Tatbikatlar: NATO ve uluslararası düzeyde düzenlenen Kilitli Kalkan (Locked Shields) gibi gelişmiş siber savunma tatbikatlarına ev sahipliği yapmak ve aktif katılım sağlamak.
AMERİKA'NIN MODELİ: USCYBERCOM: ABD'nin bu konuda önemli bir örneği bulunuyor: United States Cyber Command – USCYBERCOM Ancak burada da doğru bir tanımlama yapmak gerekiyor. USCYBERCOM yalnızca bir “siber güvenlik merkezi” değildir. Görevi siber alanındaki planlama ve operasyonları yönlendirmek, eşgüdümlemek ve senkronize etmek; ABD'nin ulusal çıkarlarını siber alanda koruyacak ve geliştirecek kabiliyeti oluşturmaktır. Resmî görev tanımında üç ana odak özellikle belirtilmektedir: Savunma Bakanlığı bilgi ağlarının korunması, müşterek kuvvet komutanlarına operasyonel görevlerinde siber destek sağlanması, ABD'nin siber saldırılara dayanma ve bunlara cevap verme kapasitesinin güçlendirilmesi. Daha da önemlisi, USCYBERCOM'un altında farklı görevler için Cyber Mission Force bulunmaktadır. ABD'nin kendi açıklamasına göre bu yapı; Cyber Protection Teams, Cyber Combat Mission Teams, Combat Support Teams ve Cyber National Mission Teams gibi farklı görev gruplarından oluşmaktadır. Yani Amerikan modeli yalnızca: “Ağlarımızı koruyalım.” mantığında değildir. Daha geniş bir anlayış vardır: “Siber alanı da bir harekât alanı olarak yönetelim.” İşte Türkiye açısından incelenmesi gereken asıl nokta budur.
TÜRKİYE'DE DURUM NE?
Türkiye'nin mevcut yapısını küçümsemek yanlış olur. Tam tersine, TSK Siber Savunma Komutanlığı'nın varlığı önemli bir başlangıç noktasıdır. Türkiye 2014'ten bu yana NATO'nun Locked Shields/Kilitli Kalkan tatbikatlarına katılıyor. 2025 yılında Türkiye-Macaristan ortak mavi takımı, TSK Siber Savunma Komutanlığı liderliğinde tatbikata iştirak etti. Tatbikatta TSK, kamu kurumları ve siber güvenlik sektöründeki şirketler birlikte görev yaptı.
2026 Kilitli Kalkan tatbikatında ise Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı, İçişleri Bakanlığı, Millî Savunma Bakanlığı, Türk Silahlı Kuvvetleri ve özel sektörden uzmanlar aynı siber savunma ortamında yeteneklerini test etti. Bu bize çok önemli bir şey gösteriyor: Türkiye'nin problemi “siber güvenlik kapasitesi yok” problemi değildir. Asıl mesele: Bu kapasitenin geleceğin müşterek siber harekât mimarisine nasıl dönüştürüleceğidir.
NEDEN “SİBER SAVUNMA” YETERLİ OLMAYABİLİR? Buradaki kelime çok önemlidir: Savunma. Savunma elbette siber kuvvetin temel görevidir. Ancak modern savaş yalnızca savunmadan ibaret değildir. Bir ülke sürekli olarak: “Bize saldırılmasın.”diye beklerse stratejik inisiyatifi rakibe bırakabilir. Siber alanda da caydırıcılık önemlidir. Bir ülkenin siber gücü; kendi sistemlerini koruyabilmeli, saldırıyı tespit edebilmeli, saldırının etkilerini sınırlayabilmeli, sistemleri hızla yeniden ayağa kaldırabilmeli, gerektiğinde yetkili makamların kararıyla siber harekât icra edebilecek kapasiteye sahip olmalıdır. Dolayısıyla geleceğin yapısının adı yalnızca Siber Savunma Komutanlığı olsa bile zihniyeti: Siber Savunma + Siber Harekât + Siber Caydırıcılık üçlüsünü kapsamalıdır. Burada özellikle vurgulamak gerekir: Siber saldırı yeteneği geliştirmek ile hukuksuz saldırı yapmak aynı şey değildir. Askerî kapasitenin geliştirilmesi, açık bir hukukî yetkilendirme, komuta sorumluluğu ve uluslararası hukuk çerçevesinde ele alınmalıdır.
TÜRKİYE İÇİN ÖNERİ: SİBER KUVVETLER KOMUTANLIĞI
Türkiye açısından değerlendirilebilecek model: Türk Silahlı Kuvvetleri Siber Kuvvetler Komutanlığı olabilir. Fakat bu komutanlık mevcut Siber Savunma Komutanlığının sadece adının değiştirilmesi olmamalıdır. Bir kuvvet mimarisi oluşturmalıdır. Temel görevi: Türk Silahlı Kuvvetlerinin siber alandaki savunma, dayanıklılık, siber istihbarat, siber harekât, eğitim, doktrin ve müşterek siber operasyon kabiliyetlerini tek bir stratejik mimari altında bütünleştirmek olmalıdır.
SİBER KUVVETLERİNİN ANA GÖREVLERİ
1. SİBER SAVUNMA: İlk ve vazgeçilmez görev. TSK'nın; komuta-kontrol sistemleri, haberleşme ağları, bilgi sistemleri, lojistik sistemleri, radar ve sensör ağları, kritik askerî altyapıları korunmalıdır. Ama savunma yalnızca “antivirüs” veya “firewall” değildir. Modern siber savunma: tespit + analiz + müdahale + izolasyon + kurtarma + öğrenme döngüsüdür.
2. SİBER DAYANIKLILIK: Bence Türkiye'nin özellikle önem vermesi gereken alanlardan biri budur. Çünkü hiçbir sistem: “Asla saldırıya uğramaz.” diye tasarlanmamalıdır. Gerçekçi yaklaşım: “Saldırı gerçekleşse bile görevimi sürdürebilir miyim?”olmalıdır. Bu nedenle kritik askerî sistemlerde: yedeklilik, alternatif haberleşme, manuel çalışma kabiliyeti, izole sistemler, yedek veri merkezleri ve hızlı geri dönüş prosedürleri bulunmalıdır. Siber güvenliğin en önemli testi bazen saldırıyı önlemek değil: Saldırı altında görev yapmaya devam edebilmektir.
3. SİBER İSTİHBARAT: Siber alanda savunma yapabilmek için rakibin kapasitesini anlamak gerekir. Ancak burada siber istihbarat ile saldırı operasyonlarının birbirinden ayrılması önemlidir. Siber istihbarat; tehdit aktörlerini, kullanılan yöntemleri, saldırı eğilimlerini, teknik göstergeleri, zafiyetleri, altyapı değişikliklerini analiz eder. Böylece savunma yalnızca saldırıdan sonra değil, saldırı gerçekleşmeden önce hazırlanabilir.
4. SİBER HAREKÂT: Geleceğin siber kuvvetinin en tartışmalı fakat en önemli alanlarından biri budur. Siber harekât; savunma dışında, yetkili komuta zinciri ve hukukî çerçeve içerisinde askerî hedeflere ulaşmak için siber kapasitenin kullanılmasını ifade eder. Burada çok önemli bir ilke vardır: Siber kuvvetin operasyonel kapasitesi, açık yetkilendirme ve sıkı komuta-kontrol altında bulunmalıdır. Siber operasyonlar; “istediğimiz zaman istediğimiz sisteme saldırırız” mantığıyla yönetilemez.
Tam tersine: kim yetkilendirir, hangi şartlarda,, hangi hukukî dayanakla,, hangi hedefe,, hangi sınırlar içinde sorularının cevapları önceden belirlenmiş olmalıdır.
5. SİBER ELEKTRONİK HARP ENTEGRASYONU: Geleceğin savaşında siber alan ile elektromanyetik alan arasındaki sınır giderek daha karmaşık hâle gelecektir. Bu nedenle Siber Kuvvetler; Elektronik Harp, Haberleşme, İstihbarat, Uzay, Yapay Zekâ alanlarıyla yakın çalışmalıdır. Yapay Zekâ Kuvvetleri Komutanlığı ile Siber Kuvvetler arasında çok güçlü bir bağ kurulmalıdır. Çünkü: Yapay zekâ siber savunmayı hızlandırabilir; siber alan da yapay zekânın korunması gereken yeni bir stratejik altyapısını oluşturabilir.
6. SİBER + YAPAY ZEKÂ: Bence iki komutanlık arasında özel bir müşterek merkez kurulmalıdır:
AI & Cyber Fusion Center, Bu merkez; yapay zekâ destekli tehdit tespiti, anomali analizi, otomatik olay sınıflandırması, siber savunma karar desteği, tehdit istihbaratı analizi gibi alanlarda çalışabilir. Fakat burada da kritik prensip: Otomasyon arttıkça insan denetimi ortadan kaldırılmamalıdır.
7. SİBER EĞİTİM VE SİBER MİLLÎ İNSAN KAYNAĞI: Siber kuvvetin tankı yoktur. Topu yoktur. Uçağı yoktur. Ama en pahalı silahı vardır: İNSAN. İyi bir siber uzmanı yetiştirmek yıllar alabilir. Bu nedenle TSK içinde: Siber Subay, Siber Astsubay, Siber Operasyon Uzmanı, Siber İstihbarat Uzmanı, Kriptografi Uzmanı, Malware Analisti, AI-Siber Uzmanı, Adli Bilişim Uzmanı gibi uzmanlık kariyerleri oluşturulmalı ve personelin uzun süre sistem içinde tutulmasını sağlayacak kariyer modelleri geliştirilmelidir. Çünkü 25 yaşındaki çok iyi bir bilgisayar mühendisini yetiştirip birkaç yıl sonra özel sektöre kaptırmak, askerî açıdan ciddi bir yatırım kaybıdır.
EN ÖNEMLİ KONU: SİBER PERSONELİ KLASİK PERSONEL SİSTEMİYLE YÖNETMEMEK
Siber uzmanların kariyer sistemi klasik askerî kariyer anlayışıyla tamamen aynı olmamalıdır. Çünkü çok iyi bir siber uzman: iyi bir komutan olmayabilir. Ama çok iyi bir siber operatör olabilir. Buna karşılık iyi bir komutan: çok iyi bir siber uzman olmayabilir. Dolayısıyla iki farklı kariyer çizgisi oluşturulabilir: Komuta kariyeri ve Teknik uzmanlık kariyeri. Teknik uzman, sırf terfi sistemi nedeniyle masa başı yöneticiliğe zorlanmamalıdır.
SİBER KUVVETLERDE “KIRMIZI TAKIM” ŞART
Her siber savunma sisteminin karşısında saldırıyı simüle eden bağımsız bir ekip bulunmalıdır. Bu ekip: “Sistemi nasıl koruruz?” sorusundan önce: “Sistemi nasıl kırabiliriz?” sorusunu sormalıdır. Bu ekip sürekli olarak; askerî ağları, komuta-kontrol sistemlerini, yazılımları, haberleşme altyapısını, kritik uygulamaları kontrollü ve yetkili testlerle zorlamalıdır. Çünkü kendi sisteminin zayıflığını savaş başlamadan bulan ordu avantajlıdır.
SİBER TATBİKATLAR GERÇEK SAVAŞ KADAR ÖNEMLİ
Locked Shields gibi tatbikatların önemi burada ortaya çıkıyor. Türkiye 2026 tatbikatında kamu kurumları, TSK ve özel sektör uzmanlarıyla birlikte siber saldırı senaryolarını test etti. Bu model sürekli hâle getirilebilir. Her yıl: Millî Siber Savunma ve Harekât Tatbikatı düzenlenebilir. Tatbikata: TSK, MSB, Siber Güvenlik Başkanlığı, İçişleri, Ulaştırma, MİT, enerji sektörü, bankacılık sektörü, telekomünikasyon şirketleri, savunma sanayii, üniversiteler katılabilir. Çünkü savaş sırasında: “Bu benim sistemim değil.” deme lüksü olmayacaktır.
TÜRKİYE'NİN SİBER KALKANI SADECE TSK'DAN OLUŞAMAZ
Burada çok önemli bir ayrım var. TSK'nın siber kuvveti ile Türkiye'nin ulusal siber güvenlik sistemi aynı şey değildir. Millî Savunma Bakanlığının mevcut teşkilatında Siber Güvenlik Daire Başkanlığı bulunurken, Türkiye'nin kamu siber güvenlik yapısı da Cumhurbaşkanlığı Siber Güvenlik Başkanlığı gibi sivil kurumları kapsamaktadır. Bu nedenle görev paylaşımı açık olmalıdır. Siber Kuvvetler: Askerî siber alan ve askerî harekât. Sivil Siber Güvenlik Yapıları: Ulusal siber güvenlik ve kritik sivil altyapılar. Özel Sektör: Teknoloji, altyapı ve yenilik. Üniversiteler: Araştırma, insan kaynağı ve temel teknoloji. Bunların üzerinde: Ulusal Siber Savunma Koordinasyon Mekanizması bulunabilir.
KOMUTA ZİNCİRİ VE DEMOKRATİK DENETİM: Siber kuvvetlerin sahip olduğu güç nedeniyle bu konu çok önemlidir. Siber kabiliyetler yanlış kullanıldığında; kişisel verilere, kamu sistemlerine, haberleşmeye, finansal yapılara ve kritik altyapılara zarar verebilecek kapasiteye sahip olabilir. Bu nedenle: Yetki açık olmalı. Görev tanımı açık olmalı. Kayıt sistemi bulunmalı. Denetim mekanizması olmalı. Komuta sorumluluğu belirli olmalı. Siber gücün etkili olması kadar hesap verebilir olması da önemlidir.
SİBER KUVVETLER SİYASİ VE TİCARİ ETKİDEN UZAK TUTULMALI: Bu konuda özellikle hassas olmak gerekir. Siber kuvvet: siyasi amaçlarla kullanılmamalıdır. İç politik mücadelelerin aracı hâline getirilmemelidir. Ticari şirketlerin rekabetinde kullanılmamalıdır. Kişisel hesaplaşmalara kesinlikle açık olmamalıdır. Bir askerî siber kabiliyetin gücü: ne kadar gizli olduğu kadar, ne kadar doğru sınırlar içerisinde tutulduğu ile de ölçülür.
TEKNOLOJİDE DIŞA BAĞIMLILIK: EN BÜYÜK RİSKLERDEN BİRİ: Siber kuvvetin kullandığı; işletim sistemleri, donanımlar, çipler, şifreleme sistemleri, bulut altyapıları, güvenlik yazılımları ve yapay zekâ modelleri üzerinde mümkün olduğunca yüksek düzeyde millî kontrol sağlanmalıdır. Çünkü siber savunmada çok önemli bir paradoks vardır: Korumak için kullandığınız sistemin kendisi sizin zayıf noktanız olabilir. Bu nedenle tedarik zinciri güvenliği siber kuvvetin temel görevlerinden biri olmalıdır.
SİBER “MÜHİMMAT” NEDİR?: Siber kuvvetin mühimmatı ise farklıdır: bilgi, yazılım, algoritma, erişim, hesaplama kapasitesi ve insan uzmanlığıdır. Bu nedenle siber kuvvetin lojistiği de klasik askerî lojistikten farklı tasarlanmalıdır.
SİBER KUVVETLER KOMUTANLIĞININ ÖNERİLEN YAPISI: Örneğin şöyle bir yapı düşünülebilir:
TÜRK SİLAHLI KUVVETLERİ SİBER KUVVETLER KOMUTANLIĞI
Siber Savunma Komutanlığı-TSK ağlarının korunması.
Siber Harekât Komutanlığı-Yetkilendirilmiş askerî siber operasyon kabiliyeti.
Siber İstihbarat Merkezi-Tehdit analizi ve siber istihbarat.
Siber Savunma ve Dayanıklılık Merkezi-Kritik sistemlerin sürekliliği.
Siber Eğitim ve Doktrin Komutanlığı-Personel, eğitim, doktrin ve tatbikat.
Siber Test ve Kırmızı Takım Merkezi-Sistemlerin sürekli sınanması.
Kriptografi ve Güvenli Haberleşme Merkezi-Güvenli askerî iletişim.
AI–Cyber Fusion Center-Yapay zekâ ve siber kabiliyetlerin entegrasyonu.
Siber Ar-Ge ve Teknoloji Merkezi-Üniversite ve savunma sanayii ile ortak çalışmalar.
BU YAPI NEREYE BAĞLANMALI?: Burada ABD modelini aynen kopyalamak doğru olmayacaktır. USCYBERCOM ABD'nin müşterek komuta yapısının bir parçasıdır ve Kara, Deniz, Hava, Deniz Piyadeleri gibi kuvvetlerin siber unsurlarıyla birlikte çalışır.Türkiye'de de benzer biçimde:
Kara Kuvvetleri Siber Unsurları, Deniz Kuvvetleri Siber Unsurları, Hava Kuvvetleri Siber Unsurları, Uzay kabiliyetleri, Elektronik harp, İstihbarat, Yapay zekâ ile müşterek çalışabilecek bir yapı gerekir. Özellikle Ay Yıldız Müşterek Karargâhı'nın Genelkurmay Başkanlığı ve Kara, Deniz, Hava Kuvvetleri Komutanlıklarını aynı yerleşkede buluşturması ve müşterek harekât kabiliyetini güçlendirmeyi hedeflemesi, gelecekte böyle bir müşterek siber mimarinin entegrasyonu açısından da önemli bir kurumsal zemin oluşturabilir.
SİBER KUVVETLER KOMUTANLIĞININ 12 TEMEL PRENSİBİ
Bu yapının başarılı olabilmesi için bence şu prensipler vazgeçilmezdir:
1. Savunma önceliklidir.
2. Siber dayanıklılık savunmanın ayrılmaz parçasıdır.
3. Siber harekât açık yetkilendirmeye bağlıdır.
4. Komuta zinciri kesinlikle belirli olmalıdır.
5. Sivil-asker görev alanları birbirine karıştırılmamalıdır.
6. Siber istihbarat ile operasyonel faaliyetler arasında gerekli ayrımlar korunmalıdır.
7. Teknik personel için ayrı uzmanlık kariyeri oluşturulmalıdır.
8. Kırmızı takım kültürü kurumsallaştırılmalıdır.
9. Sistemler sürekli test edilmelidir.
10. Tedarik zinciri güvenliği stratejik öncelik olmalıdır.
11. Millî yazılım ve donanım kapasitesi artırılmalıdır.
12. Hukuk, etik, denetim ve hesap verebilirlik sistemin içine gömülmelidir.
GELECEĞİN SAVAŞINDA “SİBER + AI + UZAY” ÜÇGENİ
Ben geleceğin TSK'sında üç alanın birbirinden ayrı düşünülemeyeceğini düşünüyorum:
SİBER-YAPAY ZEKÂ-UZAY
Uydu veri üretir. Yapay zekâ veriyi analiz eder. Siber kuvvet ağları korur. Elektronik harp elektromanyetik ortamı yönetir. İHA ve diğer platformlar sensör görevi görür. Komuta-kontrol bütün bunları birleştirir. Bu nedenle geleceğin askerî gücü: tank + uçak + gemi denkleminden daha geniş olacaktır. Yeni denklem: Platform + Sensör + Veri + AI + Siber + Uzay + İnsan olacaktır.
TÜRKİYE SAVUNMADAN SİBER GÜCE GEÇMELİ
Türkiye'nin mevcut TSK Siber Savunma Komutanlığı'nı yok sayarak sıfırdan bir yapı kurması gerektiğini düşünmüyorum. Tam tersine mevcut birikimin üzerine çıkılması gerektiğini düşünüyorum. Türkiye'nin NATO tatbikatlarındaki deneyimi, mevcut TSK Siber Savunma Komutanlığı, sivil siber güvenlik yapılanmaları, savunma sanayii ve üniversiteleri önemli bir başlangıç altyapısı oluşturuyor. Ancak geleceğin savaş ortamı için bunun ötesine geçilmesi gerekebilir. Türkiye'nin hedefi:“Saldırı olduğunda savunma yapabilen bir siber yapı” ile sınırlı kalmamalıdır. Hedef: “Siber alanda caydırıcılık oluşturabilen, saldırı altında savaşmaya devam edebilen, gerektiğinde yetkilendirilmiş siber harekât icra edebilen ve Kara-Deniz-Hava-Siber-Uzay kuvvetlerini aynı müşterek savaş mimarisi içerisinde destekleyebilen bir siber kuvvet” olmalıdır.
Amerika'nın USCYBERCOM modeli burada incelenmesi gereken önemli bir örnektir. Ancak Türkiye'nin amacı Amerika'yı kopyalamak olmamalıdır. Türkiye'nin kendi modelini oluşturması gerekir. Çünkü Türkiye'nin coğrafyası, Tehditleri, Savunma sanayii, NATO içerisindeki konumu farklıdır. Ve Türkiye'nin özellikle insansız sistemler, elektronik harp ve savunma teknolojilerinde oluşmuş kendine özgü bir ekosistemi vardır. Bu ekosistem siber kabiliyetlerle birleştiğinde ortaya çok daha farklı bir askerî kapasite çıkabilir. 20. yüzyılda orduların sınırları haritalarda çiziliyordu. 21.yüzyılda sınırlar artık sadece haritalarda değil: sunucularda, uydularda,veri merkezlerinde, haberleşme ağlarında, yapay zekâ modellerinde ve elektromanyetik spektrumda da çiziliyor. Bu nedenle Türkiye'nin savunması yalnızca: “toprağımıza kim girdi?” sorusuna cevap vermekle yetinemez. Artık şu soruyu da sormak zorundadır: “Düşman bizim sistemlerimize ne zaman, nereden ve nasıl girmeye çalışıyor?” Ve bundan daha önemlisi: “Biz bunu saldırı gerçekleşmeden önce anlayabiliyor muyuz?” İşte siber kuvvetin gerçek anlamı burada başlıyor. Geleceğin savaşında ilk füzenin atılmasından çok önce; bir sunucuya erişim sağlanabilir, bir haberleşme ağı bozulabilir, bir radar sistemi yanıltılabilir, bir lojistik sistem devre dışı bırakılabilir, bir uydu bağlantısı etkilenebilir. Savaş başlamadan önce savaşın dijital cephesi başlayabilir. Bu nedenle Türkiye'nin artık yalnızca siber savunma yapan bir orduya değil, siber alanda düşmanı caydırabilecek bir orduya ihtiyacı vardır. Ve bunun için atılabilecek en stratejik adımlardan biri: Mevcut TSK Siber Savunma Komutanlığı'nın, geleceğin müşterek “Siber Kuvvetler Komutanlığı” anlayışına dönüştürülmesinin değerlendirilmesidir. Çünkü geleceğin savaşında: En güçlü bilgisayara sahip olmak yetmeyecek. En fazla veriye sahip olmak da yetmeyecek. En iyi yazılıma sahip olmak da yetmeyecek. Asıl üstünlük; veriyi koruyabilen, saldırıyı önceden görebilen, saldırı altında ayakta kalabilen ve gerektiğinde siber alanda karşılık verebilecek kurumsal kapasiteye sahip olan ordunun olacaktır. Ve belki de 21. yüzyılın yeni askerî gerçeği şu olacaktır:
“Savaşın ilk cephesi artık sınır hattı değil, veri hattıdır.”
