Latin kökenli Romalı devlet adamı, bilgin, hatip, hukukçu ve yazar; Marcus Tullius Cicero, M.Ö. 106-43 yıllarındaki “Cemiyet Teorisi” cemiyetin yapısını, sosyal tabakaların birbirini nasıl sömürdüğünü mizahi bir üslûpla 11 madde ile tanımlar:
1) Fakir, çalışır. 2) Zengin, sömürür. 3) Asker, her ikisini de korur. 4) Mükellef, üçü için öder. 5) Serseri, dördünün adına istirahat eder. 6) Ayyaş, beşi için içer. 7)Bankacı, ilk altıyı dolandırır. 8) Avukat, ilk yediyi kandırarak savunur. 9) Hekim, sekizini de öldürür. 10) Mezarcı, dokuzunu da gömer. 11) Politikacı, onlar sayesinde yaşar.
Antik Romanın filozofu Cicero, temelde cumhuriyet rejimini, kanunun üstünlüğünü savunur. Ona göre yasaların kaynağı insan iradesi değil, evrensel doğadır. Gerçek yasa; doğa yasasıyla ve insanın doğuştan sahip olduğu “doğru akıl” ile uyumlu olmalıdır. Doğaya ve akla uymayan kuralların ona göre hiçbir geçerliliği veya meşruiyeti yoktur.
Cicero, evrenin rasyonel bir düzeni olduğuna ve insan aklının bu kozmik düzenin bir parçası olduğuna inanır. Bu nedenle evrensel yasa, zamana veya kültüre göre değişmez; her yerde ve her zaman aynıdır
Bir yasanın “gerçek yasa” olabilmesi için adaleti ve eşitliği sağlaması şarttır. İnsanların çıkarlarını başkalarının zararına kullanmasını engellemeyi hedefler.
Yasaların temel amacı toplumu düzen içinde tutmak, kamu yararını sağlamak ve insanları erdemli bireyler haline getirmektir. Ona göre devlet; adil hukukun ve ortak çıkarların koruyucusudur.
Ceza hukukunda da rasyonelliği savunur. Cezaların suça oranla adil olması gerektiğini (orantılılık) ve intikamdan ziyade toplumun düzenini koruma amacını taşıması gerektiğini belirtir.
Julius Caesar’ın ölümünden sonra Antonius'un Roma’da tek adam olmasını engellemeye çalışır. Fakat Marcus Antonius’un emriyle, Herennius adlı bir asker tarafından MÖ 43 yılında öldürülür. Roma’dan kaçmaya çalışırken yakalanıp başı ve elleri, Antonius’un emriyle kesilerek Roma Forumu’nda sergilenir.
Geride birçok eser bırakan Cicero’nun antikçağ felsefesinin en önemli tartışmalarından birini sunan kitabı De Fato (Kader Üzerine): Özgür irade ve kader kavramlarını tartışan eseridir.
